Guantánamo: Obama's hoofdpijndossier (en dat in verkiezingstijd)

De vuile was van Guantánamo Bay ligt dankzij WikiLeaks op straat. En het omstreden gevangenenkamp was toch al een doorn in het oog van Obama, die voor een tweede termijn als president van de Verenigde Staten gaat. In tijden waarin tegenkandidaten voor het presidentschap iedere gelegenheid aangrijpen om Obama af te vallen, komt het laatste WikiLeaks-lek zeer ongelegen. Wordt de erfenis van Bush Obama's politieke Waterloo?

Heleen van Lier
Een gevangene wordt vervoerd in Guantánamo in 2002. Beeld epa
Een gevangene wordt vervoerd in Guantánamo in 2002.Beeld epa

In 2002 maakte toenmalig president George W. Bush in de 'oorlog tegen terreur' van de Amerikaanse marinebasis aan de Guantánamobaai op Cuba een gevangenis voor verdachte al Qaida- en Talibangevangenen. Sinsdien zijn er 779 gevangenen vastgehouden, waarvan op dit moment nog 172 vastzitten.

Mensenrechtenorganisaties hebben al sinds het bestaan van de gevangenis felle kritiek op de Amerikaanse regering, omdat verdachten er vaak zonder vorm van proces gevangen zouden worden gezet en hardhandig verhoord zouden worden.

Onschuldig
Gisteren werd bekend dat 150 gevangenen onschuldig opgesloten waren, dat ook een 89-jarige man en een 14-jarige jongen opgesloten zaten en dat een klein aantal van de gevangenen is gemarteld. In een verklaring zegt het Amerikaanse ministerie van Defensie te balen dat Pasen werd verstoord door de beslissing van kranten de documenten te publiceren. 'De dossiers geven niet in alle gevallen een actueel beeld van een bepaalde gevangene. De documenten stammen uit de regeringsperiode van George Bush en zijn - dus - verouderd.'

Begin deze maand leed Obama al een pijnlijke nederlaag in het Guantanámo-dossier. Toen werd bekend dat het brein van de aanslagen van '11 september' en vier medeverdachten niet voor een gewone rechtbank berecht gaan worden, maar voor een militair tribunaal op Guantánamo Bay - in de gevangenis die Obama zo graag wil sluiten.

Aandacht

Guantánamo Bay staat hierom weer volop in de publieke aandacht. En dat is iets wat Obama niet kan gebruiken. Het sluiten van de gevangenis was, na de zorgwet, één van de grootste verkiezingsbeloftes van Obama. Gedurende zijn campagne beschreef Obama Guantánamo Bay als een 'betreurenswaardig hoofdstuk in de Amerikaanse geschiedenis' en beloofde om de gevangenis binnen een jaar te sluiten.

Zeer, zeer klein
Twee jaar later bestaat het kamp nog altijd. De kans dat Guantanámo binnenkort zal sluiten, is in de woorden van de Amerikaanse minister van Defensie Robert Gates 'zeer, zeer klein'.

Obama heeft te kampen met een tegenwerkend Congres. De Republikeinen hebben sinds de laatste congresverkiezingen daar een een meerderheid. Obama's kamp laat dan ook geen kans onbenut om de schuld bij de Republikeinen te leggen. Maar voor de publieke opinie hoeft Obama dit inmiddels niet meer te doen. Was voor het aantreden van Obama nog een kleine meerderheid van de Amerikaanse bevolking voor sluiting van de gevangenis, na het aantreden van Obama slonk dit volgens een CNN-poll naar 39 procent.

Of Obama Guantanámo nou daadwerkelijk sluit of niet, is dus eigenlijk minder relevant. Belangrijker is dat de onhandige manier waarop Obama met de kwestie omgaat olie op het vuur is van de politieke oppositie. Zoals de belangrijke Amerikaanse krant The Washington Post schrijft: 'Al meer dan twee jaar worden de plannen van het Witte Huis om de gevangenis te sluiten ondermijnd door politieke miscalculaties, verwarring en schroom. De mislukte pogingen om Guantánamo te sluiten zijn een afspiegeling van Obama's leiderschapsstijl. Zijn bereidheid tot het sluiten van compromissen en de passiviteit van Obama geven zijn oppononenten de gelegenheid de politieke agenda te bepalen.'

Volgens de krant vergde de zorgwet alle aandacht van de regering-Obama, waardoor de problematiek van Guantánamo naar de achtergrond verschoof. Met de zorgwet loopt het inmiddels ook niet van een leien dakje, sinds de wet in december door een rechter ongrondwettelijk is verklaard.

In november 2012 zijn nieuwe presidentsverkiezingen. Of Sarah Palin, Donald Trump of toch Mitt Romney Obama's politieke tegenstrever wordt, één ding is zeker: zij zullen ervoor zorgen dat het Guantánamo-fiasco in campagnetijd niet vergeten wordt.

Volg de Volkskrant op Twitter

Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Obama tijdens de paasdagen. Beeld getty
Obama tijdens de paasdagen.Beeld getty

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden