'Gruwelijk dat het zo amateuristisch moet'

Albert Heringa hielp zijn moeder met euthanasie. Dinsdag begon het proces tegen hem. Sympathisanten vormden een erehaag bij de rechtbank.

ZUTPHEN - Applaus, aanmoedigingen. Albert Heringa (70) wacht een heldenontvangst bij de rechtbank in Zutphen. Vooral de ongeveer 250 oudere sympathisanten, hebben een erehaag gevormd en blijven minutenlang klappen, ook nog als Heringa wat beduusd de rechtbank is ingevlucht. Aan zijn raadsman Willem Anker de taak om radio- en televisiestations te woord te staan over de aanklacht. Maximaal 3 jaar cel hangt Heringa boven het hoofd voor hulp bij de zelfdoding van zijn 99-jarige stiefmoeder in 2008.


Ook Anton Olde Bijvank uit Deventer is naar Zutphen gekomen om Heringa een hart onder de riem te steken. Hij is lid van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE), die de proceskosten van Heringa betaalt, het eerbetoon op de stoep regisseert en daar pillendoosjes uitdeelt met de tekst 'Hulp is geen Misdaad'.


'Ik denk dat de overheid bij hulp aan zelfdoding niet de volkswil volgt', zegt Olde Bijvank. Dat blijkt uit enquêtes, maar dat heb ik ook zelf ervaren. Familieleden van ouderen staan nu wanhopig met hun armen in de lucht, dankzij justitie. Ik heb in de zorg gewerkt; er zijn zo veel patiënten die verzuchten: ik hoop dat ik morgen niet meer wakker word.'


In juni 2008 bereidde Heringa een pillencocktail voor zijn stiefmoeder Moek, nadat de huisarts van het verzorgingstehuis in Ermelo had geweigerd euthanasie toe te passen. Moek takelde af, kwam de deur niet uit, had pijn, kon niet meer lezen; ze was klaar met het leven. Maar dat viel volgens de arts niet onder 'ondraaglijk lijden'. Toen Heringa merkte dat zijn moeder wat pillen achterhield om daarmee zelfmoord te plegen, greep hij in, vertelde hij dinsdag voor de rechtbank. 'Dat wordt niks zo, dacht ik.'


Cocktail

Heringa maakte een eigen cocktail van antimalariamiddelen uit zijn tropenjaren, met slaap- en antibraakmiddelen. Hij filmde hoe zijn moeder de 150 pillen met een bakje yoghurt en wat water innam, zoals hij ook haar wens om dood te gaan had gefilmd. Hij vertrok voordat zijn moeder definitief insliep, om zijn juridische betrokkenheid te verminderen. Via de NVVE en het actualiteitenprogramma Netwerk kwamen de beelden in de vorm van de documentaire 'De laatste wens van Moek' op televisie.


'Zeker, ik heb de publiciteit gezocht', zegt Heringa vlak voor het proces. 'Omdat ik het niet eens ben met de strafbaarheid van hulp bij zelfdoding. Toen ik door het Openbaar Ministerie in staat van beschuldiging ben gesteld, hebben we duidelijk gemaakt dat we niet wilden dat de zaak zou worden geseponeerd. Ik ben opgelucht dat het zover is.'


Op de eerste dag van het proces zijn drie deskundigen uitgenodigd hun licht te laten schijnen over de kwestie. Henk Manschot, emeritus hoogleraar ethiek aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht, vindt dat familieleden die worden geconfronteerd met een doodswens in een spagaat terechtkomen. 'Als naaste leef je mee met de persoon, begrijp je het verzoek, maar tegelijkertijd weet je dat je de wet moet overtreden om aan die wens gehoor te geven.'


Hij is geschrokken van de beelden van Moek. 'Met al die pillen die ze slikt, vraag je je af: zou ze die wel allemaal op krijgen. Dat kan toch beter? Nu liep het goed af, maar soms worden mensen weer wakker. Dat het zo amateuristisch moet, vind ik gruwelijk.'


Zelfdoding is niet strafbaar, maar volgens artikel 294 lid 2 van het Wetboek van Strafrecht geldt dat wel voor het geven van hulp bij een geslaagde poging, zegt Petra de Jong, directeur van de NVVE. In het verleden zijn bij vergelijkbare rechtszaken geen straffen opgelegd hoger dan een jaar cel waarvan het overgrote deel voorwaardelijk. 'Morele steun bieden mag, de pillen opsparen, zoals in het geval van Heringa, of de pillenpot opendraaien, wordt als hulp gezien en is dus strafbaar. Dat is niet meer van deze tijd. In de landen om ons heen bestaat een dergelijk wetsartikel ook niet.'


Ook antropologe Frederique Defesche is geschrokken van de pillen, vertelt ze in de rechtbank. 'Waardig sterven is een afronding van het leven, geen noodsprong. Bij voorkeur gaat dat zonder pijn, in vrede en samen met dierbaren. We zouden geen regels moeten hebben die dat onmogelijk maken. Het zou niet nodig moeten zijn dat iemand 150 pillen slikt; dat ze niet met haar hand in die van een dierbare kan sterven.'


Over drie weken gaat de rechtszaak verder met het requisitoir en de strafeis, en de reactie van de verdediging daarop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden