Gruweldaden voor een paar rotcenten

Politici Job Cohen en Kathleen Ferrier als acteurs in theaterstuk van ex-politicus John Leerdam.

AMSTERDAM - Het is een bont gezelschap dat theatermaker John Leerdam zaterdagavond in de Amsterdamse Stadsschouwburg op het toneel heeft gekregen voor zijn voorstelling Hoe duur was de suiker? Leerdam vertrok in april als PvdA-Kamerlid, nadat hij in een grap was gestonken van een radio-dj. Op het podium stond onder anderen Job Cohen, die het evenmin goed is vergaan in de politieke arena.


De voormalige PvdA-leider speelt in een korte scène een joodse plantagehouder die in het 18de-eeuwse Suriname wel erg dol is op een van zijn slavinnen. Waar Cohen ook op de planken de wat stijve man blijft die zijn teksten voordraagt van schrift, weet het vertrekkende CDA-Kamerlid Kathleen Ferrier haar personage van Hindoestaanse contractarbeider verrassend goed tot leven te brengen.


In de rechterhoek van het podium zitten de tv-coryfeeën Noraly Beyer en Maartje van Weegen. Zij mogen met hun bekende stemmen vertellen over de koloniale geschiedenis.


Het onderwerp van de voorstelling kan niemand ontgaan. Ketenen die aan het plafond hangen, dienen als decor. Op het doek zijn historische documenten en geënsceneerde filmbeelden van de slavenhandel geprojecteerd. Al in het eerste kwartier vraagt een personage om excuses voor deze gruweldaden voor een paar rotcenten. De bakras hebben goed geld verdiend over onze rug, wij zijn als beesten behandeld, luidt een ander citaat.


Een slaaf vertelt over hoe hij zijn hand heeft verloren in de machine waarmee het suikerriet wordt uitgeperst; zo duur wordt de suiker betaald. De voorstelling zit vol met losstaande scènes vanuit verschillende perspectieven die kleine inkijkjes geven in deze beladen episode uit de geschiedenis. Over een Nederlandse soldaat die de Surinaamse jungle wordt ingestuurd om gevluchte slaven te vangen, maar juist door de Marrons goed wordt verzorgd. Over plantagehouders die neerbuigend praten over de horigen, maar ook over een slavenbezitter die uit liefde wil trouwen met een slavin.


De voorstelling is luchtigjes gebaseerd op de gelijknamige historische roman van de Surinaamse schrijfster Cynthia McLeod, maar gaat maar mondjesmaat in op de dramatische verwikkelingen rond haar twee hoofdpersonen, de halfzusjes Elza en Sarith die op een suikerplantage wonen. Op toneel doet Hoe duur was de suiker? soms denken aan een pamflettistisch hoorcollege. Zeker als ook de moderne slavernij en mensenhandel aan bod komen, zoals de smokkel van Chinezen in containers en het sekueel misbruik van kinderen in derdewereldlanden.


Volgend jaar wordt herdacht dat het 150 jaar geleden is dat Nederland de slavernij heeft afgeschaft, de voorstelling loopt op deze herdenking vooruit. De boodschap wordt erin geramd: slavernij veroorzaakt onnoemelijk veel menselijk lijden. Humor in sommige scènes brengt wat lucht in de voorstelling van ruim twee uur, en er zijn veel aanstekelijke liedjes.


De op Curaçao geboren John Leerdam maakt met zijn stichting Julius Leeft jaarlijks een voorstelling met een maatschappelijke boodschap, bij voorkeur over wat hijzelf omschrijft als pijnpunten in de Nederlandse geschiedenis. Zaterdagavond waren prins Willem-Alexander en prinses Máxima aanwezig in de uitverkochte schouwburg, net als schrijfster Cynthia McLeod. Haar boek Hoe duur was de suiker? wordt volgend jaar verfilmd door regisseur Jean van de Velde, bekend van onder meer All Stars.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden