Grunberg is ook per e-mail superieur aanwezig

'Ik ben er. Per e-mail. Dat is een superieure vorm van zijn.' Zo verklaarde Arnon Grunberg zondag langs elektronische weg vanuit New York zijn afwezigheid bij De Plantage, het tv-programma waarin bekend werd gemaakt dat hij de AKO Literatuurprijs 2000 heeft gewonnen....

Grunbergs 'superieure vorm van zijn' beklijfde, want telkens als de naam van de zes genomineerden viel, werd die van Grunberg van een kanttekening voorzien. 'Hij is wel aanwezig, maar niet hier', zei presentatrice Hanneke Groenteman in de studio in Amsterdam.

Een béétje een anticlimax zou het wel zijn als de jury zou besluiten Grunbergs roman Fantoompijn te bekronen, bekende voorzitter C. Schoenmakers van de stichting AKO Literatuurprijs voorafgaand aan de uitzending. En ook Groenteman bad hardop, vlak voor het begin van De Plantage, dat Grunberg niet zou winnen. Het gebeurde wel, bleek een uur later. Daarmee werd de feestelijk bedoelde, met champagne besprenkelde uitreiking het tegendeel van de mediagenieke vertoning waar de lof op literatuur, boek en AKO wordt bezongen.

Tinka van Hulzen, die zichzelf omschreef als 'een goede vriendin' van Grunberg, nam de cheque van honderdduizend gulden, een beeldje en een bos bloemen in ontvangst. De juryvoorzitter, de Belgische ex-premier Wilfried Martens, overhandigde haar de tastbare bewijzen van de onderscheiding. 'Grunberg zij geprezen dat hij er rekening mee heeft gehouden dat hij zou winnen', verzuchtte Schoenmakers over de afvaardiging die de schrijver had gestuurd. 'Alléén e-mail zou wel érg kaal zijn geweest, en met kaalheid heeft Arnon Grunberg inmiddels voldoende ervaring', zei Schoenmakers.

Het was niet de enige verwijzing naar De geschiedenis van mijn kaalheid van Marek van der Jagt, het pseudoniem waarachter Grunberg zou schuilgaan. De laureaat zélf deed, voorbereid op eventualiteiten, in zijn geprepareerde dankwoord gretig mee aan de mythevorming rond Van der Jagt. 'Uw prijs maakt duidelijk dat alleen mijn boeken aanwezig hoeven te zijn. Waar en wie ik ben, is onbelangrijk.' Zo werd ook de jury van de Anton Wachterprijs van repliek gediend. Die zit nog steeds te wachten tot de winnaar van die debutantenprijs, Marek van der Jagt, zijn prijzengeld van drieduizend gulden persoonlijk komt ophalen.

De apotheose bleef uit in De Plantage. Maar voordat Martens (die bij de volgende editie van de AKO-prijs in 2001 wordt opgevolgd door scheidend burgemeester Schelto Patijn van Amsterdam) de winnaar bekend maakte, was er high tea. Daarbij mochten de overige vijf genomineerden, Bas Heijne, Paul Koeck, Doesch ka Meijsing, Thomas Roosenboom en Allard Schröder, een taart aansnijden waarop het omslag van hun boek stond afgebeeld. Boeken (een essaybundel, vier romans) waarin de jury, aldus Martens, 'eensgezind de grootste kwaliteiten had onderkend'. De discussie had zich toegespitst op Publieke Werken van Roosenboom en Fantoompijn, dat de jury had doen denken aan Gerard Reves De Avonden. Uiteindelijk stemde de jury unaniem in met Grunbergs uitverkiezing.

Die mailde uit New York: 'Als u dit leest heb ik de AKO-prijs 2000 gewonnen. Wat mijn werk voor mij betekent, kan ik u niet vertellen. Wat uw erkenning voor mijn werk betekent, kan en wil ik u wel vertellen: Ik ben er erg blij mee, ik ben trots op deze prijs, en ik dank u allen zeer.'

Het einde van zijn mail kon worden beschouwd als een poging de teleurgestelde collega-genomineerden een hart onder de riem te steken: 'Stendhal merkte in zijn boek Over de liefde op dat het geluk van de ander onvergeeflijk is. Zelfs al gaat het om het geluk van onze beste vriend. Met die woorden van Stendhal wil ik mijzelf en u alleen laten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden