'Groteske plannen maken de Macedoniërs gek'

Zo wordt de bevolking van Macedonië gek gemaakt. Vette kop in het dagblad Vecer van 30 mei jongstleden: 'Vrijwillige uitwisseling van gebied en bevolking tussen Macedonië en Albanië!' Daarboven: 'Macedonische Academie van Wetenschappen en Kunsten denkt na over een oplossing zonder bloedvergieten van het Albanees-Macedonische conflict.'..

Jabir Derala gnuift. 'Een belachelijk plan', zegt hij. Maar regeringsgezinde media in Macedonië denken daar anders over. Derala (33), voorzitter van de Macedonische mensenrechtenorganisatie Civil, toont kranten die stuk voor stuk lange lappen tekst aan het nieuws wijden. Telkens geïllustreerd met dezelfde aangepaste versie van de landkaart van Macedonië.

Daarin hebben twee gebieden een andere kleur dan de rest van het land: de regio tussen de steden Tetovo en Gostivar, en een plukje rond Debar. Het eerste deel grenst aan Kosovo, het tweede aan Albanië. In beide gebieden wonen veel, maar niet uitsluitend, Albanezen.

Derala vertaalt: de Academie van Wetenschappen en Kunsten in Macedonië wil de gebieden en hun bewoners afstaan aan Albanië of, indien gewenst, Kosovo. Macedoniërs die in deze regio's wonen, zouden naar elders in Macedonië moeten verhuizen.

In ruil daarvoor krijgt Macedonië in het zuidwesten een extra stuk land bij het toeristisch interessante Ohrid-meer en het Prespa-meer. De Albanezen daar zouden verder Albanië in moeten trekken. In Macedonië is voor etnisch Albanezen die buiten de aangegeven 'Albanese gebieden' leven dan geen plaats meer.

'Dit plan is grotesk', reageert Derala. 'Albanezen in Skopje of Kumanovo zouden van flat moeten ruilen met Macedoniërs die nu nog in de zogenaamde Albanese gebieden wonen. Er bestaat zelfs een langetermijnversie van het plan, waarin ook delen van de buurlanden Griekenland en Bulgarije aan Macedonië zijn toegevoegd.'

Het goede nieuws is volgens Derala dat alle partijen in de nauwelijks functionerende regering van nationale eenheid het idee hebben verworpen als ridicuul en fascistisch. En de voorzitter van de academie heeft intussen gezegd dat hij verkeerd is begrepen - al zei hij niet wat hij wel had bedoeld. 'Maar nota bene premier Ljubco Georgievski heeft het plan niet afgewezen', zegt Derala. 'En parlementsvoorzitter Stojan Andov noemt het voorstel zelfs interessant en zeker niet irritant.'

Zulke opmerkingen doen Derala's pogingen de vrede in Macedonië te bewaren weinig goed. Maar los daarvan is de schade volgens hem sowieso al aangericht. 'De Academie voor Wetenschappen en Kunst wordt zeer gerespecteerd en heeft zeer veel invloed. Ze is te vergelijken met de Academie van Wetenschappen en Kunsten in Servië, die met haar ideeën medeverantwoordelijk is voor het begin van de oorlog op de Balkan. De burgers hebben deze kaarten gezien. Het gevolg hiervan kan zijn dat Macedoniërs hun wapens pakken en mensen uit hun appartementen drijven. Dat betekent burgeroorlog.'

Valt tegen dit soort zorgwekkende toestanden op te werken? Derala organiseerde met Civil, Pax Christi en het Noorse Nansen Dialogue Centre in Skopje een rockconcert voor de vrede, met Albanese en Macedonische bands en tweeduizend bezoekers in een hal waar er maar twaalfhonderd in konden. 'Er ontstond geen enkele vechtpartij.'

In Tetovo brengt hij met steun van Pax Christi groepjes van acht tot tien mensen met elkaar in contact. Albanezen en Macedoniërs, jongeren en ouderen, dokters en werklozen, studenten en huisvrouwen. Gewoon om te praten. Maar dat blijkt al een hele opgave. 'Er is zoveel angst en haat. Er zijn buurten waar een Macedoniër nooit een stap zal zetten. En er zijn bars en discotheken waar Albanezen nooit zullen heengaan.'

Die ervaring heeft hij als Macedoniër van Albanese afkomst zelf ook. 'Ik ben opgegroeid in een Macedonische buurt. Eens in de drie, vier dagen werd ik als kind wel een keer geslagen of uitgescholden voor stomme Albanees. Zelfs door leraren op school.'

Dat hij niet is geworden zoals vele anderen, dankt Derala volgens eigen zeggen aan zijn multi-etnische familie, waar zijn vader kind was van Albanese, Turkse en Italiaanse voorouders en zijn moeder Turks, Kroatisch en Irakees bloed heeft. 'We vierden zowel ramadan als Kerstmis. Haat is mij niet vreemd, maar ik geloof niet in de macht van geweren. Dus ga ik door met wat ik doe.'

Natuurlijk leidt dat soms tot cynische reacties. Binnen krijgen de mensen van Civil met moeite acht mensen met elkaar aan de praat, buiten schieten Macedoniërs en Albanezen mekaar met het grootste gemak overhoop. 'Maar in elk geval zullen deze acht mensen elkaar in het geval van een burgeroorlog helpen. Daar geloof ik in.' De eerste tekenen zijn er al. 'Sommigen hebben al hun telefoonnummers uitgewisseld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden