Analyse

Grotere rol Egypte kan hard terugslaan op Caïro

Het gezamenlijke optreden van de Amerikaanse en Egyptische ministers van Buitenlandse Zaken gisteravond onderstreepte de cruciale rol die Egypte de afgelopen dagen heeft gespeeld: het land oefende druk uit op Hamas, op de VS én op Israël.

De Egyptische president Mohamed Morsi Beeld afp
De Egyptische president Mohamed MorsiBeeld afp

Maar tussen de onderhandelingen door sprak de Egyptische president Morsi dreigende woorden. Hij kondigde meermaals aan dat Egypte Gaza niet in de steek zou laten en veroordeelde Israëls 'flagrante agressie tegen de menselijkheid' - heel anders dan Mubaraks makke houding tijdens conflicten tussen Gaza en Israël. Daarmee verpakt Egypte zijn traditionele rol van vredestichter tussen de noorderburen in nieuwe termen.

Egypte is nog altijd uitstekend geplaatst om op te treden als bemiddelaar tussen Hamas en Israël, en doorgeefluik voor internationale druk op Hamas. Maar waar het Egypte onder Mubarak Gaza wilde isoleren en Hamas verzwakken, wil Morsi vooral de positie van politieke evenknie Hamas versterken: de internationale isolatie van de groep opheffen, een eind maken aan Israëlische aanslagen op diens leiders, en laten zien dat Egypte niet langer een oogje dichtknijpt.

Blokkade
Bovendien moet Morsi als gekozen president naar zijn volk luisteren, en dat volk vraagt om hulp aan de Palestijnen. Belangrijkste doel daarbij is het doorbreken van de blokkade van de Gazastrook, die Mubarak jarenlang met alle plezier steunde, tegen het zere been van tientallen miljoenen Egyptische burgers.

Een eerste succes leek gisteren behaald: de overeenkomst stelt dat beide partijen de 'grensovergangen openen en bewegingen van mensen en goederen faciliteren', al ontkenden bronnen aan Iraëlische zijde gisteren dat dit de belegering beëindigt.

De hoogste prioriteit van de nieuwe Egyptische regering is nog altijd het voorkomen van escalatie aan de grenzen en instabiliteit in eigen land. Daarom wilde Egypte bovenal geen Israëlische grondinvasie naar voorbeeld van Operatie Gegoten Lood in 2008/2009. Toen vielen ruim 1.400 Palestijnse doden, meest burgers.

Stijging
De grote stijging in het aantal Palestijnse slachtoffers die zo'n invasie zou opleveren, had de druk op Morsi exponentieel vergroot - om de grens te openen, de banden met Israël te verbreken, of anderszins krachtig te reageren. En ruzie met Israël betekent ook een gevaar voor Egyptes relatie met de VS, die Egypte jaarlijks met ruim 1,3 miljard dollar steunen.

Gelukkig voor Morsi zag ook Israël op tegen een invasie, zodat escalatie nu is voorkomen. Maar Israël kan niet meer rekenen op een plooibare Egyptische leider die onverschillig toekijkt bij bommen op de Palestijnen.

Met het staakt-het-vuren heeft Morsi een flink succes behaald, en heeft de moslimbroeder zich een pragmatisch president getoond. Maar met de aangetrokken banden tussen Egypte en Hamas neemt Caïro ook veel verantwoordelijkheid op zich. De volgende Gazaanse raket die op Israël landt, slaat immers een gat in zowel de geloofwaardigheid van Morsi's regering als in de nieuwe vriendschap tussen Egypte en Hamas.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden