Nieuws

Grote zorgen over Navalny’s overlevingskans na eerste maand strafkolonie

Na een maand in een van de beruchtste strafkampen is duidelijk dat de Russische autoriteiten de gevangenschap van oppositieleider Aleksej Navalny zo zwaar mogelijk proberen te maken. Familie en mensenrechtenorganisaties vragen zich af of hij de straf van 2,5 jaar zal overleven.

Politieagenten arresteren dinsdag Navalny's arts Anastasia Vasilyeva voor strafkolonie IK-2. Ze wilde de zieke oppositieleider bezoeken en medische hulp geven.  Beeld AP
Politieagenten arresteren dinsdag Navalny's arts Anastasia Vasilyeva voor strafkolonie IK-2. Ze wilde de zieke oppositieleider bezoeken en medische hulp geven.Beeld AP

Sinds enkele dagen geurt het naar gebakken kip in een van de barakken van strafkolonie IK-2. De kaalgeschoren gevangenen smullen van het plotseling verschenen vlees en van warme broden, zo schrijft een van de gedetineerden in een bericht vanuit de strafkolonie. Zelf eet Aleksej Navalny niet mee: hij is in hongerstaking. En dat is volgens hem precies de reden voor de verschijning van de lekker geurende gebakken kip in de barak.

Een ander pesterijtje van de cipiers: zoete snoepjes verstoppen in de zakken van de kleding van de man die volgens zijn advocaten al dertien kilo verloren is in de strafkolonie.

Na een maand in een van Ruslands beruchtste strafkampen is duidelijk dat de autoriteiten de gevangenschap van president Poetins belangrijkste uitdager zo zwaar mogelijk proberen te maken. Navalny is al zo ver afgetakeld dat familie, oppositie en mensenrechtenorganisaties zich afvragen of hij zijn 2,5 jaar lange gevangenisstraf overleeft.

Lange lijst gezondheidsklachten

Navalny’s gezondheidsklachten vullen inmiddels een hele lijst: pijnen en gevoelloosheid in rug, benen, armen, zware hoest, verhoging en slapeloosheid doordat cipiers hem ieder uur van de nacht wekken. Daarbovenop komen de gevolgen van zijn hongerstaking, die hij vorige week woensdag begon uit protest tegen onthouding van medische hulp door de strafkolonie.

Aansteller, zeggen Russische staatsmedia. Kremlinzender RT (voorheen Russia Today) mocht de strafkolonie binnenlopen en concludeerde dat die meer op ‘een scoutingkamp’ lijkt dan op een gevangenis. ‘Navalny ziet er niet uit als iemand die niet slaapt’, zei presentator Maria Boetina, die een baan bij RT kreeg nadat ze in de VS vastgezeten had op verdenking van deelname aan een Russische samenzwering tegen de VS – Boetina bekende schuld. ‘Wees een man, zit je straf uit’, aldus Boetina vorige week.

Deze week gaven de leidinggevenden van de strafkolonie toe dat er wel degelijk iets mis is met Navalny’s gezondheid. Ze lieten hem overbrengen naar de ziekenboeg. En nadat ze de medische hulp wekenlang beperkten tot Ibuprofen-pijnstillers, lieten ze een mri-scan maken. Woensdag werden Navalny’s advocaten geïnformeerd over de resultaten: een dubbele hernia in zijn ruggengraat.

Onafhankelijke arts

Navalny eist onderzoek door een arts die hij zelf uitgekozen heeft. Zijn vertrouwen in de onafhankelijkheid van door de staat aangewezen artsen is aangetast na zijn ervaring in het ziekenhuis van Omsk, waar agenten van de veiligheidsdiensten de zorg overnamen toen Navalny binnengebracht werd met een novitsjok-vergiftiging. Twee artsen die betrokken waren bij Navalny’s behandeling zijn de afgelopen maanden plotseling overleden.

De leiding van IK-2 zegt dat Navalny in goede handen is en laat diens arts niet binnen, ondanks een petitie daartoe van tweeduizend artsen. Navalny’s arts Anastasia Vasiljeva werd dinsdag aangehouden toen ze bij de strafkolonie toegang vroeg tot de oppositieleider. Verslaggevers van binnen- en buitenlandse media werden ook ingerekend.

Volgens Navalny’s advocaten zijn de autoriteiten bang dat een onafhankelijke arts de oorzaak van de gezondheidsklachten ontdekt: ‘hun gruwelijke behandeling’, aldus Olga Michajlova, een van de twee advocaten die Navalny soms mag bezoeken.

Zij kreeg naar eigen zeggen geen verklaring voor Navalny’s zware hoest en verhoging. Navalny vertelde haar vlak voor zijn luchtwegklachten over een mogelijke tuberculose-uitbraak in zijn barak – tbc waart al decennia rond in Russische gevangenissen.

Situatie kritiek

Volgens mensenrechtenorganisaties is de situatie kritiek. ‘De Russische autoriteiten brengen hem mogelijk in een toestand waarin hij langzaam doodgaat en proberen te verhullen wat er met hem gebeurt’, zei Agnès Callamard, secretaris-generaal van Amnesty International, tegen persbureau Reuters.

De oppositie lijkt machteloos. Een oproep tot nieuw protest heeft na twee weken nog niet het beoogde aantal deelnamebevestigingen (een half miljoen) opgeleverd. Bovendien hebben Navalny’s nauwste vertrouwelingen spreekverboden opgelegd gekregen door rechters en worden ze afgeleid door nieuwe strafzaken tegen henzelf en hun familieleden. Ivan Zjdanov, directeur van Navalny’s anti-corruptieorganisatie, liet donderdag weten dat zijn 66-jarige vader is afgevoerd naar een gevangenis in Ruslands poolcirkel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden