Grote woorden

AAN GROTE WOORDEN heeft het niet ontbroken bij de viering van vijftig jaar Marshallplan in de Haagse Ridderzaal. Premier Kok, gastheer van 54 staats- en regeringsleiders, sprak voor zijn doen gloedvol over 'een ongedeeld, democratisch, welvarend en vreedzaam Europa'....

President Clinton, niet slechts geplaagd door zijn knieblessure, maar ook door de als een donderwolk boven zijn hoofd hangende affaire Paula Jones, zei het wat vager, maar bloemrijk: 'We moeten de nobele reis, die door Marshall is begonnen, voortzetten, maar dit keer zonder dat iemand buitenboord valt'.

Dat zijn mooie teksten en juist daarom is het de vraag, waarom ze zo weinig enthousiasme vermogen te verwekken. Want de Marshall-viering en de voorafgaande ondertekening, in Parijs, van een samenwerkingsverdrag tussen de NAVO en Rusland, kenmerkten zich door een sfeer van lauwheid. Met 'het zal wel' en 'ze doen maar' is de communis opinio in Nederland vermoedelijk niet slecht samengevat.

Naar de inhoud beoordeeld is dat sentiment niet terecht. Het in Parijs getekende handvest is van belang, omdat het een dreigende verwijdering tussen Rusland en het Westen heeft verhinderd en tegelijk nieuwe Midden- en Oost-Europese democratieën in staat stelt hun droom van aansluiting bij de euro-atlantische gemeenschap te realiseren.

Voor de landen ten oosten van de Oder geldt dat zij sinds de val van het communisme politieke vrijheid hebben verworven, maar economisch en sociaal minstens zozeer als vroeger achterlopen bij het westen van het continent. Dat maakt nadenken over een nieuw Marshallplan zinnig.

Eenvoudig zal dat, zelfs bij de beste bedoelingen, niet zijn. Al was het maar omdat de behoeften sterk uiteenlopen. Die van het betrekkelijk succesvolle Polen verschillen enorm van die van Bulgarije, om van het potentieel rijke, maar door sociale misère geteisterde Rusland maar te zwijgen. De toestand in het vroegere oostblok is zowel minder dramatisch (afgezien van voormalig Joegoslavië en Tjetsenië is er geen oorlog geweest) als gecompliceerder dan in West-Europa anno 1947. Het ontbreekt ook niet aan handel en hulp, zij het dat die behoorlijk versnipperd zijn.

Bevordering van investeringen, steun voor een sociaal vangnet en voor scholing, meer culturele uitwisseling, daar gaat het om. Want anders blijft Europa verdeeld en door spanning gekenmerkt. Er is niets tegen grote woorden. Als ze maar worden waargemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden