Reportage Pakistan

Grote volkswoede in Pakistan over plan Wilders voor Mohammed-cartoons

De pas geïnstalleerde Pakistaanse regering heeft zich in Den Haag beklaagd over het voornemen van Geert Wilders om Mohammed-spotprenten in het gebouw van de Tweede Kamer te exposeren. In Pakistan leidt dit pesterige plannetje tot grote volkswoede. ‘Wij hebben geen andere keus dan te reageren.’

In Peshawar, Pakistan wordt op 17 augustus een afdruk van de Nederlandse vlag verbrand. Foto EPA

‘O, u komt uit Nederland? Legt u dan maar eens uit wat u vindt van het plan van de regering voor die cartoonwedstrijd.’ De mannen buigen zich over de tafel en kijken de verslaggever vorsend aan. Het is de dag voor de Pakistaanse verkiezingen van 25 juli en we bevinden ons in Al-Qadsiya, het fortachtige hoofdkwartier in Lahore van Jamaat-ud-Dawa (JuD), een radicaal-islamitische charitatieve organisatie met banden met verboden jihadistische groepen.

We komen voor een interview met een politieke kandidaat, zijn uitvoerig door gewapende strijders gemonsterd en van thee en koekjes voorzien, maar eerst moet dit thema even van tafel. Uitleg over het beginsel van de vrijheid van meningsuiting en het verschil tussen een Tweede Kamerlid en de Nederlandse regering kan de argwaan echter niet van de gezichten wegnemen.

De cartoonwedstrijd van Geert Wilders is in Pakistan het gesprek van de dag. Er wordt al maanden gedemonstreerd tegen het plan van de PVV-leider om spotprenten over Mohammed te exposeren in een afgesloten deel van het Binnenhof. Afgelopen vrijdag kwamen duizenden mensen op de been in de hoofdstad Islamabad, met spandoeken tegen Wilders en oproepen voor de boycot van Nederlandse producten. Deze vrijdag, in de week van het Offerfeest, ongetwijfeld weer.

Dit alles bleef tot nu toe vrijwel onopgemerkt in Nederland. Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken kondigde deze week alleen stappen aan omdat de nieuwe Pakistaanse regering in actie was gekomen tegen ‘deze moedwillige en kwaadaardige poging de islam in kwaad daglicht te stellen’ en de Nederlandse ambassadeur op het matje riep. Daarnaast wil Pakistan na de Organisatie van Islamitische Samenwerking ook de Verenigde Naties inschakelen.

Een demonstratie op 17 augustus in Lahore tegen de cartoonwedstrijd van Geert Wilders. Foto AP

Maar waar komt die volkswoede vandaan? Waarom maken Pakistaanse moslims zich zo boos over een politicus uit een klein land aan de andere kant van de wereld van wie ze waarschijnlijk nooit eerder hadden gehoord?

Het antwoord is simpel: gekrenktheid. ‘Het Westen blijft uit naam van de zogenaamde vrijheid van meningsuiting maar doorgaan met het publiceren van godslasterlijke teksten en afbeeldingen’, zegt moefti Muhammad Abid Jalali, een paar kilometer van het JuD-hoofdkwartier in Lahore. ‘Zelfs bepaalde dieren worden daarbij soms gebruikt, terwijl men weet hoe gevoelig dat ligt in de islam. Als het Westen hierin volhardt, kan het een passende reactie verwachten.’

Jalali, een radicale geestelijk leider die ons ontvangt in zijn madrassa Tehreek-e- Labbaik Markaz, is niet de eerste de beste. Hij is een van de voormannen van Tehreek-e-Labbaik Ya Rasool Allah (TLY), een extreem-islamitische partij die de strijd tegen de blasfemie hoog in het vaandel draagt. Leerlingen helpen hem de kamer in, maken zijn sandalen los, komen hem voortdurend de hand kussen, en drinken elk woord dat van zijn lippen komt. Jalali’s fatwa’s zijn wet.

Atoombom op Nederland

De islam is boven alles een godsdienst van vrede, doceert Jalali, omringd door eerbiedige discipelen. ‘En wij veroordelen alle terroristische groeperingen die geweld plegen uit naam van de islam. Maar als niet-moslims geen respect hebben voor de profeet, vrede zij met hem, of de islam belachelijk maken, zoals nu in Nederland gebeurt, hebben wij geen andere keus dan te reageren.’

De TLY en zusterpartij Tehreek-e-Labbaik (TLP) van de radicale prediker Khadim Hussain Rizvi zijn kleine sektarische partijen die met de verkiezingen de wind in de zeilen kregen. Hun belangrijkste programmapunt: strikte handhaving van de Pakistaanse blasfemiewet, die belediging van de profeet Mohammed of de islam bestraft met de dood. De partijen schopten het niet tot het parlement, maar bleken wel verrassend veel kiezers te trekken (2,4 miljoen stemmen, wat resulteerde in twee provinciale zetels in Sindh) en zijn voor de nieuwe premier Imran Khan een politieke factor om rekening mee te houden.

Rizvi, een demagoog in een rolstoel, had Wilders’ plan al vroeg op de korrel. Het kwam deze zomer in verkiezingsbijeenkomsten geregeld langs. Als hij de macht had, zei Rizvi begin juli in Karachi, zou hij direct een Pakistaanse atoombom op Nederland gooien, nog voordat de cartoonwedstrijd had kunnen worden georganiseerd. Die aankondiging werd ongetwijfeld verwelkomd met TLP’s gescandeerde strijdkreet ‘Labbaik, Labbaik, Labbaik Ya Rasool Allah’, oftewel ‘Wij staan hier, wij staan hier, wij staan hier met u, o profeet van Allah!’

TLP en TLY vereren iedereen die de belediging van de profeet met geweld wreekt als een held. De partijen werden in 2015 opgericht om de executie te voorkomen van Mumtaz Qadri, een politieagent die in 2011 de gouverneur van Punjab had vermoord omdat die het belang van de blasfemiewet had genuanceerd. Qadri werd na zijn ophanging door zijn aanhangers heilig verklaard. In zijn mausoleum buiten Islamabad hangen portretten aan de muur van andere martelaren die moordden uit naam van de profeet. In april voerde een TLP-aanhanger nog een mislukte moordaanslag uit op de minister van Binnenlandse Zaken.

Blasfemie-lynchings

Beide partijen wortelen in de Barelvi-sekte, de grootste soennitische stroming in Pakistan, die sterk gericht is op de persoon van de profeet Mohammed en in het bijzonder het geloof dat hij de uiteindelijke boodschapper van Allah was. Deze ‘finaliteit van de profeet’, vastgelegd in de Pakistaanse blasfemiewet, was van oudsher gericht tegen de Ahmadiyya, die geloven dat hun 19de-eeuwse stichter Mirza Ghulam Ahmad een latere profeet was, maar wordt ook misbruikt om andere religieuze minderheden te treffen. Onder de 74 doden die sinds 1990 vielen bij blasfemie-lynchings in Pakistan zijn vele christenen en hindoes.

De partijen wonnen snel aan steun door massale protesten in november 2017 tegen plannen om een verwijzing naar blasfemie in de parlementaire eed aan te passen. Rizvi en zijn mensen hielden wekenlang een verkeersknooppunt in Islamabad bezet. Met effect. De verantwoordelijk minister nam ontslag en de regering gaf de demonstranten amnestie. En vorig jaar schaarde huidig premier Imran Khan zich in zijn verkiezingscampagne achter de blasfemiewet.

Aanhangers van de extreem-islamitische partij Tehreek-e-Labbaik Ya Rasool Allah demonstreren op 12 augustus in Karachi tegen de cartoonwedstrijd van Geert Wilders. Foto EPA

Alle andere Pakistaanse politieke partijen, ook de islamitische, deugen niet, zegt Jalali. ‘Ze sloten compromissen over fundamentele zaken, zoals respect voor de profeet, en zijn daarmee zelf schuldig aan blasfemie. Je kunt politici nooit vertrouwen. Daarom willen we in het parlement komen, om de zaak in de gaten te houden en nieuwe aanvallen op de profeet en de islam tegen te gaan.’

Zelfbeheersing

Maar waarom moet iedereen die de profeet of de islam beledigt per definitie en per ommegaande ter dood worden gebracht? Omdat, zoals Ejaz Ashrafi, een van de leiders van de TLP, het uitdrukte, wanneer de eer van Mohammed of de finaliteit van zijn profetendom in het geding is, elke moslim extremist wordt. 

‘Voor de Barelvi-sekte is de profeet Mohammed een levende kracht in de wereld’, zei islamwetenschapper Arsalan Khan tegen Al Jazeera. ‘Ze geloven dat iemand die God lastert niet alleen zijn persoonlijke ziel vernietigt, maar ook de mogelijkheid voor de profeet om zich in de wereld te manifesteren.’

Die wetenschap kan elke rechtgeaarde moslim zijn zelfbeheersing volledig doen verliezen, legt Jalali uit in zijn madrassa in Lahore. ‘Als je voor een principe staat, sluit je geen compromissen. Dan blijf je door dik en dun ervoor stáán.’ De mannen rond de tafel knikken instemmend en strijken over hun baarden. 

Denk aan onze grote martelaar Mumtaz Qadri, zegt Jalali. ‘Hij deed wat gedaan moest worden.’ Waarom worden vrome moslims die tegen godslastering ageren extremisten genoemd? ‘De godslasteraars, dát zijn de extremisten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.