Grote verleider is terug aan het roer

De nieuwe Peruaanse president Alan García (57) is een ware overlever. In de jaren tachtig was hij al eens president en hij maakte er toen een geweldige puinhoop van....

Cees Zoon

De tekst op zijn grafsteen herschrijven, dat is de voornaamste drijfveer van Alan García bij zijn tweede kans als president van Peru. De eerste keer maakte hij er zo’n onbeschrijflijke chaos van dat hij de geschiedenis in dreigde te gaan als de meest incompetente leider die het land ooit kende. Dat beeld gaat hij nu corrigeren: ‘Ik wil niet dat op mijn grafsteen komt te staan: hier ligt de gek die zich twee keer vergiste.’

De wederopstanding van Alan García (57) is een van spectaculairste politieke comebacks aller tijden. Geen andere politicus met dezelfde staat van dienst zou de geringste kans maken op het opnieuw bekleden van een publieke functie. Aan het einde van zijn mandaat in 1990 was Peru wereldkampioen inflatie (7000 procent), leidden de voedseltekorten tot lange rijen voor de winkels, en was de terreur van Lichtend Pad uitgegroeid tot een binnenlandse oorlog, terwijl de partij-elite van zijn sociaaldemocratische APRA alles stal wat los en vast zat.

Alan wordt gehaat door het Peruaanse establishment vanwege zijn linkse ideeën, en links haat hem evenzeer omdat hij zich ontpopte als de leider van een corrupte bende. Maar hij geldt niet voor niets als de briljantste politicus waarover Peru beschikt. Zijn campagne tegen het radicaal-linkse ‘gevaar’ Ollanta Humala, die in zijn ogen gewoon een representant van het klassieke Peruaanse militarisme is, bracht de meest gehate man van het land opnieuw in het presidentiële paleis.

Het leven van Alan García heeft veel van die ‘typisch Latijns-Amerikaanse’ trekken. Hij leerde zijn vader pas kennen toen hij vijf was, omdat die tijdens de dictatuur van generaal Odría in de gevangenis was gegooid. Toen zijn vader in 1994 stierf, kon Alan niet naar de begrafenis omdat dictator Fujimori de naar Parijs uitgeweken ex-president het land niet inliet. Twee jaar eerder was hij via het dak van zijn huis gevlucht voor de soldaten van Fujimori, die hem wilde vervolgen voor corruptie.

Als 35-jarige werd Alan García in 1985 de ‘Kennedy van Peru’, zoals het cliché luidt, de jongste president van Peru, die volgens de verhalen ’s nachts zijn paleis verliet om op zijn Harley Davidson door Lima te scheuren. Een knappe jongeman die furore had gemaakt als buitengewoon begaafd spreker. Links in heel Latijns Amerika omarmde hem als zijn nieuwe ster. De wereld leerde hem kennen toen hij in zijn eerste toespraak in de VN de drugshandel kenschetste als een kwestie van vraag en aanbod en de afgevaardigden uitnodigde met hem mee te gaan naar Central Station in New York: ‘Daar verkopen ze de drugs die Latijns Amerika produceert.’

Alan García bevroor de betalingen van de buitenlandse schuld, pleitte voor het vormen van een eenheidsfront van de Latijns-Amerikaanse landen en deed een poging de banken in Peru te nationaliseren. Die politiek leidde tot een harde confrontatie met de internationale financiële wereld en zijn pogingen het op eigen houtje te klaren tot de complete instorting van de economie.

Pas na de val van Fujimori eind 2000 kon hij terugkeren naar Peru, waar het Hooggerechtshof de aanklachten wegens corruptie en schending van de mensenrechten verjaard verklaarde. Nog geen vijf maanden later slaagde hij erin door te dringen tot de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, die hij slechts met klein verschil verloor van Alejandro Toledo.

De afgelopen campagne toonde de grote verleider in zijn beste vorm. Als een gelouterd showman draafde hij op en neer op de podia, bood keer op keer zijn excuses aan voor zijn fouten van het verleden en bezwoer dat hij het nu allemaal anders gaat doen onder het motto ‘verantwoorde verandering’.

De praktijk zou wel eens radicaler kunnen uitpakken. Om zijn belofte van het brengen van sociale rechtvaardigheid voor de helft van de Peruanen die onder de armoedegrens leven, waar te maken, gaat Alan ‘het politieke systeem van binnenuit opblazen’. Peru zal er snel achter komen hoe ver de sociaal-democratie à la Alan García deze keer gaat.

Cees Zoon

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden