Grote steden halen in 2015 EU-norm voor stikstof niet

De grote steden kunnen in 2015 niet voldoen aan de Europese normen voor de concentratie stikstof- dioxide in de lucht. Als het Rijk geen extra maatregelen treft om de luchtvervuiling tegen te gaan, riskeert Nederland forse boetes en kan Brussel de Nederlandse steden een bouwstop opleggen.

Auto's bij de nieuwe Coentunnel in Amsterdam. Beeld anp

Dit schrijven de verkeerswethouders van Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Arnhem en Eindhoven in een brief die ze, naar nu blijkt, eind maart aan staatssecretaris Mansveld van Milieu stuurden. De wethouders vragen Mansveld extra maatregelen te nemen om de luchtkwaliteit in en rond hun steden te verbeteren. Ze pleiten vooral voor maatregelen om de luchtvervuiling door het verkeer in te dammen. Ongeveer 70 procent van de stikstof- dioxide in de lucht is afkomstig van verkeer, waarbij diesels het meest vervuilend zijn.

Met het instellen van milieuzones voor vrachtverkeer en het stimuleren van elektrisch vervoer proberen de steden al jaren de luchtkwaliteit te verbeteren. Maar ze hebben slechts invloed op een kwart van de luchtvervuiling in hun gemeente. 'Bovendien kunnen wij onmogelijk al het verkeer in onze steden verbieden', zegt de woordvoerster van de Amsterdamse wethouder Wiebes (VVD). Effectief kunnen de steden hun eigen luchtkwaliteit met hooguit 10 procent verbeteren.

Snelwegen
De grote steden hebben veel last van de uitstoot van verkeer op de rijkssnelwegen die vlak langs of door hun gemeenten lopen. Het ministerie van Infrastructuur hoopte de normen te halen met hulp van de auto-industrie, die steeds schonere auto's zou gaan produceren. Naar nu blijkt is het wagenpark de laatste jaren minder schoon geworden dan was voorspeld, erkent ook een woordvoerster van het ministerie.

Maar het Rijk heeft recent ook maatregelen genomen die de lucht onnodig vuil maken, zegt de Utrechtse verkeerswethouder Frits Lintmeijer (GroenLinks). Hij wijst op de snelheidsverhogingen naar 130 kilometer per uur en het afschaffen van de 80-kilometerzones rond grote steden. Daarnaast zijn alle plannen geschrapt om spitsrijden extra te belasten.

Op 1 januari 2015 worden de Europese normen voor de luchtkwaliteit voor Nederland aangescherpt. De strengere normen voor stikstof en fijnstof hadden al in 2009 moeten ingaan, maar toen kreeg Nederland uitstel. Als Nederland in 2015 niet aan de normen voldoet, wil Brussel forse geldboetes opleggen en bouwstops instellen. De Europese normen voor fijnstof in de lucht worden op de meeste plekken in Nederland op papier wel nipt gehaald.

Schone wagens
De wethouders vragen het Rijk de aanschaf van schone wagens extra te stimuleren. Daarnaast willen ze dat er uniforme normen komen voor milieuzones in de binnensteden. Dit maakt het voor gemeenten makkelijker een milieuzone in te voeren en automobilisten kunnen zich aan de milieuzones aanpassen. Lintmeijer: 'Maar op het ministerie blijft het oorverdovend stil. De urgentie lijkt er niet te worden gevoeld, terwijl 2015 snel dichtbij komt.'

Een woordvoerster van staatssecretaris Mansveld zegt dat de brief bekend is. 'Dat er spanning zit op het halen van de doelstellingen voor luchtkwaliteit is niet nieuw', aldus de woordvoerster. Ze wijst op de maatregelen die het ministerie neemt in het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit. 'We zullen in gesprek gaan met de steden.'


Gezondheidsraad
Ook de Gezondheidsraad vraagt het ministerie van Infrastructuur en Milieu meer te doen om de concentratie stikstof naar beneden te brengen. Stikstofdioxide veroorzaakt schade aan de luchtwegen en het hart- en vaatstelsel. Stikstof draagt eveneens bij aan de vorming van ozon aan het aardoppervlak en de opwarming van de aarde. Jaarlijks leven duizenden Nederlanders gemiddeld enkele maanden korter door de gevolgen van luchtverontreiniging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.