Grote steden: geen haast met opsporen van illegalen

Het maatschappelijk draagvlak voor strafbaar stellen van illegaal verblijf is gering. Er heerst weerstand tegen het kabinetsvoornemen onder gemeenten, vakbonden, artsen, kerken en vooraanstaande strafrechtdeskundigen. Ook bij de politie gaan de handen er niet voor op elkaar.

AMSTERDAM - 'Het is controversieel in de hele Nederlandse maatschappij,' stelt een woordvoerder van de Nationale Politie.


Gemeentebesturen van grote steden, waar de meesten van de 100- tot 130 duizend illegalen in Nederland wonen, hebben zich tegen het plan uitgesproken. De Amsterdamse PvdA-burgemeester Van der Laan noemt het 'geen verstandige maatregel'. Zijn partijgenoten en collega's Wolfsen in Utrecht, Aboutaleb in Rotterdam, Van Gijzel in Eindhoven en Rehwinkel in Groningen zijn evenmin voor. Zij verwachten als averechts effect dat uitgeprocedeerde asielzoekers, illegale arbeidsmigranten en prostituees nog minder zichtbaar worden, en nog kwetsbaarder voor uitbuiting en mensenhandel. 'Rotterdam zal van het opsporen van illegalen absoluut geen prioriteit maken', zegt de woordvoerder van Aboutaleb.


Ook VVD-burgemeester Van Aartsen van Den Haag ziet strafbaar stellen van illegaal verblijf niet zitten. En met hem de politie en het Openbaar Ministerie in zijn stad, zei hij vorige week in de gemeenteraad. Van Aartsen: 'Wij zijn van oordeel dat het symboolpolitiek is en gevaren met zich meebrengt'. Met die gevaren doelde hij op verhoogde risico's op uitbuiting op de arbeids- en woningmarkt en gezondheidsrisico's, 'zowel voor deze lieden zelf als voor de voor de samenleving, zoals tbc.' Van Aartsen noemde strafbaarstelling 'geen oplossing voor falend terugkeerbeleid.'


Alle Nederlandse gemeenten keren zich tegen strafbaarstelling. 'Dit lost de echte problemen met ongedocumenteerden niet op. Ook met een boete of detentie krijg je uitgeprocedeerde asielzoekers die niet terug willen of kunnen het land niet uit. Het zal hen dieper de illegaliteit in jagen en onbereikbaar maken voor hulpverlening en gezondheidszorg,' aldus de VNG.


Risico volksgezondheid

De drempel om hulp te zoeken bij gezondheidsproblemen is al heel groot en zal alleen maar groter worden, vermoeden artsen. 'Uit angst zich kenbaar te maken en aangegeven te worden stellen veel illegalen met klachten een bezoek aan een arts uit. Hun gezondheidsklachten stapelen zich daardoor op', weet Margreet Koenen. Zij is coördinator van Dokters van de Wereld, die illegalen in Amsterdam en Den Haag de weg wijst naar zorgverleners. Koenen zegt het eens te zijn met burgemeester Van Aartsen dat de algehele volksgezondheid zo een risico loopt. 'Vooral bij besmettelijke aandoeningen als tbc of soa's is het belangrijk dat patiënten geholpen worden.'


Ook de vakbonden denken dat strafbaarstelling uitbuiting zal vergroten. Vice-voorzitter Catelene Passchier van de FNV vindt dat de gevolgen haaks staan op het sociaal akkoord. 'Daarin staan juist plannen om uitbuiting op de arbeids- en woningmarkt tegen te gaan. Slachtoffers, vaak illegalen, bang maken door ze strafbaar te stellen, helpt niet om tips en informatie te krijgen over uitbuiting', zegt Passchier.


Strafrechtdeskundige Anton van Kalmthout is sceptisch over de uitvoerbaarheid. Opgepakte illegalen zullen de voorgeschreven boete niet kunnen betalen, detentie zal handen vol geld kosten en uitzetting, leert de praktijk, is lastig, aldus de hoogleraar.


Han Busker, voorzitter van de Nederlandse Politiebond, zegt dat de politie haar handen nu al vol heeft. 'We snappen alle wensen van het kabinet, maar we hebben geen capaciteit ook dit nog uit te voeren. Er zitten maar 24 uur in een dag. Nog meer strafbaarstellingen erbij kunnen we niet aan. Er zullen mensen bij moeten om dit uit te voeren.' Aanpak van illegaliteit en huiszoekingen om hen op te sporen, zoals staatssecris Teeven vorige week bepleitte, zijn, aldus Busker, 'geen trending topics' onder agenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden