Grote steden dreigen afspraak met rijk over vluchtelingen te verscheuren

De vier grote steden dreigen een afspraak met de rijksoverheid over de huisvesting van achtduizend asielzoekers met een verblijfsvergunning te verscheuren. De steden praten gezamenlijk met andere gemeenten al maanden met het Rijk over financiële compensatie, maar nog steeds is er een verschil van enkele honderden miljoenen euro's tussen wat de gemeenten willen en wat het Rijk biedt. De steden waarschuwen voor 'onverantwoorde situaties'.

Een leeg opvangcentrum in de buurt van Almere. Beeld anp

In een brandbrief die zondagavond naar de ministers Jeroen Dijsselbloem van Financiën) en Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken is gestuurd en in een ingezonden brief in de Volkskrant nemen de gemeentebesturen van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht een hard standpunt in. 'Wij kunnen niet meewerken aan de opvang van nieuwe burgers als de handvatten ontbreken om deze mensen een eerlijke kans te bieden op zelfstandigheid en participatie in hun nieuwe woonplaats.'

De patstelling tussen het Rijk en de grote steden dreigt het Nederlandse asielsysteem onder druk te zetten. In asielzoekerscentra zitten nu tussen de 15- en 16 duizend statushouders, die zo snel mogelijk moeten doorstromen naar een woning om ruimte te maken voor nieuwe asielzoekers. Als dat niet gebeurt moet het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) mogelijk op zoek naar nieuwe opvanglocaties en kunnen ook sporthallen weer in beeld komen als noodoplossing.

Eind vorig jaar spraken de vier grote steden met de rijksoverheid af dit jaar 7.781 asielzoekers met een verblijfsvergunning op te vangen, om zo de doorstroom te bevorderen. Naast huisvesting zouden de gemeenten ook zorgen voor onderwijs, zorg, begeleiding naar werk en bijstand. De financiering daarvan zou op 28 april in een bestuursakkoord worden vastgelegd.

Onverantwoorde situaties

Dat akkoord dreigt nu bij voorbaat in de prullenbak te belanden. 'Gemeenten weten op grond van ervaring hoe belangrijk het is om statushouders direct bij vestiging in de stad goed op weg te helpen bij het vinden van werk, scholing en sociale contacten', schrijven de steden. 'Maar wanneer wij onvoldoende geld krijgen om dat ook aan de nieuwe groep statushouders te bieden ontstaan in alle gemeenten, maar vooral in de grote steden, onverantwoorde situaties.'

Per asielzoeker willen de gemeenten in 2016 zo'n 8.000 euro. Dat geld wordt niet alleen besteed aan een huis en inrichting, maar ook aan de eerste stappen in het maatschappelijk leven van de nieuwe inwoner.

Zonder voldoende financiële steun van het Rijk zeggen de steden gedwongen te zijn te bezuinigen op andere, voor inwoners belangrijke, terreinen. 'Met alle maatschappelijke en politieke gevolgen van dien.' Volgens Rabin Baldewsingh, wethouder sociale zaken en werkgelegenheid in Den Haag, is dat niet aan de inwoners van zijn stad te verkopen. 'Wij zijn niet bereid om onze mensen te korten ten gunste van de huisvesting van asielzoekers.'

Open brief van de wethouders in de Volkskrant

Zonder meer geld kunnen de grote steden de extra opvang die het Rijk vraagt onmogelijk bieden, schrijven acht wethouders van de vier grote gemeenten in een open brief.

De vier grote steden zeggen de afgelopen periode veel tijd te hebben geïnvesteerd in het creëren van draagvlak onder de bevolking voor de opvang en het huisvesten van asielzoekers. Baldewsingh: 'Er is door het Rijk een beroep gedaan op onze solidariteit. Daar geven wij nu met verve en vaart invulling aan. Nu is het aan het kabinet om het gezond verstand te gebruiken.'

Mocht het Rijk niet over de brug komen, dan is de toekomst van de nieuwe bewoners volgens de vier steden somber. Uit de brief: 'Dan weten we zeker dat we mensen voorbereiden op een leven buiten onze maatschappij, met een levensgroot risico op langdurige afhankelijkheid van een uitkering. Die verantwoordelijkheid willen en kunnen wij niet nemen.'

Het ministerie van Binnenlandse Zaken liet zondagavond via een woordvoerster weten dat het Rijk nog in overleg is met de gemeenten over de verhoogde asielinstroom. 'Er worden momenteel nadere afspraken gemaakt om gezamenlijk deze opgave het hoofd te bieden.' De brandbrief van de grote steden was op het moment van reageren nog niet verstuurd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.