Grote politieactie na klein protest Harare

De Zimbabwaanse hoofdstad Harare heeft maandag de eerste voorzichtige protesten gezien tegen de verhoging van de brandstofprijzen met 70 procent, die vorige week werd afgekondigd....

De politie had 's ochtends vroeg al controleposten opgesteld op de grote toegangswegen naar de stad, om eventuele demonstranten uit de arme zwarte woonwijken rond het centrum de pas af te kunnen snijden. Het bleef verder rustig.

Volgens een waarnemer in Harare is het machtsvertoon een provocatie jegens de oppositie. De Zimbabwaanse vakbondsfederatie ZCT kondigde vorige week aan dat binnen enkele weken stakingen beginnen om de Zanu-PF-regering te dwingen de brandstofprijs weer te verlagen. Dat zou het eerste grote vakbonds;protest zijn tegen Mugabe sinds de start van de terreurcampagne van Zanu-oorlogsveteranen tegen critici van de regering, vorig jaar februari. De vakbonden en de oppositiepartij Beweging voor Democratische Verandering (MDC) van ex-vakbondsleider Morgan Tsvangirai, kennen het risico van zo'n staking.

Mugabe heeft de oppositie al diverse malen gewaarschuwd dat hij gewelddadig zal optreden om bedreigingen tegen zijn regering de kop in te drukken. De 77-jarige oud-vrijheidsstrijder heeft gezworen dat hij de macht nooit zal overdragen aan de MDC. In het voorjaar van 2002 staan in Zimbabwe presidentsverkiezingen op het programma, die een einde kunnen maken aan zijn dan 22-jarige bewind.

Oppositieleider Tsvangirai gooit hoge ogen. Vooral de jongere Zimbabwanen in de steden zijn de ZANU-regering beu. De MDC behaalde bij de parlementsverkiezingen vorig jaar uit het niets al de helft van de stemmen.

De twaalf miljoen Zimbabwanen hebben hun ooit relatief welvarende land langzaam zien wegglijden in een economische en politieke crisis. Die is het gevolg van corruptie en wanbeleid, een kostbaar militair avontuur in Congo-Kinshasa en de onteigening van drieduizend grote boerderijen van blanke boeren, waarmee Mugabe sinds vorig jaar zijn tanende populariteit bij de bevolking hoopt te keren.

Door de crisis heeft is meer dan de helft van de Zimbabwanen werkloos. Door de torenhoge inflatie kan de bevolking steeds minder kopen. De gezondheidszorg is achteruit gehold en brandstof is schaars door een voortdurend tekort aan harde valuta bij de corrupte staatsoliemaatschappij.

De prijssprong van 70 procent die de regering nu heeft afgekondigd, betekent dat de kosten van vele dagelijkse benodigheden verder omhoog schieten. Steeds meer mensen moeten uren lopen naar werk of school omdat ze de bus - die inmiddels al meer dan een half maandloon vergt - niet meer kunnen betalen. Ook paraffine voor koken en verlichting is bijna onbetaalbaar geworden.

Sommige politieke commentatoren in Harare vinden het uiterst verdacht dat de regering de prijzen niet geleidelijker heeft laten stijgen, zoals in het verleden gebeurde. Ze houden er rekening mee dat president Mugabe voor de prijsschok heeft gekozen om de oppositie in een val te lokken. Het regime weet dat de vakbonden door de schokstrategie eenvoudig worden gedwongen tot actie.

Wanneer de ZCT- en de MDC-aanhangers massaal de straat opgaan, zal het tot botsingen komen met de oproerpolitie en oorlogsveteranen die bloedig kunnen worden. Dat geeft Mugabe een uitgelezen aanleiding de noodtoestand uit te roepen en de pijnlijke presidentsverkiezingen voor onbepaalde tijd uit te stellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden