Grote opkomst referendum Oost-Timor

Het maandag op Oost-Timor gehouden referendum over onafhankelijkheid heeft een opkomst opgeleverd van bijna 95 procent. Afgezien van enkele incidenten, bleven gewelddadigheden uit....

Van onze correspondent Gerrit de Boer

Hoewel grootschalig geweld uitbleef, viel er maandag wel een dode. Een lokale medewerker van de VN in het stadje Ermera werd neergestoken toen hij na zijn werk naar huis wilde gaan. Op enkele plaatsen moesten de stembureaus enkele uren de deuren sluiten uit angst voor aanvallen van pro-Indonesië-milities. De bureaus konden in de loop van de dag hun deuren weer openen.

De verwachting is dat het referendum een grote overwinning zal opleveren voor de onafhankelijkheidsbeweging. Pro-Indonesië-milities voerden de afgelopen maanden een grootscheepse, gewelddadige campagne om dit te voorkomen. Daarbij vielen honderden doden. De indruk bestaat echter dat de acties weinig hebben opgeleverd.

De Indonesische minister van Buitenlandse Zaken, Ali Alatas, verklaarde in een reactie dat Indonesië de uitslag van de stemming zal aanvaarden, ongeacht de uitkomst. Ook de waarnemend commandant van de pro-Indonesisië-milities, Eurico Gutteres, liet zich in dergelijke bewoordingen uit. Xanana Gusmao, de leider van de Timorese onafhankelijkheidsbeweging, CNRT, liet al eerder weten dat hij zich bij de uitslag zal neerleggen.

De Indonesische regering uitte bij monde van de minister van Justitie, ook kritiek op de VN. De minister beschuldigde de organisatie van partijdigheid ten gunste van de onafhankelijkheidsbeweging. De VN ontkennen dit met klem.

VN-afgezant Marcer stak stak gisteren uitvoerig de loftrompet over het succes van de verkiezingen. 'Vandaag heeft de adelaar van vrijheid zijn trotse vleugels uitgespreid over Indonesië.' Hij prees speciaal de Indonesische regering en de Indonesische politie op Oost-Timor voor de veiligheidssituatie en de organisatie op de dag van het referendum. Zijn uitlatingen wekten verbazing, omdat de VN-missie zondag nog sprak over het falen van de politie bij het oplossen van conflicten. Marcer zei echter dat hij alleen refereerde aan de verkiezingsdag zelf. 'Er zijn in de afgelopen weken zeker verschillen van mening geweest over de wijze waarop de veiligheidssituatie is behandeld door de Indonesische politie. Maar vandaag was het uitstekend, ik denk dat iedereen het daar mee eens kan zijn. Wij blijven echter bezorgd over de toekomst. Indonesië heeft de verantwoordelijkheid de veiligheid te handhaven. En wij zullen in niet mis te verstane woorden blijven oproepen dat ook te doen.'

Marcer verklaarde dat de VN-Veiligheidsraad het op dit moment niet nodig acht om een bewapende vredesmacht naar Oost-Timor te sturen. Meerdere Timorezen, onder wie Xanana Gusmao, hebben daar al op aangedrongen. Volgens Gusmao heeft de Indonesische politie de afgelopen weken bewezen haar taak niet serieus te nemen.

De Timorese bevolking kon gisteren kiezen tussen blijvende integratie bij Indonesië onder een verregaande vorm van autonomie of afwijzing daarvan. Als de meerderheid voor afwijzing kiest zal de Indonesische president, B.J. Habibie, het Indonesische volkscongres in november vragen om Oost-Timor onafhankelijk te verklaren. Indonesië lijfde de voormalige Portugese kolonie in 1976 in. Maar de VN hebben die actie nooit erkend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden