Grote onrust na besluit Trump om 200.000 Salvadoranen de VS uit te zetten

Het besluit van de regering-Trump om zo'n 200 duizend Salvadoranen in de VS terug te sturen naar hun geboorteland, heeft grote onrust onder hen veroorzaakt. Salvadoranen in New York, San Francisco en Houston kregen maandag te horen dat zij voor eind 2019 het land moeten verlaten. De maatregel werd toegejuicht door aanhangers van Trumps harde aanpak van immigranten.

Protest maandag bij het Witte Huis tegen het terugsturen van de Salvadoranen.Beeld AFP

Het besluit om de Salvadoranen terug te sturen, maakt deel uit van de verscherping van de immigratiewetten en het uitzetten van illegalen waartoe Trump opdracht heeft gegeven.

Door de aangekondigde uitzetting dreigen veel gezinnen uit elkaar te worden gehaald. In totaal wil Washington in de komende twee jaar zo'n kwart miljoen immigranten het land uitzetten die tijdelijk in de VS mochten blijven. In de afgelopen maanden kregen ook grote groepen Haïtianen, Nicaraguanen en Hondurezen, die eveneens een tijdelijke status hebben, te horen dat zij moeten vertrekken. Trump maakt nu korte metten met een programma dat zijn voorgangers gebruikten om burgers van landen die waren getroffen door onder andere natuurrampen tijdelijk te laten blijven in de VS.

'Dit is een grote klap voor iedereen', aldus Patricia Hernandez (53) die vanwege de twee verwoestende aardbevingen die El Salvador in 2001 troffen sindsdien in de VS mocht blijven. Honderdduizenden Salvadoranen werden toen van de ene op de andere dag dakloos. President Obama verlengde de verblijfsstatus van Hernandez en de bijna 200 duizend andere Salvadoranen in de VS in 2016 met achttien maanden. Volgens hem was El Salvador nog lang niet hersteld van de aardbevingen. Ook kon het land de terugkeer van zoveel landgenoten niet aan, aldus Obama.

De situatie van Hernandez is vergelijkbaar met die van veel Salvadoranen in de VS. In de afgelopen achttien jaar heeft ze een bestaan opgebouwd in Amerika - zij heeft een aannemersbedrijf in North Carolina - en haar twee kinderen zijn in het land geboren. Hernandez: 'De meesten van ons betalen hun belastingen, wij zijn niet afhankelijk van de regering en wij zijn geen criminelen.'

Vier landen getroffen

De Salvadoranen vormen de grootste groep die onder het Temporary Protected Status-programma (TPS) mochten blijven wonen in de VS. In de afgelopen maanden moest de regering-Trump besluiten of de tijdelijke verblijfsstatus voor diverse groepen verlengd of beëindigd moest worden. In totaal zijn nu immigranten uit vier landen getroffen door het strengere beleid van het Witte Huis. Zo'n 320 duizend burgers uit tien landen hebben op dit moment een TPS-status.

Vorig jaar besloot Trump al de uitzetting mogelijk te maken van een andere groep migranten: de 800 duizend illegalen uit diverse landen die in de afgelopen decennia als kind illegaal de VS zijn binnengebracht door hun ouders. Deze groep werd door de regering-Obama beschermd onder het Daca-programma. Trump besloot hun uitzetting tot maart uit te stellen om een compromis met het Congres over hun toekomst mogelijk te maken. Ook probeert hij bezoekers uit moslimlanden te weren door een reisverbod. Deze omstreden maatregel wordt echter steeds aangevochten bij de rechter door diverse staten.

Volgens minister Kirstjen Nielsen van Binnenlandse Veiligheid kunnen de Salvadoranen nu makkelijk terugkeren omdat de situatie in El Salvador is verbeterd. Sinds de aardbevingen zijn volgens haar veel woningen, scholen en ziekenhuizen gebouwd en is het grootste deel van de infrastructuur hersteld. Critici van het TPS-programma wijzen erop dat het bedoeld is om slachtoffers tijdelijk onderdak te bieden in de VS, niet om ze het recht te geven permanent in Amerika te blijven. Volgens hen kregen onder andere de Salvadoranen steeds een verlenging van hun verblijf met zes tot 18 maanden terwijl de noodsituatie in hun geboorteland al lang voorbij is.

Lees verder onder de infographic

Bendegeweld

'De praktijk van de afgelopen jaren om immigranten in de VS te laten blijven, lang na een ramp in hun land, heeft de integriteit van het programma ondermijnd', aldus Roy Beck, president van de organisatie NumbersUSA die de komst van immigranten naar de VS wil beperken. Trumps chef-staf John Kelly onderschreef dit ook. 'TPS was bedoeld als tijdelijk', aldus Kelly. 'Het was niet bedoeld om mensen een permanente status te geven.'

Voorstanders van het TPS-programma wijzen er echter op dat de economische situatie in El Salvador slecht is en dat het land geteisterd wordt door geweld van bendes. Een van de beruchtste is MS-13. Trump heeft beloofd leden van MS-13 in de VS hard aan te pakken. 'Onze regering maakt zich schuldig aan het uit elkaar halen van gezinnen', aldus directeur Oscar Chacon van Alianza Americas die immigranten bijstaat. 'Zo'n 275 duizend kinderen die in de VS zijn geboren, hebben een ouder die een TPS-status heeft. Ook worden buurlanden langs deze weg gedestabiliseerd.'

Het besluit van Trump plaatst El Salvador, dat 6,2 miljoen inwoners telt, voor grote problemen. Het land moet zich nu voorbereiden op de terugkeer van een grote groep landgenoten. Ook dreigt het een flinke inkomstenbron te verliezen: El Salvador is voor een belangrijk deel economisch afhankelijk van het geld dat de Salvadoraanse gemeenschap in de VS naar hun familie stuurt. In totaal wonen in de VS nu 1,3 miljoen Salvadoranen. Vooral de afgelopen tien jaar zijn velen de VS binnengekomen, de meesten illegaal via Mexico.

De Salvadoranen vormen de grootste groep van de 320 duizenden buitenlanders die op grond van het TPS-programma tijdelijk in de VS mogen blijven.Beeld AFP

Illegaliteit

President Salvador Sanchez Ceren van El Salvador deed vrijdag tevergeefs een beroep op Nielsen, in een telefoongesprek, om de tijdelijke status van de Salvadoranen opnieuw te verlengen. Hij vindt dat het Congres nu in actie moet komen om zijn landgenoten een permanente status te geven.

Veel Salvadoranen, zoals Guillermo Mendoza, hopen dat het Congres voor september 2019 met een oplossing komt. Lukt dit niet, dan is de kans klein dat ze dan hun uitzetting bij de rechter kunnen aanvechten. Hun verblijf was immers altijd bedoeld als tijdelijk. Velen staan dan voor de keus om in de illegaliteit te verdwijnen of terug te keren naar een land dat ze niet meer kennen. 'Wat moet ik doen?', vraagt Mendoza, die op zijn negentiende naar de VS kwam. Zijn vrouw en twee kinderen zijn Amerikaanse staatsburgers. Hij werkt als veiligheidsmanager bij een bedrijf in de staat Maryland. 'Moet ik het land verlaten en ze hier achterlaten?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden