Grote of St.Jeroenskerk, Noordwijk

Opgewaaid duinzand maakte het verschil. De torenvloer van de Grote of Sint Jeroenskerk in Noordwijk-Binnen ligt 65 centimeter lager dan de vloer van het schip....

Noordwijk-Binnen telt twee kerken die naar de heilige martelaar Jeroen zijn genoemd, een katholieke en een hervormde. Om verwarring te voorkomen heet de laatste ook wel Grote Kerk. Jeroen was de eerste pastoor van Noordwijk; in 857 werd hij door Noormannen onthoofd. Aan hem dankte Noordwijk dat het in 1429 officieel tot bedevaartsoord promoveerde.

Het aardige van die Grote Kerk is dat je (op zondagmorgen) binnen kunt rondwandelen, naar grafzerken kunt kijken, het monument uit 1792 voor Janus Dousa/Jan van der Does kunt bewonderen, of de tekst- en psalmborden kunt lezen. Misschien valt zelfs het Knipscheer-orgel uit 1840 te beluisteren.

Maar evengoed kun je buiten blijven omdat de kerk in zo'n aardige omgeving ligt. Aan de voorkant loopt vanzelfsprekend de Voorstraat, met het mogelijk twee eeuwen oude café Thomas en met Job op de mesthoop, een beeld van Oswald Wenckebach; aan de achterkant sluimert het statige Lindeplein.

Daar is allereerst de kerknatuurtuin, ooit een uitlaatplaats voor honden, nu een Noordwijks paradijs voor wilde planten en bloemen. In twee bloemenweiden bloeien margriet, morgenster, klaproos en korenbloem, en wie goed thuis is in de wereld van de flora, vindt vermoedelijk nog veel meer soorten.

Het kerkpad dat de Voorstraat met het Lindeplein verbindt, is tegelijkertijd de scheidslijn tussen de weiden en de lange, smalle natuurtuin. Er staat een stenen bankje, er zijn vijvertjes ter grootte van een emmer - het zijn dan ook ingegraven emmers - en er valt ook hier op muurborden het een en ander te lezen.

Bijvoorbeeld:

'Noordwijk een der fraaiste dorpen / van geheel ons Neêrlands oord / brengt ons Bloemen, Fruit en Kruiden / en ook milde Graanen voort / Geheel aan 't stadsgewoel ontheeven / kan hier den Mensch gelukkig leeven.'

Of psalm 104:24 over 'Hoe groot zijn uwe wercken, o Heere' en 'het aerdtrijck is vol van uwe schepselen'.

Alles in deze tuin mag zijn gang gaan en doet dat ook uitbundig, slechts ingetoomd door een houten hek met 43 paaltjes (tellen is niet nodig, ze zijn genummerd van 1 tot en met 43!). En op die paaltjes zijn wat mysterieuze schildjes bevestigd, met familienamen, met een wapentje, met plaatsnamen, met zelfs de naam van een werelddeel, Australië.

En dan loopt die tuin in feite naadloos over in het Lindeplein, met bomen die ouder zijn dan wie ook in Noordwijk, met herenhuizen, waaronder die van notaris Roland Holst, vader van dichteres Henriëtte die op dit plein in december 1869 werd geboren en in haar ouderlijke woning ook nog een huldiging meemaakte toen ze tachtig werd.

Terecht is dit allemaal beschermd dorpsgezicht. En de kerk staat er mooi middenin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden