'Grote mond' dijkgraaf geeft doorslag bij evacuatie

De dijk houdt het volgens dijkgraaf Van Leeuwen, maar het gezicht van burgemeester H. Zomerdijk van Echteld stond woensdagavond onverminderd gespannen: 'Er is nog steeds sprake van een levensbedreigende situatie.' In allerijl liet hij gisteren Ochten, IJzendoorn en Eldik ontruimen, omdat de dijk bij Ochten op springen zou staan....

JAN WESTERHOF

Van onze verslaggever

Jan Westerhof

OCHTEN

Waarom werd het gebied rond Ochten niet eerder ontruimd? Werd de situatie bij de dijk onderschat? Omwonenden zeggen dat deze bocht in de dijk al sinds mensenheugenis als zwak te boek staat. Het laat zich aanzien als een uit de hand gelopen competentiekwestie.

De polderdistricten hebben het afgelopen weekeinde de verantwoordelijkheid voor de dijken overgedragen aan de regionale watersnoodstaven, waarvan de burgemeesters van Arnhem, Nijmegen en Tiel de leiding hebben. De polderdistricten hebben ook zitting in die crisisstaven.

In tegenstelling tot wat wel wordt gesuggereerd, is het niet de commissaris van de koningin die de noodsituatie uitvaardigt en de evacuaties gelast. Dat doen de burgemeesters. Terlouw coördineert.

Voor de Tieler- en Culemborgerwaard en de Betuwe ligt de eindverantwoordelijkheid bij burgemeester E. van Tellingen van Tiel. Hij gelaste dinsdag de ontruiming op termijn van de Tieler- en Culemborgerwaard, onder meer van zijn eigen gemeente, maar niet van de Betuwe.

Burgemeester Zomerdijk wil niet ingaan op de suggestie dat bij die beslissing misschien het hemd nader dan de rok is geweest. Hij heeft woensdagmorgen zijn verantwoordelijkheid genomen, meent hij, toen hij op eigen houtje voor de microfoon van Omroep Gelderland de bevolking informeerde.

Er lag al vanaf 's morgens vroeg een verzoek van Zomerdijk bij de regionale watersnoodstaf in Tiel om snel over te gaan tot evacuatie. De beslissing viel pas om kwart over één, terwijl voor het gevoel van de bestuurders in Ochten elke minuut telde.

Veel inwoners van de dorpen hadden toen al hun biezen gepakt, of waren druk bezig. De alarmerende oproep van Zomerdijk had zijn uitwerking niet gemist, er was een spontane evacuatie ontstaan.

Volgens ambtenaren van Echteld heeft bij de keuze welk gebied het eerst moet (of mag) worden ontruimd, een rol gespeeld dat in het gebied van Tiel twee polderdistricten zijn, die van de Tieler- en Culemborgerwaard en de Betuwe. 'Het gaat er maar net om welke dijkgraaf de grootste mond heeft.'

De chaotische spoedevacuatie kreeg een dramatisch karakter, omdat vanwege de tijdsdruk de opdracht werd gegeven het vee achter te laten. Zomerdijk: 'We hadden een groot logistiek probleem. Er moesten duizenden mensen uit en honderden vrachtwagens met zand in om de dijk te versterken.' Toen de mensen weg waren, gaf Zomerdijk toestemming de veetransporten te hervatten.

Tegen vier uur 's middags was de spanning op het bedreigde dijkvak wat weggeëbd. De bestuurder van het polderdistrict toonde zich tevreden over de voortgang in het versterken van het dijkvak.

Een illegale persoonlijke inspectie op de dijk (streng verboden) versterkte het gevoel in de grootste rampoefening ooit terecht te zijn gekomen. Cameraploegen uit alle delen van de wereld stonden te wachten op het uur U. CNN, BBC, ABC, Zweden, Denen, Duitsers en Zwitsers. 'What's a dike?', vraagt een Amerikaanse verslaggever.

De gebroeders Staal (81 en 85 jaar), die pal achter het bedreigde dijkvak wonen, weigeren weg te gaan. De jongste heeft 25 jaar bij het polderdistrict gewerkt, de oudste was visser. 'Wij weten alles van water en wij zijn niet bang', zeggen ze in de donkere keuken achterin woning.

Tot in de ochtend blijven de vrachtwagens rijden. Dertigduizend kuub zand moet worden aangevoerd door vijftienhonderd vrachtwagens om de dijk over een lengte van negenhonderd meter overeind houden. 'Een kleine dijkverzwaring op zich', grapt de burgemeester.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden