Grote families in India delen lief en leed

Een Indiase traditie dreigt te verdwijnen: die van de uitgebreide familie die samen woont onder één dak. Moderne mensen werken in de stad en wonen in een flatje....

Maak kennis met de familie Jhalani - alle zeventig leden. Ze wonen allemaal onder één dak.

Toegegeven, het is een groot dak. Zeven bungalows die door gangen met elkaar zijn verbonden. Met zeven badkamers, zeven keukens, een eigen parkeerterrein voor de 22 auto's en drie binnentuinen. 'Maar omdat de familie blijft groeien, is het niet meer mogelijk om binnendoor van de ene naar de andere bungalow te lopen', vertelt Leena Jhalani (32). 'De gangen zijn nu allemaal omgebouwd tot slaapkamers.'

De samenwonende familie - zonen die na het huwelijk bij hun ouders blijven en in het ouderlijk huis een gezin stichten - is in India een alledaags verschijnsel. En al gaat het meestal niet om zeventig mensen, het is heel normaal als vijftien tot twintig gezinsleden geld en zorgen met elkaar delen.

In dergelijke families is de wil van de ouderen wet. Zonen gehoorzamen hun vader en werken meestal in het familiebedrijf. Dochters en echtgenotes staan onder gezag van de matriarch en moeten vaak vechten voor hun eigen positie in het huishouden.

Dit lijkt een recept voor vreselijke drama's, en dat is het ook. Een van de populairste televisieseries is Kyonki Saas Bhi Kabhiee Bahu Thie, oftewel 'Omdat de schoonmoeder vroeger ook een schoondochter was'.

'Het leven in een samenwonende familie heeft voor- en nadelen', vertelt Leena. 'Je bent afhankelijk van elkaar en moet je constant aanpassen. Ik bijvoorbeeld, mag geen westerse kleding dragen omdat ik een schoondochter ben. Deze meisjes', en ze wijst naar een paar tieners die in strakke truitjes door de tuin rennen, 'zijn hier in huis geboren en mogen het wel.'

Het was wel even wennen, bekent Leena, die uit het kosmopolitische Bombay komt, daar in een klein gezin van vier personen woonde en áltijd in een spijkerbroek liep. 'Maar het is nu eenmaal de traditie. En daar tegenover staat de geborgenheid die een samenwonende familie biedt. Er is hier altijd iemand die op de kinderen kan passen, altijd iemand om mee te praten. En je weet dat er goed voor je gezorgd zal worden als je zelf oud bent.'

De lunch wordt op tafel gezet en oude mannen in traditionele kleding nemen plaats naast jonge meisjes in spijkerbroek. Onder het tafellaken verstoppen zich twee kinderen met hun speelgoed en uit de keuken klinkt het gekletter van pannen. Een oude vrouw in versleten kleding - geen familielid maar een van de vijftien inwonende personeelsleden - brengt om de paar minuten een bordje stomende chapatti's (plat Indiaas brood), die bij de linzen worden gegeten.

De kinderen die hier rondstruinen komen bijna nooit buiten, vertelt de 20-jarige Smriti, terwijl ze het brood met één hand aan stukken scheurt. 'Er wonen hier zoveel leeftijdgenootjes om mee te spelen dat ze daar geen behoefte aan hebben.' En het maakt niets uit dat Vinayak van 5 jaar technisch gesproken de oom is van de 6-jarige Nvya. 'Oh, die banden zijn voor buitenstaanders vreselijk ingewikkeld', lacht Smrita. 'Elke nieuwe schoondochter heeft minstens een half jaar nodig voor ze al onze namen en bijnamen kent.'

In de zestig jaar dat de Jhalani's samenleven, is er waarschijnlijk niets méér veranderd dan de levensstijl van de vrouwen. De eerste generatie kwam praktisch nooit van het terrein af, maar Smriti loopt in strakke topjes zonder mouwen over straat. De meisjes geven feesten, rijden auto en een van hen doet zelfs modellenwerk. Leena is de eerste schoondochter die buitenshuis werkt, op de reclameafdeling van een groot tijdschrift, en al moest haar schoonmoeder daar in het begin aan wennen - nu is ze blij dat ze het kleinkind overdag voor zichzelf heeft.

Toch is het kleine gezin ook in India in opkomst. Vrouwen met een opleiding en een baan hebben geen zin om onder het juk van een schoonmoeder te leven en eisen een eigen flat. Mannen hebben een baan gevonden in een andere stad en kunnen niet elke dag op en neer reizen.

'Maar diep in hun hart idealiseren álle Indiërs deze vorm van samenleven', zegt Dipankar Gupta, antropoloog aan de Jawaharlal Nehru Universiteit in Delhi. 'Het is tenslotte de beste manier om voor je ouders te zorgen in een samenleving waar geen sociaal vangnet bestaat.'

In economische zin is de maatschappij al wel geëvolueerd, legt Gupta uit, maar in culturele zin nog niet. 'Daar komt uiteindelijk ook de voortdurende corruptie vandaan. Je moet voor je familie zorgen en daarom krijgen alle broers en neven het beste baantje van iemand die daartoe de macht heeft. Maar wat betreft het klassieke grote gezin, dat is steeds moeilijker te handhaven. Vroeger werkten alle zoons bij pa op het land, maar nu zoeken ze een baan in de grote stad.'

En inderdaad, een van de dertien kleinzonen van de patriarch die deze familie is begonnen, de 49-jarige Rajesh, maakt zich zorgen over de toekomst.

'De eerste zonen zijn al vertrokken', verzucht hij op de veranda. 'Twee naar de Verenigde Staten, eentje naar een ander deel van Delhi. Vroeger, toen het familiebedrijf in ijzerwaren nog bloeide, was er die economische binding. Maar nu gaat het slecht met de zaken. En gaat iedereen zijn eigen weg.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden