Analyse Pensioenhervorming

Grote aftasten kabinet begint: Koolmees praat met Asscher over pensioenhervorming

In de zoektocht naar steun van de oppositie voor de grote projecten van deze kabinetsperiode, beet minister Koolmees van Sociale Zaken woensdag het spits af. Hij ging langs bij PvdA-leider Lodewijk Asscher om over een nieuw pensioenstelsel te praten. Maandag sprak Koolmees al met de top van de vakbeweging.

Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (links) op bezoek bij PvdA-Kamerlid Gijs van Dijk (midden) en Lodewijk Asscher (rechts). Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant

Op uitnodiging van Asscher spraken de twee drie kwartier over de beoogde pensioenhervorming. Koolmees wil graag het overleg vlot trekken om kortingen van pensioenaanspraken te voorkomen. Die dreigen de komende jaren voor miljoenen ouderen en werkenden. In november mislukte het overleg van het kabinet met de vakbeweging en de werkgevers, ook omdat de FNV geen ‘rugdekking’ had van de linkse partijen. Die hadden toen weliswaar ook contact met Koolmees, maar waren niet bij het overleg betrokken.

Koolmees zei voor het gesprek dat zijn bezoek eigenlijk niets nieuws is, omdat hij steeds op zoek is geweest naar een breed draagvlak voor de pensioenhervorming. Hij is optimistisch over de uitkomst, want ‘ik ben een optimistisch mens’. Na afloop werd duidelijk dat hij vooral de wensen van de PvdA heeft aangehoord. Asscher en Koolmees hebben geen nieuwe afspraken gemaakt, maar de verwachting is dat binnenkort buiten het oog van de camera’s verder wordt gesproken.

Volgens Asscher is nu haast geboden om duidelijkheid te verschaffen en nieuwe regelingen uit te werken. Als bijvoorbeeld nieuwe afspraken worden gemaakt over het vaststellen van de AOW-leeftijd per 2020, dan moeten die voor juli door het parlement zijn goedgekeurd. In de meeste pensioenregelingen is de pensionering gekoppeld aan de AOW-leeftijd.

Over de hoofdlijnen van een nieuw pensioenstelsel bestaat vrijwel overeenstemming tussen kabinet, de sociale partners en de linkse oppositie – PvdA, GroenLinks en SP. In dat nieuwe systeem kunnen kortingen voorkomen worden omdat pensioenen een minder harde toezegging worden.

Onenigheid

De onenigheid gaat vooral om aanvullende maatregelen, zoals de gewenste AOW-leeftijd, vroegpensioen voor ‘zware beroepen’ en een regeling voor zelfstandigen. Zowel de vakbeweging als de drie linkse partijen hanteren dit wensenlijstje. Zij willen dat de AOW-leeftijd de komende jaren niet stijgt en daarna minder snel dan nu verwacht wordt. In de huidige wet gaat de AOW-leeftijd een jaar omhoog als de levensverwachting van 65-plussers een jaar stijgt. ‘Links’ wil deze koppeling doorbreken.

Als dat wordt afgesproken, vergroot dat de problemen van pensioenfondsen, omdat die dan langer pensioenen moeten uitbetalen. Dat vergroot dan ook de druk om over te gaan naar het nieuwe pensioensysteem. Daar bestaat binnen de FNV en bij de SP nogal wat huiver voor, omdat de pensioenen dan op het oog minder zeker worden.

Wouter Koolmees, Gijs van Dijk en Lodewijk Asscher. Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant

Maar in dat nieuwe systeem kunnen pensioenen paradoxaal genoeg juist sneller worden verhoogd, omdat de pensioenhoogte minder zeker is. Nu krijgt een werknemer de toezegging dat na pensionering maandelijks een bepaald bedrag wordt uitbetaald, straks wordt uitbetaling van het maandelijkse bedrag afhankelijk van de financiële positie van het fonds. Daardoor hoeft het pensioenfonds minder grote reserves aan te houden en kunnen de pensioenuitkeringen op korte termijn makkelijker worden verhoogd. 

Voor ‘zware beroepen’ wil de linkse oppositie dat het kabinet de boete op vroegpensioenregelingen voor werkgevers afschaft. Daarnaast willen de vakbeweging en de linkse partijen dat zelfstandigen ook pensioen gaan opbouwen. Dat kan bijvoorbeeld door de zelfstandigenaftrek voor hen afhankelijk te maken van pensioenopbouw.

Koolmees zal nu eerst in het kabinet mandaat moeten krijgen om de vakbeweging tegemoet te komen. Veranderingen in de AOW-leeftijd kosten de schatkist veel geld, terwijl ook vroegpensioenregelingen in de coalitie erg gevoelig liggen. De vakbeweging en de linkse oppositie verwachten echter inschikkelijkheid, omdat het kabinet in mei de meerderheid in de Eerste Kamer kwijtraakt. Dan wordt ook duidelijk of de PvdA genoeg zetels heeft om de coalitie aan een meerderheid te helpen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.