Grootverdiener? Ik? Ik lever 2,5 ton in

Zeg niet tegen radioloog Hein Kayser dat hij veel scans maakt om zijn inkomen op te krikken. 'Onnodige zorg lever ik niet.'

HILVERSUM - Hein Kayser heeft het er helemaal mee gehad. 'Twee jaar geleden verdiende een beetje radioloog voor even vijf ton per jaar, door een weeffout van de overheid trouwens. Sindsdien ben ik met 50 procent gekort.' Nu verdient Kayser ongeveer 250 duizend euro per jaar. Daar moeten zijn pensioenpremie, een aantal verzekeringen en de praktijkkosten van af. 'Ik haal de balkenendenorm niet eens meer.'


Dus wat hem betreft moet het afgelopen zijn met het beeld dat hij en zijn collega-radiologen de grootverdieners in de zorg zijn. Maar uit statistieken blijkt het wel al jaren: van alle medisch specialisten verdienen radiologen, die verantwoordelijk zijn voor de scans en echo's, het meest. Met name de vrijgevestigde radiologen, zij die werken in een maatschap, zitten aan de top.


De afdeling radiologie van het Tergooiziekenhuis in Hilversum ziet er niet uit als een plaats voor grootverdieners. De verf bladdert van de muren. Kayser zit op een bank die niet zou misstaan in een studentenhuis. Hij werkt hier sinds 2004. Zijn werkweek duurt zo'n 50 uur; 90 procent van die tijd zit hij in een donker kamertje, te turen naar CT-scans, MRI-scans en echo's.


'Wij worden gek van al die diagnostiek. Het enige wat we de hele dag doen is remmen, remmen, remmen.' De twee MRI-scans draaien beide overuren. 'Dat komt door de richtlijnen', zegt Kayser. 'Iemand die vroeger kanker had, kreeg een scan en daarna chemo. Nu zijn we om de zes weken aan het scannen.'


Radiologen krijgen via een ingewikkeld declaratiesysteem betaald per handeling. Maar Kayser wil het beeld corrigeren dat hij veel scant om veel te kunnen verdienen. 'Wij hebben helemaal geen prikkels om meer te doen. Als ondersteunend specialist doe ik gewoon wat andere specialisten me vragen.'


De vraag is dan of de 'scancultuur' is doorgeslagen. Kayser aarzelt. 'Dit is zoals de gezondheidszorg zich ontwikkelt. Er worden steeds meer zekerheden ingebouwd.' Hij voelt ook de druk van het ziekenhuis. 'Als wij minder gaan doen, komt Tergooi gelijk in de problemen. Het hele bedrijfmodel is gebaseerd op groei.'


Als alternatief stelde Kayser een tijdje geleden voor over te stappen op een 'shared savings model'. Daarin is besparen in het belang van iedereen, want de winst die dat oplevert, verdelen de specialisten en de ziekenhuizen onderling. In het buitenland zijn er veel positieve ervaringen opgedaan met deze aanpak. 'Hier is het onbespreekbaar', verzucht Kayser.


De afdelingsmanager radiologie, Harald Alma, mengt zich in het gesprek. 'Op dit moment proberen we precies te doen wat is toegestaan. Vorig jaar hebben we per ongeluk bezuinigd. Dat leverde ons geen schouderklopje op. Nee, ons budget is gekort.'


Het is moeilijk te zeggen wat een scanhandeling precies kost. Alma: 'Die apparaten slurpen stroom. Maar de kosten hangen af van hoe lang ze meegaan.' Een van de MRI's in het Tergooi is 16 jaar oud. Om een idee te geven: bij commerciële aanbieders kost een total bodyscan ongeveer 1.500 euro.


Kayser vindt dat bezuinigen geen taak is van specialisten. 'De overheid moet beslissen. Je kunt niet van ons verwachten dat we voortdurend onmogelijke knopen doorhakken. Den Haag moet eindelijk eens die pijnlijke keuzes gaan maken.' Minister Schippers heeft besloten de groei van ziekenhuizen te beperken met 2,5 procent per jaar. 'Maar hiermee schuift ze de echte keuzes voor zich uit', vindt Kayser. 'Wat moeten we wel doen en wat niet? Op deze manier brengt Schippers alleen maar de wachtlijsten terug.'


Oud-minister Klink rapporteerde onlangs dat een kwart van de gezondheidszorg 'onnodig' is. Kayser herkent zich hier totaal niet in. 'Onnodige zorg lever ik niet.'


Maar die richtlijnen dan, zijn die niet vaak te streng? 'Ja', aarzelt Kayser, 'maar ik doe wat mij wordt gevraagd.' Alma knikt. 'Wij zijn inhoudelijk niet sterk genoeg om te zeggen: die patiënt wel en die patiënt niet.' Kayser is vooral bang om iets te missen. 'Als ik een kwart minder doe, ben ik degene die aan de patiënt mag uitleggen waarom ik niet de juiste diagnose heb gesteld.'


Het is de spagaat waar Kayser en zijn collega's in gevangen zitten. 'We zien vaak dingen waarvan ik achteraf denk: hadden we ze maar niet gezien. Zo kunnen kalkjes heel soms duiden op een vroege vorm van borstkanker. Vroeger dachten we: laat maar. Nu kiezen we voor een dure en ingrijpende operatie.' Alma: 'In de richtlijnen worden vaak geen fatsoenlijke kosten-batenanalyses gemaakt.'


Scannen is geen wondermiddel. Tijdens de Drie Dwaze Dagen van de Bijenkorf was er een aanbieding voor een 'supervoordelige total bodyscan'. Kayser moet er niets van hebben. 'Zulke prescans zijn levensgevaarlijk. Het levert zo veel vals-positieve dingen op, die allemaal weer extra gescand moeten worden. Al dat gescan kost bakken met geld en levert vooral ellende op.'


Toch benadrukt Kayser dat hij niet zelf de moeilijk keuze wil maken om minder te scannen. 'Ik ga niet zeggen dat de zorg te duur is. Ik heb ook mijn beroepseer. Iedereen die aan de poort komt, wil ik helpen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden