Energietransitie knelt

Grootverbruikers Gronings gas zien nog geen alternatief

Grote verbruikers van Gronings gas schakelen voorlopig niet over op duurzame energiebronnen, hoewel dat over drie jaar verplicht kan zijn. De industriële bedrijven willen wel, maar voorzien grote technische en financiële knelpunten. Dat blijkt uit een enquête van de Volkskrant onder 36 grote gasverbruikers in Nederland die per jaar tot 100 miljoen kuub Gronings gas verbruiken.

Een protestbord langs de A7 bij de gemeente Slochteren. In dit gebied werd voor het eerst naar gas geboord. Volgens de protesterenden begon hiermee de ellende voor Groningen. Beeld Harry Cock

De 36 ondervraagde bedrijven krijgen uiterlijk 2030 geen gas meer uit Groningen, omdat de staat de gaskraan helemaal dichtdraait. Dit zou het risico op aardbevingen moeten uitsluiten. Minister Wiebes van Klimaat grijpt het einde van het Gronings gas aan voor de energietransitie, waarmee Nederland volledig afstapt van fossiele brandstoffen zoals gas en over gaat op alternatieven zoals zonne- en windenergie. Uiteindelijke doel is dat de uitstoot van CO2 naar bijna nul gaat. 

Aanvankelijk hadden de 36 ondervraagde bedrijven van de minister de opdracht gekregen dat ze in 2022 van het Groningse gas af moesten. Wiebes slaagt er echter in om gaskraan in Groningen al genoeg dicht te draaien door de negen allergrootste gasverbruikers, zoals gasgestookte energiecentrales en de stikstoffabriek van Yara in Terneuzen, te verplichten hun installaties vanaf 2022 geschikt te maken voor geïmporteerd gas of gas uit andere Nederlandse gasvelden.

Wiebes heeft andere grootverbruikers van gas - waaronder bedrijven als Heineken, FrieslandCampina, Suikerunie en papierfabrikant Sappi - nu gevraagd om direct over te stappen op duurzame alternatieven, in plaats van een tussenstap te maken via geïmporteerd gas of gas uit kleine velden. ‘Dit draagt ook bij aan de doelstellingen uit het Klimaatakkoord’, aldus Wiebes vorige maand.

Hoge temperaturen

‘Uiteindelijk moeten we van het aardgas af. Maar hoe? Dat is de grote vraag’, zegt fabrieksdirecteur Jos Leuveld van het chemische bedrijf Zeolyst uit Delfzijl. Elektriciteit is onvoldoende geschikt voor processen met hoge temperaturen zoals in zijn fabriek, legt hij uit. Of er voldoende groene stroom beschikbaar komt voor een massale overstap is een zorg, net als de kosten. En de techniek van (groene) waterstof staat nog in de kinderschoenen.

‘De onzekerheid om grote investeringen te plegen is daardoor veel te groot’, vult Floris Hekster van grondstofverwerker Sonneborn aan. ‘Welke energiebron heeft de toekomst: biogas, waterstofgas? Als je nu een brandstof kiest, is de kans groot dat je verkeerd gokt.’

In het klimaatakkoord is vastgelegd dat grote energieverbruikers zelf een plan moeten opstellen om de uitstoot van CO2 te reduceren. Omdat veel technieken nog volop in ontwikkeling zijn, zal het kabinet voor innovatieve plannen subsidie geven. Bedrijven die er niet in slagen de uitstoot drastisch te verminderen, krijgen een boete. Een belasting op CO2 komt er echter niet. De industrie wordt ontzien, stellen critici daarom.

De 36 ondervraagde bedrijven waren al concreet aan het nadenken over een overstap naar ander gas, zo blijkt de enquête van de Volkskrant. Nu deze verplichting wegvalt, zijn ze voorzichtig plannen aan het maken om over te stappen op andere energiebronnen. Maar dat lijkt veel makkelijker gezegd dan gedaan. De bedrijven rekenen bovendien op subsidie en de medewerking van de (lokale) overheden om aanpassingen door te voeren op hun bedrijventerrein.

Lees verder

De toekomst zonder Gronings gas: prima, maar hoe? De dilemma’s van drie bedrijven 
Van concrete stappen om het Groningse gas te verruilen voor duurzamer energiebronnen is onder grootverbruikers nog vrijwel geen sprake. Dat blijkt uit een enquête onder 36 bedrijven. Drie ervan schetsen hun dilemma’s.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.