Update

Grootste politieke crisis sinds onafhankelijkheid Slowakije: premier Fico biedt aan op te stappen na moord op journalist

Positie van premier Robert Fico lijkt onhoudbaar

De Slowaakse premier Robert Fico heeft aangeboden op te stappen naar aanleiding van een omvangrijk corruptieschandaal waarbij mensen uit zijn entourage vermoedelijk betrokken zijn. Een van de drie regeringspartijen, Most-Híd, dreigde uit de coalitie te stappen. De premier probeerde woensdag de politieke crisis te bezweren met het aanbod plaats te maken.

De Slowaakse premier Robert Fico. Foto anp

Dit is de grootste politieke crisis die Slowakije meemaakt sinds zijn onafhankelijkheid, 25 jaar geleden. In bijna vijftig dorpen en steden gingen demonstranten eind vorige week de straat op, lawaai makend met sleutelbossen, een ritueel uit de anticommunistische protesten van 1989. Universiteiten gaven studenten vrijaf. Naar schatting vijftigduizend betogers eisten in Bratislava de scalp van Fico, wiens positie onhoudbaar lijkt.

Moord

De crisis gaat terug op de moord op onderzoeksjournalist Jan Kuciak en diens verloofde, eind februari. Kuciak stond op het punt een reeks artikelen te publiceren waarin hij wijdverbreide belastingfraude en malversaties met Europese landbouwsubsidies koppelde aan de Italiaanse maffiaorganisatie 'Ndrangheta. Een van de betrokkenen bleek de 30-jarige Mária Trosková, een voormalig Miss Universe-model dat later de hoogste adviseur werd van premier Fico. De andere spil in Kuciaks artikelen, de Calabriër Antonino Vadalà, werd dinsdagochtend door de Slowaakse politie gearresteerd op verdenking van drugssmokkel.

De pragmaticus Fico domineert sinds 2006 het politieke krachtenveld. Begin deze week deed hij een laatste poging zijn kabinet te redden. Vicepremier Robert Kalinak, voor wiens politieke lot weinigen in Bratislava nog een cent gaven, nam na lang dralen ontslag. Kalinak was in opspraak door zijn zakenbanden met een vastgoedbaas die verdacht wordt vant van btw-fraude. Fico woont in een appartementencomplex van diezelfde vastgoedman. Eerder stapte ook de minister van Cultuur op, net als Trosková en een collega-adviseur.

Europol

Afgezet tegen het populistische oproer in Polen en Hongarije was Slowakije tot voor kort een stabiele factor in Midden-Europa. Het land ligt verankerd in de eurozone en stond open voor verdere Europese integratie. Nu raakt de klad erin. Een delegatie van het Europees parlement bracht een voor Fico pijnlijk bezoek aan Bratislava, om erop toe te zien dat de moord op Kuciak goed werd onderzocht. De delegatie wil nu dat Slowakije de hulp van Europol inroept.

Fico speelde leentjebuur bij Viktor Orbán (Hongarije) door het tumult in zijn land te wijten aan sinistere spelletjes van de Joods-Amerikaanse durfkapitalist George Soros. De Slowaakse president Andrej Kiska, niet bepaald een bondgenoot van Fico's kabinet, had Soros namelijk ontmoet tijdens een bezoek aan New York. 'Hij wilde achter gesloten deuren met Soros praten', aldus Fico, 'en we weten allemaal waar die in deze regio mee bezig is.'

Een kapitale fout, analyseert Grigorij Meseznikov, hoofd van het Institute for Public Affairs in Bratislava. 'Door de Soros-kaart te spelen heeft Fico veel Slowaken beledigd. Dat was dom en contraproductief. Zijn tweede fout is dat hij veel te lang zijn politieke vriend Kalinak heeft proberen te beschermen.' Volgens Meseznikov leiden alle paden nu naar verkiezingen. Schrijft Fico die niet zelf uit, dan stapt coalitiepartner Most-Híd eruit en is de premier zijn meerderheid in het parlement kwijt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.