Column

'Grootste kostenpost in de zorg? Angst'

Een bevriende dorpsdokter laat columnist Lidy Nicolasen zien dat angst de grootste kostenpost is in de gezondheidszorg, en dat het zorgakkoord daarom een goed idee is. Maar kom van die angst maar eens af.

Een huisarts aan het werk. Beeld anp

Ik weet haast zeker dat iedereen wel ergens een onbenutte verwijsbrief van de huisarts heeft liggen. Je wordt wakker van een vreemd pijntje in je lijf. Niks om je zorgen over te maken, denk je. Toch blijft dat pijntje de hele dag en de dagen erna je aandacht opeisen. Het zal toch niet zijn? Tal van mogelijkheden passeren de revue en gieren door je keel. Op naar de huisarts dus.

In de wachtkamer doe je je uiterste best je zenuwen te dirigeren naar de plek des onheils. Waar is het? Het is toch niet weg? Zit ik hier soms een aansteller te wezen? Dus in de spreekkamer zeg je dat het pijntje er al weken zit, en dat je zus en je broer en je opa, God weet wie allemaal, hetzelfde hadden. Allemaal op de toon van: ik mankeer heus wel wat.

De dokter mompelt dat je misschien een keer bloed moet prikken of een specialist moet raadplegen. Er is geen haast. Je staat op straat met een verwijsbrief in de hand. Je weet niet wat er tussenkwam als je een maand later - enigszins beschaamd - die verwijsbrief verfrommeld in je tas terugvindt. Het pijntje is met het bezoek aan de huisarts ingeslapen. Nooit meer iets van vernomen.

Naar de specialist
Maar ik weet ook haast zeker dat minstens zoveel patiënten de verwijsbrief gladstrijken, nauwkeurig lezen en doen wat de huisarts zegt: naar de specialist. De specialist zal al helemaal niet de moeite nemen je uit te leggen dat een scan of een echo niet nodig zijn. Dat kost tijd en tijd is geld. Een half uur praten levert 0,0 euro op. De zorgverzekeraar betaalt alleen voor echte consulten.

Logisch? Dat vindt niemand. Kijk maar naar het nieuwe zorgakkoord. Het kabinet wil 1,5 procent per jaar bezuinigen en de huisarts is de spil. Die moet tegen ons zeggen: we stoppen met al die nutteloze onderzoekjes, je kunt eisen wat je wilt, maar het is mooi geweest. Hups, de verwijsbriefjes in de papiervernietiger. Ik ga je weer eens aankijken in plaats van briefjes schrijven.

Huisartsen, ziekenhuizen, specialisten - allemaal hebben ze hun handtekening gezet. Ze geloven erin. Het kan, zeggen ze. Een bevriende huisarts - dorpsdokter uit overtuiging - is daarin zelfs heel stellig. Maar op één voorwaarde: we moeten wel met z'n allen stoppen bang te zijn.

Angst
Zij noemt angst de grootste kostenpost in de zorg. De angst van de patiënt voor kanker of een ander onvoorspelbare en ongeneeslijke ziekte bij het minste of geringste pijntje aan de grote teen. De angst van huisarts en specialist om fouten te maken, iets te missen, over het hoofd te zien. Samen houden we elkaar gezellig en stevig in de tang. We willen het zeker weten. We durven niet met risico's te leven, ook als we van extra onderzoek geen snars wijzer worden.

De dorpsdokter geeft een voorbeeld uit de eigen praktijk. Iemand komt met een verdraaide knie. Zij zegt: kalm aan, over zes weken zijn de klachten weg. Hij heeft het geduld of het vertrouwen niet en laat zich niet overtuigen. Hij gaat voor onderzoek naar een privékliniek waar ze de hele bliksemseboel uit de kast trekken. Scan, scoop en hoe heten al die dingen. Na zes weken is de patiënt klachtenvrij, is het onderzoekslijstje afgevinkt en rinkelt de kassa. De specialist doet ook even de controle erbij, 400 euro, tikt toch lekker aan.

Huisartsen nemen ook nu al werk over van specialisten. Een beetje huisdokter heeft hulpen (praktijkondersteuners met een lelijk woord) die chronische zieken als diabetici begeleiden volgens vastgestelde protocollen. De doktersassistenten doen de orenuitspuiterij en aanverwanten en de dokterspost zorgt dat de dokter zelf 's nachts of 's avonds niet meer van het bed wordt gelicht. Tenzij ze dienst hebben en met een chauffeur aan het stuur hun visites rijden.

De bevriende dorpsdokter juicht het akkoord toe. Ze denkt ook dat de huisartsen extra werk kunnen verstouwen. Maar ja, dan moeten we samen wel af van die angst. Voorwaar geen kattenpis. Zij praat over een cultuuromslag. Ooit een cultuuromslag van dichtbij gezien?

Bij nader inzien had ik zelf liever gehad dat mijn eigen huisarts minder voortvarend was geweest en niet de aandrang had gekregen mijn bloeddruk te meten. Nooit wat aan de hand, nu torenhoog. Pff, blijf dan maar eens rustig op je stoel zitten.

Lidy Nicolasen is verslaggeefster van de Volkskrant. Ze schrijft wekelijks een column voor Volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.