Grootste investeerder van de wereld gedijt bij stilte

BlackRock is de grootste financiële instelling ter wereld - totaal beheerd vermogen: 4.000 miljard. En ja, ze zitten ook flink in Nederland.

Op de 17de verdieping van de Rembrandt Toren in Amsterdam huizen vijftig relatiemanagers en consultants van BlackRock. Zij zijn de voorpost in Nederland van wat nu als de machtigste financiële instelling ter wereld wordt gezien.


Sinds de banken door de crisis onder verscherpt toezicht zijn gebracht, hebben de grootste vermogensbeheerders de macht gegrepen. BlackRock is veruit de grootste. Het beheert de astronomische som van 4.000 miljard dollar (2.900 miljard euro). Hiervan is 150 miljard dollar in Nederland belegd, waarmee het voor hen na Groot-Brittannië de grootste markt in Europa is.


De mensen in Amsterdam hoeven alleen te praten met pensioenfondsen, verzekeraars en rijke particulieren over de wijze waarop ze hun kapitaal het best kunnen vergroten. Daarna brengen zij die cliënten in contact met de beleggingscentra in New York, Londen, San Francisco en 17 andere centra in de wereld. Hier proberen duizend risk professionals de cijfers achter de cijfers te vinden. Dat scherpt de beleggingsbeslissingen aan die BlackRock - en zijn cliënten - maken om betere opbrengsten te genereren.


BlackRock koopt niet alleen aandelen, maar heeft ook de mogelijkheid short te gaan wanneer het in het belang van zijn cliënten is. Zo wist BlackRock begin vorig jaar veel geld voor zijn klanten te verdienen met de ondergang van het beursfonds SNS Reaal. Tot zijn klantengroep behoren de pensioenfondsen van Philips, TNO en De Nederlandsche Bank.


Ook zou BlackRock eind vorig jaar voor een miljard Rabo-certificaten hebben opgenomen waarmee werd voorkomen dat de bank in liquiditeitsproblemen zou komen.


Maar dit was klein bier vergeleken met de hulp die het verstrekte aan de Griekse centrale bank en de Amerikaanse overheid. Zo waardeerde BlackRock in ruil voor een managementcontract in 2009 alle in de crisis verworven financiële eigendommen van de regering in Washington.


'Het is een financiële acteur die in elk groot Duits bedrijf een belang van tussen de 3 en 10 procent heeft en de grootste aandeelhouder is van Deutsche Bank', zo werd BlackRock omschreven in de documentaire Geld regiert die Welt die de Duitse zender ARD vorige maand uitzond. Hierin werd de hoogste baas van BlackRock, Larry Fink, beschreven als de man die de spil is van een internationaal netwerk van topbankiers, ministers en centrale-bankpresidenten.


De tentakels van BlackRock strekken zich uit tot staats- en bedrijfsobligaties, grondstoffen en hedgefondsen, schreef The Economist in december. Concurrenten, banken, pensioenfondsen en verzekeraars maken ook gebruik van BlackRocks eigen risico- en handelssysteem Alladin. The Economist schatte de omvang van dat platform op 15 biljoen dollar - 7 procent van al het vermogen in de wereld.


De enorme geldberg leidt bijna automatisch tot vijanden die met argusogen naar die macht kijken. De controversiële ondernemer Erik de Vlieger heeft in Nederland een campagne ontketend vanwege mogelijk machtsmisbruik en belangenverstrengeling van BlackRock. Zo beheert BlackRock de pensioenpot van De Nederlandsche Bank, terwijl het tegelijkertijd een grote aandeelhouder in ING is. BlackRock waardeert daarnaast het vastgoed van Nederlandse financiële instellingen. 'Ik weet het niet maar ik voel wel dat dit aanstaande financiële corruptieschandaal een picknick zal zijn vergeleken bij de bouwfraude', aldus De Vlieger in zijn blogpost.


BlackRock ontkent iedere vorm van belangenverstrengeling. Tussen de verschillende afdelingen zitten ondoordringbare wanden, de Chinese walls. De kritiek laat BlackRock zo veel mogelijk van zich afglijden. Het stelt zich actief op als aandeelhouder, maar opereert bijna altijd in de schaduw. Soms lijkt het beleggingsbeleid agressief. Maar van de 4.000 miljard dollar die BlackRock beheert, wordt meer dan de helft via indexfondsen belegd en 'maar' 800 miljard via actief beheerde fondsen. Hedgefondsen zijn slechts een klein deel van de activiteiten.


BlackRock werd in 1988 in New York opgericht door Larry Fink en Robert Kapito - twee zakenbankiers van First Boston die veel hadden verdiend met de handel in hypotheekobligaties. Door het volgen van de index in plaats van op grond van fundamentele of technische analyse zelf aandelen te selecteren, konden veel kosten worden bespaard en concurreerde BlackRock traditionele vermogensbeheerders als Robeco in Nederland of Fidelity in de VS weg.


Daarnaast werden veel kleine vermogensbeheerders overgenomen. De grote doorbraak kwam in 2006 toen BlackRock fuseerde met Merrill Lynch vermogensbeheer. Hiermee werd ook een grote slag geslagen in Nederland, waar Merrill Lynch net het Philips pensioenfonds als klant had binnengehaald. Ineens behoorde BlackRock tot de topvijf van de wereld. Het werd de absolute nummer één toen in 2009 voor 10 miljard euro Barclays Global Investors (BGI) werd overgenomen.


Terwijl BlackRock vijf jaar eerder nog nooit in een Nederlandse krant had gestaan, stond het bedrijf er vanaf toen vrijwel dagelijks in.


In mei 2007 meldde de Volkskrant dat BlackRock in Nederland 1 miljard euro aan pensioenvermogen van De Nederlandsche Bank zou gaan beheren , hetgeen toen tot verontwaardiging leidde: waarom ging een buitenlandse beleggingsorganisatie dat doen? Maar het pensioenfonds had het niet zo slecht gezien. Omdat BlackRock van alle vastgoedportefeuilles de risico's per postcode had uitgesplitst, sprong het beter uit de crisis dan bijna alle ander banken en beleggers.


Dit bracht het risicomodel van BlackRock onder ogen van veel andere instituten die het model overnamen. BlackRock is nu de financiële reus van de wereld - vijftien keer zo groot als Robeco dat inmiddels in Japanse handen is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden