NieuwsCoronapandemie

Grootschalige Nederlandse studie moet helpen corona in verpleeghuizen in te dammen

Een grootschalig onderzoek moet antwoord geven op een van de prangendste vragen van de coronapandemie: hoe kunnen verpleeghuizen de razendsnelle verspreiding van de ziekte onder hun bewoners beteugelen? 

Ouderen van verpleeghuis en verzorgingshuis Van Neynsel worden verrast door bezoek dat een dag gebruik kan maken van een hoogwerker. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het Amsterdam UMC gaat samen met de GGD vanaf 4 mei in drie verpleeghuizen zo’n 1.500 bewoners en zorgpersoneel testen op corona, om in kaart te brengen hoe het virus zich verspreidt in de tehuizen. 

Het onderzoek, wereldwijd een van de eersten in zijn soort, moet duidelijk maken of al het verpleeghuispersoneel mondkapjes moeten dragen tijdens het werk, en of familie weer op bezoek mag komen. Dit heeft een van de initiatiefnemers, hoogleraar acute ouderenzorg Bianca Buurman van het Amsterdam UMC, zondag bekendgemaakt. 

Verpleeg- en verzorgingstehuizen vormen samen met ziekenhuizen de frontlinie van de coronacrisis. De sterfte in Nederlandse verpleeg- en verzorgingshuizen is door het coronavirus verdubbeld, blijkt uit CBS-cijfers, van 759 doden in de week van 2 tot en met 8 maart naar 1.500 doden van 13 tot en met 19 april.

‘Wereldwijd is de sterfte onder 80-plussers met een positieve coronatest 20 procent’, vertelt Buurman over het onderzoek, dat goedgekeurd is door het Outbreak Management Team, dat het kabinet adviseert over de coronapandemie. In verpleeghuizen ligt het sterftepercentage zelfs op 30 procent, blijkt uit cijfers van het Amsterdam UMC. Dit komt bijvoorbeeld doordat ouderen in verpleeghuizen samenleven als een soort uit de kluiten gewassen gezinnen, zegt Buurman. ‘Ze wonen samen op de afdeling en komen veel met elkaar in aanraking, tijdens het eten bijvoorbeeld, waardoor het virus zich makkelijk kan verspreiden.’

Dwaalgedrag

Bovendien is het in acht nemen van hygiënevoorschriften, zoals hoesten in de elleboog en anderhalve meter afstand houden, voor de dikwijls aan dementie lijdende bewoners geen haalbare kaart, zegt Buurman. Door het ‘dwaalgedrag’ van bewoners met dementie is verspreiding van het virus nauwelijks in de hand te houden, vertelde zorgpersoneel van door corona getroffen verpleeghuizen onlangs in de Volkskrant.

Daar komt nog bij dat de gezondheid van verpleeghuisbewoners doorgaans sowieso al broos is, zegt Buurman. ‘Het gaat om de kwetsbaarsten van de kwetsbaarsten: vaak kampen ze al met meerdere ziektes. Gemiddeld leven mensen als ze eenmaal in een verpleeghuis zitten nog maar 1,5 jaar.’ 

Het onderzoek van het Amsterdam UMC en de GGD vindt plaats in drie verpleeghuizen met tenminste één coronabesmetting – welke verpleeghuizen is nog onduidelijk. De GGD zal bewoners en personeel van de verpleeghuizen daarbij twee keer, met een week ertussen, onderwerpen aan een coronatest.

Een van de belangrijkste vragen van het onderzoek is of bewoners en personeel de ziekte al kunnen verspreiden in verpleeghuizen nog voordat ze zelf de symptomen vertonen. Een Amerikaans onderzoek in een verpleeghuis toonde aan dat de helft van de besmette bewoners ‘asymptomatisch’ was: ze droegen het coronavirus bij zich, maar hadden nog niet de typische verschijnselen, zoals benauwdheid en hoesten.

Het Nederlandse onderzoek is niet alleen grootschaliger, maar hoopt in tegenstelling tot het Amerikaanse onderzoek ook licht te werpen op de rol van zorgpersoneel in de verspreiding van het coronavirus. Als het onderzoek aannemelijk maakt dat werknemers de ziekte kunnen verspreiden in een verpleeghuis terwijl ze zelf nog geen symptomen hadden, is het misschien beter om voortaan alle personeel in het verpleeghuis een mondkapje te laten dragen, zegt Buurman. ‘Nu is het nog zo dat personeel pas een mondkapje draagt als er een besmetting op de afdeling blijkt te zijn.’

Familiebezoek

De kennis die het onderzoek moet opleveren is ook cruciaal voor de vraag onder welke voorwaarden familie weer op visite kan komen in de verpleeghuizen, legt ze uit. Én voor de 60 procent van de verpleeghuizen waar nog geen coronabesmettingen zijn geweest, zegt Buurman. ‘We willen niet alleen weten hoe we het virus kunnen beteugelen in de verpleeghuizen met besmette bewoners, maar ook hoe we kunnen voorkomen dat het toeslaat in de nog niet getroffen tehuizen.’

Lees ook

Zij staan in de verpleeghuizen: ‘Tranen in de ogen, en je kan ze niet wegpinken achter die veiligheidsbril’

De dood sluipt rond in dit Vlaamse verzorgingstehuis: driekwart van de bewoners is ziek

Haagse zorgverleners sluiten zich op met hun zieke cliënten, want ‘hoe moet het anders met ze aflopen?’

Hoe dodelijk is het coronavirus? Dit zeggen de cijfers

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden