PostuumChuck Close

Groot, realistisch en extreem gedetailleerd: de portretten van Chuck Close (1940-2021) werden iconisch

Een bezoeker kijkt naar een portret van Philip Glass, geschilderd door Chuck Close. Te zien in het Whitney Museum of American Art in New York. Beeld Getty Images
Een bezoeker kijkt naar een portret van Philip Glass, geschilderd door Chuck Close. Te zien in het Whitney Museum of American Art in New York.Beeld Getty Images

De Amerikaanse schilder Chuck Close is donderdag overleden. Close was een van de grootheden van het fotorealisme. Hij is 81 jaar geworden.

Zijn schilderijen zijn uit duizenden herkenbaar. Niet alleen door het grote formaat, maar ook door de hyperrealistische stijl waarin ze gemaakt zijn. Portretten van zijn vrienden, collega-kunstenaars en van hemzelf. Tot de bekendste behoren die van beeldhouwer Richard Serra en componist Philip Glass, met een fijn penseel in zwart-wit uitgebeeld, waarop elk neushaartje en elke baardstoppel te zien is. Net als in zijn karakteristieke zelfportret met ongeschoren kin, snor, warrig haar en sigaret in de rechtermondhoek.

Vrijdag werd bekend dat de Amerikaanse schilder Chuck Close een dag eerder in een New Yorks ziekenhuis is overleden. Hij was 81 jaar oud. Close leed sinds 2013 aan Alzheimer.

Chuck Close tijdens een gala in het Whitney Museum of American Art in 2010.   Beeld AP
Chuck Close tijdens een gala in het Whitney Museum of American Art in 2010.Beeld AP

Fotorealisme

Close werd geboren in Monroe, Washington, vlakbij Seattle aan de Amerikaanse westkust. Zijn moeder was pianist, zijn vader loodgieter. Aanvankelijk schilderde Close in de abstract-expressionistische stijl van Jackson Pollock en Willem de Kooning. Halverwege de jaren zestig, lesgevend aan de University of Massachusetts, keerde hij zich radicaal tegen de abstractie door het fotorealisme te omhelzen.

Het eerste resultaat was de beeltenis van een naakte vrouw die hij, nog voor te zijn voltooid, vernietigde. Daarna maakte hij het beroemde zelfportret met sigaret dat een instant succes bleek te zijn, en in 1969 voor 1.300 dollar door het Walker Art Center in Minneapolis werd aangekocht.

De ommezwaai paste in de opkomende trend van realistische schilderkunst, waarbij schilders veelal gebruik maakte van foto’s van spiegelende etalageruiten, straatgezichten, stillevens en gezichten. Het was een uitvloeisel van de popart en een tegenreactie op het, in vele ogen doorgeschoten minimalisme en te intellectualistische conceptualisme.

Patchwork van pixels

Begin jaren tachtig veranderde zijn stijl wederom. De scherpte van het fotorealisme maakte plaats voor portretten die waren opgedeeld in een grid van vlakjes die los van elkaar waren ingeschilderd, maar tezamen nog wel een portret vormde. Als een gigantisch patchwork van losse pixels, aanvankelijk in honderden grijstonen, later in fonkelende kleuren.

Close poseert voor een portret tijdens zijn expositie 'Chuck Close. Erwiderte Blicke 1969-2006' in het Ludwig Forum for International Art in Aken. Beeld Horst Ossinger/dpa
Close poseert voor een portret tijdens zijn expositie 'Chuck Close. Erwiderte Blicke 1969-2006' in het Ludwig Forum for International Art in Aken.Beeld Horst Ossinger/dpa

De stijlwisseling werd verder uitvergroot door een verlamming, opgelopen door een gestopte bloedtoevoer naar het ruggenmerg, in 1988. Close kon zich lange tijd tot aan de nek niet bewegen. Dankzij revalidatie wist hij zijn armen na enkele maanden weer te gebruiken en kon hij na verloop van tijd weer schilderen – met een penseel vastgeplakt aan zijn pols – maar niet zo precies en fijn als tevoren.

Internationale bekendheid kreeg hij door de presentatie van zijn werk op de Biënnale van Venetië en de Documenta in Kassel. Maar in 2017 en 2018 liep zijn reputatie een zwarte vlek op. Na twee stukgelopen huwelijken klaagden zes vrouwelijke modellen hem aan voor verbaal seksueel grensoverschrijdend gedrag, tijdens sessies waarin hij ze voor zijn schilderijen fotografeerde. Het was de reden voor de National Gallery of Art in Washington om zijn voor 2018 geprogrammeerde overzichtstentoonstelling uit te stellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden