Reddingwerkers zoeken op de plaats van het ongeluk, nabij Bishoftu, of Debre Zeit, naar overlevenden.

Profiel Boeing 737

Groot probleem dreigt voor Boeing na nieuwe ramp met paradepaardje

Reddingwerkers zoeken op de plaats van het ongeluk, nabij Bishoftu, of Debre Zeit, naar overlevenden. Beeld AP

Nog geen half jaar nadat eenzelfde toestel in Indonesië verongelukte, stort een 737 Max 8 neer in Ethiopië. Toeval? Of groeit het succes de Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing boven het hoofd?

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Twee identieke passagierstoestellen, beide nog geen vijf maanden in bedrijf, die kort na het opstijgen neerstorten met honderden doden als gevolg. Geen wonder dat de ramp met vlucht 302 van Ethiopian Airlines zondag bij Addis Abeba meteen werd vergeleken met de crash zes maanden geleden van Lion Air vlucht 610, voor de kust van Indonesië. Als de twee ongelukken met een 737 Max 8 aan hetzelfde manco te wijten zijn, heeft fabrikant Boeing een immens probleem.

De eerste gevolgen dienden zich maandag al aan. De Chinese overheid gelastte alle vliegbedrijven hun 737 Max 8’en aan de grond te houden. De Chinezen zijn de grootste afnemers: ze hebben bijna honderd toestellen in dienst. Ook Indonesië verbood zijn luchtvaartmaatschappijen door te vliegen met het vliegtuig, een voorbeeld dat werd gevolgd door Ethiopian Airlines, het Zuid-Afrikaanse Comair en Cayman Airways. Bij opening van de effectenbeurzen maakte de koers van Boeing een duikeling van 13 procent.

Er staat veel op het spel voor Boeing. De 737 Max-vliegtuigen zijn de paradepaardjes van ’s werelds grootste vliegtuigbouwer. Het zijn producten van hun tijd. De Amerikanen zagen acht jaar geleden tot hun grote ontzetting klanten weglopen naar Airbus. De grote Frans-Britse rivaal had het jaar daarvoor de A320neo geïntroduceerd. Dat vliegtuig kwam tegemoet aan de wereldwijde roep om een luchtvaart die de kwetsbare planeet meer ontziet. De A320neo slurpt minder kerosine en is efficiënter in het gebruik dan zijn voorgangers.

Beeld de Volkskrant

Antwoord op A320neo

In nog geen jaar tijd ontwierp Boeing zijn antwoord op het succesnummer van Airbus. De 737 Max werd een klapper. De afgelopen jaren bestelden klanten van over de hele wereld net iets meer dan 5.000 toestellen, in zes uitvoeringen. Een goudmijn van 450 miljard euro.

Tot 2035 gaat de wereld om en nabij de 1.230 miljard euro uitgeven aan dit type toestellen, denkt marktonderzoeker FlightGlobal. Ze zijn vooral bedoeld voor de kortere en middellange afstand. Maar nieuwere versies met een groter bereik verschijnen steeds meer op de lucratieve transatlantische routes.

De honger naar deze toestellen is er een die Boeing amper kan stillen. Vorig jaar moest de fabrikant deels afgebouwde 737’s op parkeerterreinen naast zijn fabriek in Renton stallen. Binnen was geen plek meer. Ook smeekte Boeing gepensioneerde medewerkers om tijdelijk op hun werkplek terug te keren.

Leidt de productiedruk er misschien toe dat Boeing de veiligheid uit het oog verliest?

Sensor

Die vraag werd vorig jaar prangend toen een drie maanden oude Boeing 737 Max 8 van Lion Air voor de kust van Indonesië in zee stortte. Uit de vluchtgegevens bleek al snel dat de piloten op het verkeerde been waren gezet door foute informatie van een sensor die de luchtsnelheid meet. Boeing wist van dat probleem en had in de handleiding voor piloten aanwijzingen opgenomen zodat ze het euvel konden herkennen en aanpakken. Maar veel ruchtbaarheid had de vliegtuigbouwer er niet aan gegeven.

De omstandigheden waaronder de 737 Max 8 van Ethiopian Airlines zondag crashte bij Addis Abeba lijken in veel opzichten op die van de Lion Air-ramp. ‘Maar ik zie ook verschillen’, zegt Benno Baksteen, oud-piloot en voorzitter van de Dutch Expert Group Aviation Safety, een zelfstandig adviescollege voor veiligheid. ‘Tien seconden nadat de wielen van het asfalt zijn losgekomen treden er al problemen op’, signaleert hij. ‘Twee minuten later stort het neer.’

De vlucht van het Lion Air-toestel duurde langer. In twaalf minuten klom en daalde het toestel 24 keer, omdat de piloten zonder het te weten een automatisch systeem probeerden te corrigeren dat de neus van het toestel naar beneden drukte. Het Ethiopische vliegtuig steeg alleen, maar de snelheid waarmee het klom wisselde sterk. Uiteindelijk kwam het niet hoger dan 300 meter. Dat is niet een hoogte waarop een piloot lang wil blijven vliegen in een gebied met veel gebergte, aldus Baksteen.

Verklaringen van ooggetuigen op de grond dat het toestel vlak voor de crash aan de achterzijde in brand stond, kunnen volgens hem wijzen op een motorstoring. Misschien is er een vogel in een van de twee motoren terechtgekomen. De recorders met alle gegevens van het vliegtuig en met de gesprekken in de cockpit zijn gevonden. Die kunnen binnen twee weken een voorlopig beeld geven van de oorzaak van de ramp, denkt Baksteen. Dan weet ook Boeing of zijn paradepaardje aan een somber lot is ontkomen.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.