Groot filosoof, klein mannetje

Zoals de meeste liefdesgeschiedenissen begint ook deze banaal: een studente valt op een fascinerende en inspirerende docent; de docent valt op de knappe, joodse, enigszins exotische, in elk geval raadselachtige studente....

Liefdesbekentenissen per brief; pogeestverwantschap: sche inspiratie. Zielsverwantschap,

'jij bent mijn muze' (docent) 'jij bent mijn meester' (studente). Zo begint het en zo gaat het een tijdje verder, maar het kan niet duren. De studente dringt aan op een keuze, de docent wordt het een beetje te heet onder zijn voeten. Ze zien elkaar steeds minder en uiteindelijk helemaal niet meer, maar de 'liefde' blijft.

Het gaat hier om Martin Heidegger. En om Hannah Arendt. Hij is de docent, een held van de geest, een gladiator in de arena van de filosofie, maar in het dagelijks leven een klein mannetje, doodsbenauwd voor de buren, en doodsbenauwder nog voor zijn vrouw. Ahrendt is de studente. Heidegger maakt furore aan de universiteit van Marburg: beeldenstormer, vernieuwer, meedogenloos criticus, een tijger in de collegezaal, een filosoof in actie, en niet onknap: de neus van een denker. Hij is de geheimtip, de filosoof van de toekomst. Hij heeft ook iets van een goeroe, in elk geval is hij dwingend, heerszuchtig, duldt geen tegenspraak, duldt geen kritiek.

De filosofie spreekt door zijn mond, daarvan is hij overtuigd, zoals hij er ook van overtuigd is dat de filosofie Duits spreekt. Maar hier gaat het nu even om de mens, en de mens wordt verliefd. Op een mooie Arendt. studente, op Hannah

De briefwisseling is onvolledig, uit de eerste periode ontbreken de brieven van Arendt. De briefwisseling is ook ontluisterend: zowel voor Heidegger als voor Arendt. Het gedraai van de eerste over zijn heulen met de nazi's is ronduit weerzinwekkend. De onvoorwaardelijke adoratie van Arendt jegens Heidegger, ook na de oorlog, is gnt, zeker als je haar uitspraken tegenover derden in aanmerking neemt, zoals: 'hij [Heidegger] die altijd en overal notoire leugens verkoopt, waar hij maar kan. . .' Maar het toppunt van smakeloosheid is Arendts beschrijving van de verzoeningssc, inclusief omhelzing, tussen haar en Elfride, Heideggers beruchte, tot in het merg antisemitische echtgenote (zelfs na de oorlog nog). Over diezelfde Elfride schrijft Arendt aan haar man: 'Deze vrouw, vrees ik, zal zo lang als ik leef bereid zijn alle joden te verzuipen. . .'

Nee, erg verheffend is het allemaal niet maar wel onthullend. En de liefde tussen Heidegger en Arendt? Het blijft, ook na publicatie van deze brieven, groot en duister mysterie!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden