Opinie

'Groot-Allochtonië bestaat niet, dus weg ermee'

De Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling vindt dat de overheid moet ophouden het geboorteland van iemands ouders te gebruiken voor de registratie van zijn burgers. Een uitstekend idee, vindt Malou van Hintum, columnist voor vk.nl.

Publiek tijdens de viering van Koninginnedag in Middelburg. Beeld ANP
Publiek tijdens de viering van Koninginnedag in Middelburg.Beeld ANP

Eigenlijk is het heel eenvoudig: je bent geboren in Nederland, of je bent geboren in het buitenland. Dat buitenland heeft een naam: Japan, Somalië, Turkije, Denemarken of Senegal. Groot-Allochtonië bestaat niet, al zou je dat wel denken als je kijkt naar de manier waarop in Nederland geboren mensen met een of twee in het buitenland geboren ouders door de overheid worden geregistreerd. Want die zijn allemaal 'allochtoon', zelfs al hebben ze onze landsgrenzen nog nooit gepasseerd en leren ze de eerste niet-Nederlandse taal pas op school.

Willekeur
De registratie van 'allochtonen' hangt van willekeur aan elkaar. Zo geldt Japan als een 'westers' land, en Indonesië - het grootste moslimland ter wereld - ook. Potentieel EU-lid Turkije daarentegen geldt als een 'niet-westers' land. Japanners en Indonesiërs worden daarom in ons land 'westerse allochtonen' genoemd, en Turken 'niet-westerse allochtonen'.

De Turken bevinden zich in goed gezelschap: prinses Máxima is, omdat ze Argentijnse is, een 'niet-westerse allochtoon'. Dat geldt voor haar kinderen ook - hun moeder is immers geboren in een Zuid-Amerikaans, 'niet-westers' land.

Achterstand
De RMO zegt in haar briefadvies aan demissionair minister Leers terecht dat het herkomstland van iemands ouders er niet toe doet voor de relatie tussen de overheid en haar burgers. Daarvoor zijn nationaliteit, geboorteplaats en geboorteland voldoende. Dat geldt te meer, omdat het integratiebeleid niet (meer) is gericht op specifieke etnische - 'allochtone' - groepen. Er zijn Nederlanders die kampen met achterstandsproblemen, en er zijn allochtonen die daar geen last van hebben. Algemeen beleid dat gericht is op goed onderwijs en een toegankelijke arbeidsmarkt is belangrijker om wat aan die achterstanden te doen dan beleid speciaal voor etnische groepen.

Imbeciel
Een andere vraag is, of het begrip 'allochtoon' ook uit het politieke en maatschappelijke verkeer moet verdwijnen.
Een woord kun je niet per decreet invoeren of afschaffen - behalve misschien in Noord-Korea. Tegelijk geldt dat begrippen vaak tijdgebonden zijn. Zo noemen we een kind met het syndroom van Down al lang geen 'imbeciel' meer. 'Imbeciel' is een scheldwoord geworden dat op zichzelf staat. Die verandering is te danken aan een consequent ander taalgebruik van de mensen die de term 'imbeciel' voor zulke kinderen vernederend vonden, en aan de grotere gevoeligheid in de samenleving voor stigmatisering van zulke kinderen.

Culturele identiteit
Je kunt je voorstellen dat het met 'allochtoon', een begrip dat in het huidige taalgebruik onderstreept dat iemand er maatschappelijk niet echt bij hoort, op den duur net zo zal gaan. Waarom zou in Nederland niet gebeuren wat in de Verenigde Staten gebruikelijk is, en spreken we niet analoog aan Afro-Amerikanen, Italiaanse Amerikanen, Libanees-Amerikanen, enzovoorts ook over Marokkaanse Nederlanders, Spaanse Nederlanders en Australische Nederlanders?
Het voorvoegsel zegt wat over iemands culturele identiteit. Het woord 'Nederlander' geeft aan dat we allemaal burgers zijn van hetzelfde land: we zijn hier geboren, en in het maatschappelijk verkeer zijn we op de eerste plaats Nederlanders. Daarbij past geen begrip dat mensen uitsluit, en hen op die manier de legitimatie geeft zichzelf als buitenstaander te zien. Want wie erbij hoort, heeft niet alleen rechten, maar ook plichten.

Gedrag
Afschaffen van het begrip 'allochtoon' door de overheid kan bij die de-etnisering helpen. Want daardoor zullen anderen - zoals bijvoorbeeld onderzoekers - die gebruik maken van de registratiegegevens van die overheid, ook andere termen gaan hanteren.

Daarbij gaat het er niet om te ontkennen dat bepaalde lichamelijke en psychische ziekten en problemen op het gebied van criminaliteit en veiligheid bij sommige groepen Nederlanders relatief vaker voorkomen dan bij andere. Maar het maakt het wel gewoner om mensen te beoordelen op grond van hun gedrag, en niet op basis van hun etnische achtergrond. Dat lijkt me een grote verbetering.

Malou van Hintum is politicoloog en columnist voor vk.nl.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden