Groningse kust is potloodstreep die herhaaldelijk is uitgewist door natuur

In Groningen tonen 16 (internationale) kunstenaars, geïnspireerd door de vergeten kerstvloed van 1717, hun werk.

Marieke Kijk in de Vegte fotografeert Remt Meijer en zijn kleinzoon, de 9de en 11de generatie van de boerenfamilie uit Bokum. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

'Wij zijn kinderen van de kerstvloed', zegt akkerbouwer Remt Meijer. Op 24 december 1717 werd het buurtschap Bokum - ten noorden van Kloosterburen, voorbij Kleine Huisjes - weggespoeld door de zee. Op het vruchtbare slib dat achterbleef, worden driehonderd jaar later misschien wel de beste pootaardappels ter wereld verbouwd.

De zee nam, de zee gaf.

Watersnoodramp

De haast vergeten watersnoodramp eiste in de Noordzeeregio duizenden levens. Meijers voorvaderen veroverden het land terug op het water. Onder de oude zeedijk verrezen nieuwe boerderijen, kwelders werden ingepolderd. De onder architectuur gebouwde moderne schuur biedt plaats aan 2.400 kisten. Met zijn kleinzoon loopt Meijer over het erf. Als zoon Pieter op de trekker aan komt rijden, zijn de negende, tiende en elfde generatie van na de kerstvloed verenigd.

Fotograaf Marieke Kijk in de Vegte (34) legde Meijer en zijn omgeving vast in haar fotoserie Opkomen en Verdwijnen. Hoe verhoudt de mens zich tot water en land?, vroeg ze zich af in het kader van de Post Middendorp Opdracht van de provincie Groningen.

De Marsj van de hete zomer

Nederland leidt in de zomer een heel ander leven; werk en school maken plaats voor serieuze ontspanning. De Volkskrant onderzoekt in elke provincie hoe dat verloopt. We marsjeren, naar een gedicht van de Vlaming Paul van Ostaijen, de komende weken door het land en houden in elke provincie even halt

Vandaag aflevering 2: In Groningen tonen 16 (internationale) kunstenaars, geïnspireerd door de vergeten kerstvloed van 1717, hun werk.

Potloodstreep

De Groningse kustlijn is een potloodstreep, herhaaldelijk uitgewist door de natuur om door mensenhanden weer te worden aangezet. Land werd water, water werd land. 'Een soort eb en vloed, vertraagd in de tijd', schrijft landschapsarchitect Wim Boetze in een toelichting op het werk van Kijk in de Vegte.

We zien rechte lijnen door oneindig land, de vette klei, koeien in de kwelder, Meijer die zijn hand reikt naar een bloem in veld. 'Hij produceert op grote schaal, maar koestert ook het kleine', zegt Kijk in de Vegte. 'Er valt een groot stuk aarde onder zijn hoede. Dat schept verantwoordelijkheid.'

De fotoserie is deze zomer in 't Olde Heem in Kloosterburen te zien als onderdeel van een 50 kilometer lange kunstroute langs de Noord-Groningse kust. Vijftien andere (internationale) kunstenaars lieten zich inspireren door de kerstvloed of door hun eigen thuishaven: hedendaagse vloedgebieden zoals Indonesië, Japen en de Verenigde Staten. De Japanse kunstenaar Teruhisa Suzuki bouwde onder de winterdijk net buiten Warffum een schelpvormige sculptuur van kistjes - een verwijzing naar de restmaterialen die aanspoelden na de tsunami in 2004.

Wennen

Kijk in de Vegte groeide op in het Brabantse Oss. Met de heide en zandverstuivingen van Herperduin als referentie was het wennen aan de weidsheid van het Hogeland. 'Maar inmiddels waardeer ik het enorm. Hoe minder er te zien is, hoe meer je ziet.'

Bij Noordpolderzijl is het eerste graan al van het land gehaald. Wadlopers keren terug op vaste grond. Hier bij de kleinste buitenhaven van het land heeft de zee geen pretenties. De vaargeul is dichtgeslibd, het water vermomt zich als wad. Op de begraasde dijk staat een installatie van Rob Sweere: Exploded view.

Kijk: de zee komt, de zee gaat.

De Kerstvloed Kunstroute loopt van Vliedorp tot Noordpolderzijl en is gratis te bezoeken tot en met 1 oktober 2017. Kerstvloed1717.nl.


'het is hier niet zo duur en hectisch als in de Randstad'

Provinciegenoot: Frank den Hollander, alias Rooie Rinus (60), cabaretier

Als je met de auto vanuit de stad Groningen richting het noorden rijdt, kun je bij Noordpolderzijl ('vier huizen en een kroeg') uitkomen. Dan rij je nog een stukje verder over een betonnen weg en vanaf de dijk kijk je zo het wad op. 'Prachtig', zegt Frank den Hollander (60), het ene deel van het Groningse cabaretduo Pé Daalemmer & Rooie Rinus.

Ruim dertig jaar geleden trok Den Hollander vanuit Zeeland naar het hoge noorden. Niet vrijwillig, nee. In die tijd gold nog een numerus fixus voor zijn studie Engels, die hij nooit afmaakte. 'Toen ik hier kwam, dacht ik: wat moet ik hier?' Toch bleef Den Hollander. Die grote wolkenluchten, het platteland, heel herkenbaar voor een Zeeuw. 'En je hebt hier alles aan cultuur en muziek. Groningen is een grote stad met enorm veel studenten.' Maar vooral: het is er niet zo duur en hectisch als in de Randstad.

Bij de Groningse studentenvereniging Albertus Magnus ('toen het nog een redelijk linkse club was en iedereen maar wat deed'), ontmoette Den Hollander Peter de Haan. 'Een echte Groninger' en het andere deel van hun cabaretduo (Pé). Sindsdien reizen Pé & Rinus het Groningse stad en land af. Ze kennen niet alleen alle clubgebouwtjes en theaters in de provincie, maar ook de voetbalkantines. Want in het weekend speelt het duo (in teamverband) tegen clubs als VV Noordwolde en Heracliden.

De Groninger heeft weinig woorden nodig, weet Den Hollander. Zo af en toe vraagt hij zich tijdens een optreden af of ze nog leven. En dan komen ze achteraf naar hem toe en zeggen: 'Ik heb mie doodlacht'. Maar vergis je niet, want 'de Groninger is niet bot of stug.' Met weinig woorden prachtige dingen zeggen, noemt Den Hollander dat. 'En vanuit de Groningse stad ben je in 10 minuten tussen de weilanden.' Wat een rust.

Nienke Toren

Frank den Hollander, alias Rooie Rinus

Lees verder over de Marsj van de hete zomer

Aflevering 1: Gelderland ontvouwt zijn landschap tijdens de Vierdaagse (+)
Van alle mooie streken die Gelderland meent te leveren, moet de Vierdaagse de allermooiste zijn. Geen provincie kan tippen aan een evenement dat haar landschappelijke variëteit zo goed blootlegt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden