Groningse afvalscheiders met wereldreputatie

Zelf afval scheiden? Nergens voor nodig met de machines van Bollegraaf. Het Groningse bedrijf loopt binnen op de landen die het groene ritueel liever overlaten aan slimme robotgrijpers.

Een medewerker van Bollegraaf Recycling Solutions stelt een lasrobot in. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Nederlanders behoren tot de braafste afvalscheiders in Europa. Volkskrant-lezers met een groen hart gebruiken naast hun grijze vuilnisbak ook de glasbak; de GFT-bak; de papierbak en de 'plastic heroes' inzamelbak voor plastic verpakkingsafval.

Dat is bewonderenswaardig en absoluut goed bedoeld, vindt directeur Edmund Tenfelde van Bollegraaf Recycling Solutions in Noordoost-Groning. Maar ook een beetje achterhaald, want effectief afval scheiden kan veel gemakkelijker en goedkoper.

Op papier en karton na zouden we al ons afval even efficiënt in één container of vuilnisbak kunnen gooien, zegt hij. Dat zou veel eenvoudiger en efficiënter zijn omdat het in een keer kan worden ingezameld en getransporteerd. Daarna zou het afval op een centrale plek door hypermoderne machines kunnen worden gesorteerd op recyclebare delen.

Eigen robothanden

Dure mensenhanden komen daar nauwelijks nog aan te pas. De machines hebben hun eigen cameragestuurde robothanden met fijne motoriek, die sneller dan mensen een individueel melkpak of een colafles van een transportband vol ongesorteerd afval kunnen grijpen en de goede kant op gooien. Als dat allemaal mogelijk is; waarom zou je als brave burger dan nog zoveel moeite blijven doen?

Die machines zijn geen vage belofte. In de assemblagehal van Bollegraaf in Appingedam worden ze nu al gebouwd. De software voor hun herkenningscamera's en robotgrijpers wordt een stukje verderop ontwikkeld op de tweede productielocatie in het Drentse Emmen, waar zich een uitgebreide ontwikkelingsafdeling bevindt.

Honderd procent feilloos zijn de apparaten nog niet, erkent Tenfelde. In het huidige ontwikkelstadium slipt er nog wel wat ongesorteerd afval doorheen. 'Maar die fouten worden er snel uit gehaald en we kunnen de vraag nu al nauwelijks aan. Het lijkt wel alsof iedereen op dit soort machine heeft zitten wachten.'

Profiel

Bedrijf Bollegraaf Recycling Solutions
Wat ontwikkelaar en bouwer van recyclingmachines
Waar Appingedam
Sinds 1961
Aantal werknemers 228 in Nederland; 65 in Verenigde Staten
Jaaromzet Circa 71 miljoen (2013)

Groen ritueel

Die vraag komt deels uit landen waar afvalscheiding voor burgers nooit een groen ritueel is geweest, zoals in Zuid- en Oost-Europese landen. Machines van Bollegraaf staan onder meer in Moskou maar pluizen in New Jersey sinds 2014 ook het afval van 8,5 miljoen New Yorkers uit elkaar, in een splinternieuwe scheidingsfabriek die in zijn geheel door de Groningers werd ontworpen en gebouwd.

Alleen al de Europese markt ziet er de komende jaren veelbelovend uit. De Europese wetgeving schrijft voor dat landen over vier jaar 65 procent van hun afval moeten scheiden - ongeacht of dat vóór of achteraf gebeurt. In landen als Nederland en Duitsland is dat percentage dankzij de brave burgers geen enkel probleem. Maar in 21 lidstaten moet fors worden geïnvesteerd om het doel te halen. Die landen slaan de afvalscheidende burger dan vaak liever over en springen in één keer naar een systeem van scheiding achteraf door slimme machines.

De Groningse onderneming is nu al marktleider voor recyclingmachines in de Verenigde Staten en een van de drie grootste producenten in haar sector ter wereld. Ze verkoopt in bijna alle Europese landen, Canada, Mexico, Chili, Australië en Azië. De directeur: 'In Nederland zal het nog wel even duren, maar ik denk dat we uiteindelijk ook hier zullen ontdekken dat onze huidige manier van afval scheiden te duur wordt en evengoed anders zou kunnen.'

De enige extra inspanning die aan inwoners van New York wordt gevraagd, is om karton en papier wél apart in te zamelen. Samen met het organische groente-, fruit en tuinafval wordt dat papier anders een plakkerige massa die later niet meer te scheiden is. Maar dat is de enige beperking, bezweert de directeur. 'Al het overige afval kan technisch uit elkaar worden gehaald en ook verschillende soorten plastic kunnen door machines van elkaar worden onderscheiden.'

Directeur Edmund Tenfelde. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Plaatsnijderij

Bijna alle plastic dat nu in Nederland wordt ingezameld, wordt op een of andere manier gerecycled in nieuwe producten. Maar niet altijd en niet bij alle plastic, weet hij. Soms worden de best brandbare partijen plastic óók verkocht als brandstof aan cementfabrieken of verbrandingsovens. 'Plastic met een zeer hoge calorische waarde kan goedkoper zijn dan bruinkool, dus zo gek is dat niet.'

Ondanks zijn wereldreputatie is Bollegraaf vrijwel onbekend in Nederland. Het bedrijf werd in 1961 opgericht als machinefabriek en plaatsnijderij door de Groningse autosloper en handelaar in oud ijzer Hartog Bollegraaf. Een van diens succesvolste producten was een stalen apparaat om papier en karton in balen te persen. Die persen maakt het bedrijf nog steeds, net als transportbanden en andere apparatuur voor klassieke afvalverwerking. Wereldwijd heeft het inmiddels 3.500 installaties verkocht, waarvan ongeveer 1.500 in Nederland.

Zoon Heiman Bollegraaf nam het bedrijf over in 1989 en ontwikkelde het verder tot een belangrijke producent van recycling- en afvalverwerkingapparatuur. Bij gebrek aan opvolging verkocht hij zijn onderneming vorig jaar aan ABN Amro Participaties. 'Dus niet aan de bank, wat sommige mensen denken, maar de investeringsmaatschappij met die naam.' Als adviseur blijft hij aan het bedrijf verbonden.

In de Groningse regio is Bollegraaf een van de grootste werkgevers, maar ook dat is nauwelijks bekend, zegt huidig directeur Tenfelde. 'Misschien hoort het een beetje bij het karakter van een familiebedrijf om naar buiten toe bescheiden te blijven.' Maar daar staan volgens hem andere trekjes van het traditionele familiebedrijf tegenover, zoals een langetermijnvisie en durf om risico te lopen. 'Ook die hebben de onderneming gebracht naar waar ze nu is.'

Naast de vestigingen in Nederland en de Verenigde Staten opent het binnenkort ook een vestiging in Duitsland en worden de 'sales & service' activiteiten in Engeland uitgebreid. De ligging van het bedrijf in Appingedam heeft volgens de directeur als voordeel dat de productiviteit daar groot is; het personeel werkt hard en is niet snel ziek. Maar de periferie heeft ook nadelen: hoog opgeleid technisch personeel is overal in Nederland gewild en soms moeilijk naar het Noordoosten te halen. 'Maar Groningen blijft de uitvalsbasis.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden