Reportage Tweedeling in aardbevingsgebied

Groningers zijn boos. Een nieuw huis, of toch weer niet?

Het dorp Overschild splijt door het geklapte overleg tussen Groningse bestuurders en minister Wiebes. De bewoners aan de Meerweg weten dat zij een nieuw huis krijgen. De Kanaalweg blijft in onzekerheid achter.

Voor Rob Gramberg is het gissen wat er met zijn pand aan de Kanaalweg gebeurt. Foto Foto Harry Cock/de Volkskrant

Eric Boer gaat de kozijnen deze zomer toch maar schilderen. Sinds de inspecteurs vorig jaar februari langs waren geweest, hield hij er rekening mee dat zijn huis aan de Kanaalweg gesloopt zou moeten worden. Net als veel andere huizen in het dorp die niet aardbevingsbestendig zijn verklaard en te duur zijn om te versterken.

Maar in tegenstelling tot veel dorpsbewoners kreeg Boer nog geen uitsluitsel. ‘Dat rapport ligt ergens in een la. Misschien krijg ik het over twaalf jaar, als de gaskraan dicht is. Daar ga ik niet op wachten.’

Dinsdagavond klapte het overleg tussen vertegenwoordigers uit het Groningse aardbevingsgebied en minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD). Wiebes wil wachten op een nieuw onderzoek naar de consequenties van het versneld dichtdraaien van de gaskraan voor de versterkingsopgave. Dat advies moet er over zes weken zijn, maar de provincie duldt geen uitstel meer.

‘De minister moet zich houden aan afspraken die gemaakt zijn’, zegt commissaris van de Koning René Paas. Hij noemde Wiebes eerder ‘een verademing’. ‘Maar dit is een fikse tegenvaller. De betrouwbaarheid van de overheid staat op het spel.’

Zo’n 1.500 woningen van huiseigenaren die al een zogeheten versterkingsadvies hebben ontvangen, worden volgens plan aangepakt. Maar voor woningen waarvoor nog niet zo’n advies is afgegeven (terwijl die er vaak al wel zijn) of die nog niet zijn geïnspecteerd, trapt Wiebes op de rem.

In Overschild levert dat een absurdistisch tafereel op. Aan de Meerweg hebben bijna alle bewoners te horen gekregen dat ze een nieuw huis krijgen. De kosten van versterken zijn vaak veel hoger dan nieuwbouw.

Aan de overkant van de kruising met de Graauwedijk, aan de Kanaalweg, kunnen huiseigenaren enkel gissen. Het is niet dat de slappe veengrond hier opeens ophoudt; de huizen aan de Meerweg waren simpelweg enkele maanden eerder aan de beurt voor inspectie.

Volgens Wiebes is er door vermindering van de gaswinning sprake van ‘een nieuwe werkelijkheid’ en een ‘reëel uitzicht op een afnemend bevingsrisico’. Dat vraagt om herbezinning op de lopende versterkingsoperatie, vindt de man die niet als ‘de sloper van Groningen’ de geschiedenis wil ingaan.

De Groningse bestuurders zijn bij monde van commissaris van de Koning René Paas sceptisch. ‘De aarde is niet onder de indruk van een kabinetsvoornemen.’

Hij wijst op uitspraken die Läslo Evers van het KNMI vorige week deed tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. Het meteorologisch instituut houdt nog altijd rekening met een aardbeving met een kracht van 5,0 op de schaal van Richter. ‘Afname van de gaswinning levert op termijn een afname van bevingen op, maar dat is echt op termijn’, zei Evers bovendien.

Scheve gezichten

‘Straks blijkt uit een nieuw sommetje opeens dat mijn huis wel veilig is’, zegt Eric Boer. Maar hij vreest vooral verdeeldheid. ‘De één een nieuw huis, de ander niet. Dat geeft scheve gezichten.’

Om het niet een strijd van ieder voor zich te laten worden, werd de Dorpsbelangenwerkgroep Versterking Overschild (DVO) opgericht. Het idee: als het dorp toch een bouwput wordt, dan met beleid, om er uiteindelijk samen beter uit te komen. De gemeente huurde architect Winy Maas in om mee te denken.

‘Ik heb het dorpshuis nog nooit zo vol gezien’, zegt Rob Gramberg. Kijk, zegt hij, daar waar nu die schapen lopen, in de wei naast zijn huis vlak voor de bocht in de Kanaalweg, daar zou hun nieuwe huis moeten komen. Houtskeletbouw, gelijkvloers, zonder gasaansluiting. Stilaan kreeg hij weer positieve energie van het ontwerpproces. Nu is hij terug bij af.

Begrijp hem niet verkeerd: hij misgunt niemand iets. ‘Maar het is toch van de zotte dat het uitmaakt aan welke kant van een kruising je woont? Er is geen reden om aan te nemen dat de huizen hier steviger zijn.’ Gramberg weet het zeker: ‘Wiebes rekent zich rijk.’ Het klinkt mooi, de gaskraan dicht. ‘Maar er is nog niks veranderd. Die klap komt.’

Ook Janny Hammenga vindt de impasse onbegrijpelijk. Een prachtige plek hebben ze, met uitzicht over de weilanden. Toch wende ze langzaam aan het idee dat hun huis waarschijnlijk tegen de vlakte zou gaan. Nu hun zes zoons het huis uit zijn, zouden zij en haar man bovendien best kleiner toekunnen, liefst levensloopbestendig. ‘We zouden een jaar geleden al duidelijkheid krijgen, maar nu is dat weer uitgesteld.’

Hammenga is een van de bewoners van Overschild die Wiebes een brief hebben gestuurd, door het dorp gebundeld als een collectieve hartekreet: laat ons niet langer in onzekerheid. ‘Ik kreeg een ontvangstbevestiging met de boodschap dat ik binnen dertig dagen een reactie zou krijgen. Maar ik reken inmiddels nergens meer op.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.