Groningers ontregeld door 'signalen' over corruptie-beerput

Is het gerechtelijk vooronderzoek tegen een Groningse ambtenaar de voorbode van een 'bovenwereldse' beerput in Noord-Nederland? Of staat het incident op zichzelf en moet de waarschuwing van justitie dat de georganiseerde misdaad ook in het Noorden om zich heen grijpt worden beschouwd als een storm in een glas water?...

WIO JOUSTRA

Van onze verslaggever

Wio Joustra

GRONINGEN

Bange vragen, die politie, justitie, de belastingdienst FIOD en de gemeente Groningen bezighouden. Het enige wat tot nu toe vaststaat is een fikse woordenwisseling tussen de Groninger officier van justitie mr M. Severein en de burgemeester van de stad, H. Ouwerkerk.

Voor de jaarwisseling waarschuwde Severein de 25 burgemeesters in de provicie Groningen voor de gevaren van omkoping van ambtenaren. Er waren signalen, aldus Severein, dat het bedrijfsleven met steekpenningen probeerde een voet tussen de deur van overheidsdiensten te krijgen.

De officier had op dat moment een flinke informatie-voorsprong op de verbaasde burgemeesters. Want hij wist dat al enige dagen een ambtenaar van de dienst Onderwijs, Sport en Welzijn van de gemeente Groningen in voorarrest zat om door de FIOD en justitie te worden ondervraagd.

Deze H. G. zou mogelijk steekpenningen hebben aangenomen van het Groningse installatiebedrijf Knoppers en Toxopeus. Ook de leiding van dit bedrijf bracht een aantal dagen in de cel door. In de boekhouding van het bedrijf zijn volgens justitie gefingeerde rekeningen gevonden die de betaling van steekpenningen zouden moeten verdoezelen.

Inmiddels is iedereen in deze zaak weer op vrije voeten. Maar justitie neemt de zaak hoog op en bereidt een dagvaarding tegen G. voor. Dat kan nog wel weken, zelfs maanden, duren. De verdachte ambtenaar is na een detentie van twaalf dagen weer aan het werk gegaan. Zolang er geen dagvaarding ligt, kan de gemeente op grond van het ambtenarenreglement niet overgaan tot het treffen van disciplinaire maatregelen.

Ouwerkerk legde dat deze week uit tijdens een persconferentie. Hij maakte duidelijk dat G. aangepast werk heeft gekregen. Want het zou toch tegenover de sceptische buitenwereld wat te veel van het goede zijn om hem te blijven belasten met de inkoop van goederen en de aanbesteding van bouwprojecten.

Ook bevestigde de burgemeester dat de van corruptie verdachte ambtenaar in het verleden al eens is gewaarschuwd voor het aannemen van steekpenningen. De verantwoordelijke wethouder, H. Pijlman en directeur J. Stehouwer van de dienst Onderwijs, Sport en Welzijn onderhielden hem over geruchten die circuleerden over het aannemen van steekpenningen. G. reageerde 'bevredigend' en daarmee was voor de gemeente de kous af.

Ouwerkerk leverde tijdens de persconferentie felle kritiek op officier van justitie Severein. Justitie moet volgens hem concreter zijn en richtlijnen voor het tegengaan van corruptie verstrekken. Ouwerkerk: 'Het is wel heel gemakkelijk om ons alleen maar te waarschuwen. Justitie moet duidelijk aangeven wat we kunnen doen, want nu hebben we heel weinig instrumenten om corruptie te bestrijden.'

Het enige wat het gemeentebestuur kon doen was de hoofden van diensten en bedrijven nog eens wijzen op de ondubbelzinnige gedragscode die geldt voor het ontvangen van giften. Groter dan een flesje wijn of een bosje bloemen mogen de cadeaus niet zijn. Over etentjes en reizen moet worden overlegd met de directeur. Maar het richtsnoer is volgens Ouwerkerk het geweten van de ambtenaar.

En daar dringt de vraag zich op of de noordelijke ambtenaar of bestuurder, zoals algemeen wordt aangenomen, scrupuleuzer is dan zijn collega in Limburg. In het Nieuwsblad van het Noorden werd een topambtenaar van de FIOD geciteerd die verzuchtte: 'Waarom zou in noord-Nederland niet gebeuren wat in zuid-Nederland wel gebeurt?' De verwijzing naar het omvangrijke omkoopschandaal in Zuid-Limburg, waarbij ambtenaren, burgemeesters, aannemers en wegenbouwers waren betrokken, is duidelijk.

De krant concludeert dat de noordelijke 'bovenwereld' zich in meer dan normale belangstelling van justitie kan verheugen. Het wordt door justitie in Groningen niet bevestigd. Zeker is echter wel dat het in het landelijke beeld zou passen. Het lezen van jaarverslagen van ondernemingen is voor de moderne rechercheur even gebruikelijk als informele contacten in het drugscircuit.

Rest de vraag of Severein met zijn waarschuwing niet bezig is paniek te zaaien. De nabije toekomst zal het moeten uitwijzen. Maar wie weet, geeft het recente verleden enkele aanwijzingen. In 1993 werd een ambtenaar van de dienst Ruimtelijke Ordening en Economische Zaken van de gemeente Groningen op non-actief gesteld, omdat hij gelden achterover had gedrukt die waren bestemd voor de aanpassing van woningen van gehandicapten.

En H. G. heeft zich wel eens tegenover naaste collega's laten ontvallen dat hij in staat zou zijn 'een boekje open te doen over de handel en wandel van een aantal ambtenaren'. Zou Severein daarvan al een lijstje in handen hebben? En zou het verschil in mentaliteit tussen noorderlingen en zuiderlingen in Nederland dan toch niet zo groot zijn?

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden