REPORTAGE

Groningers herstellen 'sociale schade' na aardbevingen

Voor veel Groningers zijn de aardbevingen een ramp, maar bouwbedrijven zien ook een kans. Ondernemers sturen hun werklieden al op cursus om ook de 'sociale schade' te herstellen.

Jurre van den Berg
Bouwvakkers krijgen in Groningen les om beter te kunnen communiceren met gedupeerden door aardbevingen. Beeld Harry Cock/de Volkskrant
Bouwvakkers krijgen in Groningen les om beter te kunnen communiceren met gedupeerden door aardbevingen.Beeld Harry Cock/de Volkskrant

Het is vier jaar geleden dat Tammo-Jan Munting (26) uit Uithuizermeeden in de schoolbanken zat. Maar vanavond krijgt de in werkpolo gehulde timmerman van Bouwbedrijf Kooi weer les. Niet in het fabriceren van deugdelijke constructies, maar in duidelijk communiceren, conflictbeheersing en het herkennen van emoties bij aardbevingsschade.

'Herstelwerkzaamheden zorgen vaak voor veel rotzooi en lawaai', zegt Munting, gebogen over een glimmende ringband met cursusmateriaal. 'Soms moeten mensen tijdelijk hun huis uit. Dan is het best lastig de juiste woorden te vinden.' In andere gevallen hebben mensen lang moeten wachten of wordt niet alle schade hersteld.

Voor een nieuwe badkamer kies je zelf, maar om bevingsschade heeft niemand gevraagd, zegt Henk Schipper van Bouwbedrijf Kooi uit Appingedam. Het leidt tot veel slechtnieuwsgesprekken. 'Gedupeerden verkeren in onzekerheid. Onze mensen krijgen dan de volle laag. Maar wij willen klanten juist ontzorgen.'

Samen met Klaas de Boer bedacht Schipper een training om bouwvakkers te leren omgaan met de hevige emoties die aardbevingsschade vaak oproept. 'We moeten ook de sociale schade herstellen', zegt De Boer. Beide bouwbedrijf-directeuren zijn bestuurder van Bouwend Nederland afdeling Groningen. 'De school van Richter' noemen ze de pilot van zes avonden voor eigen personeel gekscherend.

Het vervangen van een verzakt kozijn en het aanbrengen van constructieversterkende wokkels kunnen ze prima. 'Maar bouwvakkers hebben vaak niet geleerd zich te uiten', zegt Johannes Noor van opleidingsbedrijf De Techneut, dat de training heeft ontwikkeld. De cursus begint daarom met de werkvorm 'Aarde-water-vuur-lucht', waarin de werklieden tot zelfonderzoek worden aangezet. Al stelt Noors collega Harry Oosting de elf aanwezige bouwvakkers gerust: 'We maken van jullie geen psychologen.'

undefined

Ramp voor inwoners

De aardbevingen zijn voor veel inwoners van de provincie Groningen een ramp. Er zijn al meer dan 23 duizend schadeclaims bij de Nederlandse Aaardolie Maatschappij (NAM) ingediend. Voor nog eens vijftigduizend huizen wordt nagegaan of maatregelen nodig zijn. Een megaklus, die door de NAM wordt vergeleken met de Deltawerken. Er is de komende vijf jaar 1 miljard euro beschikbaar voor het herstellen van bevingsschade en het preventief versterken van gebouwen.

Bevingsschadeherstel is een welkome niche. De werkgelegenheid in de Groningse bouwsector is door de crisis met 16 procent afgenomen. Veel aannemers in de regio noemen zich op reclameborden schadeherstel-expert. Onderzoeksbureau E&E Advies becijferde dat de aardbevingen de bouwsector 7.000 manjaar werk kunnen opleveren. Henk Schipper van Bouwbedrijf Kooi voorziet zelfs een verdubbeling van het aantal banen. Maar dan moeten Groningse bouwondernemers wel één front vormen, zoals vanaf 1 januari het geval is.

De NAM maakt volgende week bekend welke bedrijven het zogeheten Project Services Bureau zullen vormen, dat de afhandeling van schadeclaims gaat coördineren. Nu doet de aardoliemaatschappij dat zelf, maar daar is veel kritiek op. Regionale aannemers hopen dat in de provincie gewortelde bedrijven het voortouw krijgen. 'Wij hopen aan te haken', zegt Henk Schipper van Bouwbedrijf Kooi. De emotie-training is een blijk van goede wil. 'Sommigen van ons zijn zelf gedupeerden. We weten wat in de regio speelt.'

Maar er zijn concurrenten. Bouwbedrijven van elders betrekken tijdelijke zichtlocaties in Groningen om een plaats in de groeimarkt te verwerven. De provincie en betrokken gemeenten riepen de NAM vorige maand in een brief op de inzet van regionaal personeel op te nemen in de gunningscriteria. 'Er zijn op dit moment bijna tweeduizend bouwvakkers in het Noorden werkloos', zegt Helga Tienkamp van FNV Bouw regio Noord. 'De NAM zegt regionale bedrijven te willen laten profiteren, maar doet geen toezeggingen.'

Een NAM-woordvoerder zegt dat de nieuwe schade-afhandelingsorganisatie de opdracht krijgt vooral regionale bedrijven bij de werkzaamheden te betrekken.

undefined

null Beeld anp
Beeld anp

Wachtlijst voor opleiding over aardbevingen

Behalve bouwbedrijven spelen ook onderwijsinstellingen in op de aardbevingsproblematiek. In het EPI-Kenniscentrum Noord-Nederland hebben het Alfa-college (mbo), de Hanzehogeschool (hbo) en de Rijksuniversiteit Groningen zich verenigd. EPI staat voor Educatie, Praktijk en Innovatie. Er moet kennis en kunde worden vergaard over bevingsbestendige bouw, zegt bestuursvoorzitter Wim Moes van het Alfa-college. 'We willen van het probleem een kans maken.' Met nieuwe modules over bijvoorbeeld schadeherkenning wil het Alfa-college tegemoetkomen aan de (na)scholingsvraag van de veelal kleine Groningse bouwbedrijven.

Aan de Hanzehogeschool zijn in september de eerste dertig vaklieden begonnen aan de opleiding Aardbevingen en diepe ondergrond. 'We hebben nu al een wachtlijst', zegt programmamanager Jolianne Hellemans. Tijdens de opleiding worden onder anderen ingenieurs en schade-experts onderwezen in de geologie van aardbevingen en de technische aspecten van bevingsbestendig bouwen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden