Bellen met Onze correspondent Noord-Nederland

‘Groningers geloven het wel, die vijf uur rituele dans van goede bedoelingen’

Dinsdagavond gingen minister Wiebes en premier Rutte diep door het stof: zij moesten zich in de Tweede Kamer verantwoorden voor de slecht lopende schadeherstel in het door aardbevingen getroffen Groningen. Hoe valt deze nederigheid in Groningen? Jurre van den Berg , correspondent Noord-Nederland van de Volkskrant, volgt de slepende kwestie al jaren en legt het ons uit.

Premier Mark Rutte en Eric Wiebes, minister van Economische Zaken en Klimaat, tijdens het debat dinsdagavond in de Tweede Kamer over de gaswinning in Groningen en de aardbevingen die daardoor worden veroorzaakt. Beeld Arie Kievit

Is er nu een gevoel van the day after in Groningen?

‘Het debat van dinsdagavond is een herhaling van zetten. Sinds de aardbeving bij Huizinge in 2012 zijn er meer dan honderd gasdebatten geweest. Eerder klonk nog wel eens strijdbaar het Gronings volkslied in de Tweede Kamer, gisteren was de publieke tribune grotendeels leeg. Groningers geloven het wel, is mijn indruk. Het is ook geen pretje, vijf uur kijken naar een rituele dans van goede bedoelingen.’

Ze verwachten niet zo veel meer van Den Haag?

‘Groningers hebben inmiddels zo vaak de woorden ‘ruimhartig’ en ‘tempo maken’ gehoord als het gaat over de vergoeding van geleden schade en het versterken van huizen. Maar steeds komt daar weinig van terecht. Ik denk dat de verwachtingen daarom niet meer zo hoog zijn. Ook al worden er beloften gedaan, de praktijk is vaak weerbarstig en teleurstellend.’

Hoe schrijft de regionale pers over het debat?

‘Het Dagblad van het Noorden heeft op de voorpagina dezelfde kop als de Volkskrant: Rutte en Wiebes diep door het stof. Met meteen de kanttekening: wat kopen we hiervoor, wat schieten Groningers ermee op? Na de aardbeving twee weken geleden in Westerwijtwerd kwam de toezichthouder Staatstoezicht op de Mijnen met het advies dat er een crisisaanpak moet komen. De afhandeling van schade aan huizen moet sneller, net als het preventief versterken van huizen. En: de gaskraan moet sneller dicht. Het Dagblad van het Noorden schrijft in het debat van dinsdag weinig terug te hebben gezien van die voorgestelde crisisaanpak.’

Zijn er dan helemaal geen nieuwe toezeggingen gedaan?

‘De belangrijkste maatregel die Wiebes heeft aangekondigd, is dat er een coulanceregeling komt voor zo’n negenduizend oude schadeclaims. Deze gedupeerden kunnen 4 duizend euro krijgen, of een lokale aannemer hun scheuren voor maximaal 11 duizend euro laten herstellen. Zo moet het enorme stuwmeer van meer dan 18 duizend niet-afgehandelde schadeclaims worden weggewerkt. Het is een illusie gebleken dat de overheid de schades sneller kan afhandelen dan de NAM, die dat tot 2017 deed.’

Toch: schoon schip maken heeft men eerder geprobeerd. In de praktijk zitten er haken en ogen aan. Hoe zit het met rechtsongelijkheid bijvoorbeeld?

‘In het debat bleek dat de Tweede Kamer wil dat deze geste ook geldt voor recente schades, die na 1 januari 2019 gemeld zijn. Wiebes noemt het een ‘generaal alstublieft’. Sommige Groningers voelen zich afgekocht. Moeten we nu nederig ‘dank u wel’ zeggen, vraagt het Groninger Gasberaad zich af. Een ‘betere balans tussen vaart en precisie’, heet het nu. Maar ook daarvan kun je zeggen: het is al vijf jaar duidelijk dat het systeem van de oorzaak achterhalen van scheuren een doodlopende weg is. Het hele schadecircus met inspecties, rapporten en contra-expertises is een geldverspillende deceptie.’

Dit is de technische kant van het verhaal. Hoe reageerde Groningen op de verspreking van Wiebes waarbij hij de aardbeving van twee weken geleden omschreef als een ‘bevinkje’?

‘Die verspreking was op z’n zachtst gezegd nogal onhandig en werkt op Groningers als een rode lap op een stier. ‘Zie je wel, ze nemen ons niet serieus’, klinkt het dan. Dat sluit aan bij de beleving die er al is. De excuses van Wiebes nu, daar koop je niets voor, wordt gezegd. Aan de andere kant: als hij zich niet had verontschuldigd, was het nog erger geweest. Het is toch een blijk van erkenning, net als de excuses van premier Rutte. En dat is belangrijk in dit dossier, dat Groningers het gevoel hebben gehoord geworden, dat hun leed wordt erkend.’

Geniet minister Wiebes nog vertrouwen in Groningen?

‘Groningen zou nu niet veel opschieten met een andere minister, is de heersende opvatting. Het is een complex dossier, zoals collega Yvonne Hofs vandaag uitlegt in onze krant. Den Haag vindt dat het vaart maakt, met bijvoorbeeld het geleidelijk dichtdraaien van de gaskraan en de aanpak van de schadeafhandelingen. De meeste Nederlandse woningen zijn voor verwarming afhankelijk van Nederlands gas, dus volgens het Rijk kan het niet sneller.

Groningen vindt: dit had veel eerder moeten gebeuren. Wiebes wil nu onderzoeken of de gaskraan volgend jaar al verder dicht kan tot 12 miljard kuub per jaar, het niveau dat volgens het Staatstoezicht op de Mijnen veilig is. Maar, klinkt het dan in Groningen: dat plafond adviseerde het SodM in 2013 al, waarom moet je dat nu nog onderzoeken? Ik zag een beeld voorbijkomen van een huis waarvan de stutten in de stutten werden gezet. Veel treffender en tragischer kun je dit dossier niet illustreren.’

Verder lezen over de gaswinning in Groningen?

De gaskraan rond Loppersum ging dicht. Maar na de aardbeving bij Westerwijtwerd weet Groningen weer: de aarde laat zich niet temmen.

Noem het een historische correctie: na een monument ter ere van de gaswinning heeft Groningen nu ook een kunstwerk dat het onheil dat het gas bracht symboliseert. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden