Groningen wordt de proeftuin voor 5G-netwerk en de boeren profiteren

In Groningen opent vandaag het 5G-lab. De nieuwe generatie mobiele communicatie moet het aardbevingsgebied een economische impuls geven én leefbaar houden.

Wilco Stollenga met een van zijn drones op het familiebedrijf bij Eppenhuizen. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Ruim 50 hectare akkerland heeft de familie Stollenga in het Noord-Groningse Eppenhuizen. Pootaardappels vooral, tarwe en bieten. Zijn opa boerde hier al, nu zijn vader. Wilco (21) is ook onderdeel van de maatschap. 'Maar ik rij niet op de trekker.'

De student technische bedrijfskunde zoekt liever de hoogte, met een drone. De camera onder het toestel legt door de weerkaatsing van bladgroenkorrels vast hoe de gewassen zich ontwikkelen. 'Dat kan binnen een perceel tot veertig procent verschillen.'

Op zijn laptop laat hij een kaart zien die uit de drone-opnames is gegenereerd: korrelige vlakken groen en rood. De informatie kan gebruikt worden voor het optimaliseren van bemesting en bestrijding. 'Efficiënter en beter voor het milieu.'

Met zijn bedrijfje AgriFly is Wilco ook andere boeren van dienst. Na een dronevlucht van een kwartier moeten de opnames op de grond via een usb-stick overgezet en ingeladen worden. 'Dat duurt vier tot zes uur, per perceel. Als hier 5G was, zou de camera de beelden meteen kunnen doorsturen naar een supercomputer en heeft de boer een kwartier later zijn kaart.'

Proeftuin

'Groningen wordt de proeftuin voor 5G in Nederland', zegt Peter Rake. Hij is programmamanager 5Groningen bij de Economic Board Groningen (EBG). Die organisatie moet de economie in het Groningse aardbevingsgebied aanjagen. Daarvoor is bijna 100 miljoen euro beschikbaar: 65 miljoen van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) en 32,5 miljoen van de provincie.

5G is de nieuwste generatie mobiele communicatie. Tot 100 keer sneller dan voorganger 4G. De reactietijd is veel korter en er kunnen veel meer apparaten tegelijkertijd op aangesloten worden, met een aanzienlijk lager energieverbruik. Stuk voor stuk cruciale eigenschappen voor het exploderende datagebruik. 'Straks heeft alles waar een stekker aan zit een internetverbinding', zegt Rake. 'Daar is het 4G-netwerk niet op toegerust.'

Tekst gaat verder na de foto.

Exterieur van het Bernoulliborg gebouw op het Zernike complex. Beeld ANP

Vandaag opent op het Zernikecomplex in Groningen het 5G-lab. In de keet liggen schroevendraaiers en meetapparatuur. Er is net een Massive MIMO-antenne afgeleverd, een grote witte bak met zendertjes die vele apparaten tegelijkertijd kunnen aanstralen. Een speelgoedxylofoontje met een voorgeprogrammeerde aanslaghamer hapert nog.

'Zonder deze technologie stagneert onze economie', schreef minister Kamp van Economische Zaken eerder. Maar: 5G is er nog niet. Pas in 2020 worden de eerste netwerken verwacht. Er zijn al wel technieken met eigenschappen van 5G, waarmee bepaalde toepassingen getest kunnen worden in het lab, zegt Rake. 4,5G, zeg maar. 'Je wilt zeker weten dat technieken werken voor je dure nieuwe masten neerzet.'

Ontdekken, dat is ook waarom commerciële partijen meedoen. KPN én Vodafone, Ericsson én Huawei - elkaars concurrenten, maar allemaal aan boord. Net als de Groningse universiteit, de Hanzehogeschool, SURF, TNO en het ministerie van EZ. Hoewel EBG financieel bijdraagt aan 5Groningen, wordt het merendeel gefinancierd door wat de partners inleggen.

Tekst gaat verder na de foto.

Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Test

De Europese Unie wil dat in 2020 elke lidstaat een stad met 5G-dekking heeft. Behalve tests in stedelijk gebied wil Nederland ook experimenten op het platteland. Rake: 'Toen is gezegd: laten we dat in Groningen doen, daar is een hoop narigheid.' Mooi meegenomen: Groningen is weids en nauwelijks bebost. 'Dat is handig voor het testen van antennes met hogere frequenties.'

De uitdagingen waar het platteland voor staat zijn bovendien wezenlijk anders dan die in stedelijk gebied. Waar een stad als Amsterdam inzet op het beheersen van grote stromen verkeer en bezoekers, richt het Groningse project zich op landbouw, zorg, verkeer, energie en de leefomgeving.

Zelfrijdende bussen zouden het verdwijnen van openbaar vervoer kunnen opvangen. En nu verzorgingshuizen sluiten en ouderen langer thuis wonen, is zeker in dunbevolkt gebied virtuele thuiszorg-op-afstand een reëel alternatief. Dankzij virtual reality-technieken in de ambulancezorg kan een arts meekijken zonder ter plaatse te zijn.

'Dit is een heel tastbaar project waarmee wij een bijdrage leveren aan landelijke vraagstukken en onze inwoners economisch perspectief bieden', zegt provinciebestuurder Patrick Brouns (CDA). Het Amsterdamse bedrijf MobileCare, dat digitale toepassingen voor virtuele thuiszorg ontwikkelt, werkt al samen met een zorginstelling in Uithuizen en opent een vestiging in Delfzijl. Mede vanwege de 5G-ontwikkeling, zegt Brouns. 'Dat levert uiteindelijk vijfhonderd banen op.'

Wilco Stollenga's opa wist precies waar op zijn akker de aardappels minder hard groeiden. Hoe zijn grootvader over de nieuwe technologie denkt, kan hij hem niet meer vragen. Maar nu percelen groter worden, weet hij andere akkerbouwers te overtuigen van het nut. 'Innovatie hoort bij landbouw. Als ze zien dat het geld oplevert, sluiten ze aan.'

Ruis op de bandbreedte

De introductie van 5G wordt bemoeilijkt door de inlichtingendiensten, waarschuwde KPN eerder dit jaar. De Defensie-schotels bij Burum, waar de MIVD gebruik van maakt, zitten namelijk precies op de 3,5 gigahertzfrequentie die bij uitstek geschikt lijkt voor 5G. Het probleem wordt onderkend maar is oplosbaar, zegt Taco Kluwer van Agentschap Telecom. Internationale standaards liggen nog niet vast. Bandbreedtes kunnen worden vrijgemaakt of gebruikers kunnen worden verplaatst. 'Dat is een belangenafweging die de politiek moet maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden