Groningen rommelt, het volk ook

De Groningers zijn de gevolgen van de gaswinning goed zat. Maar vergis je niet: de aardbevingen zijn alleen de lont in het kruitvat. Er zijn in de regio veel meer problemen.

SCHEEMDERZWAAG - Tientallen jaren haalde de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) hier ongehinderd gas uit de grond. Maar nu is de toegangsweg naar de boorlocatie afgegrendeld door boze omwonenden met hun auto's. Ze doen mee aan de vierde bezetting van een NAM-locatie in Groningen in vier dagen tijd.


'In Groningen is zulk protest al jaren niet meer vertoond', zegt organisator Jan Veen uit Winschoten. Hij is actief in de actiegroep Groningers in Opstand, afdeling Oldambt, vorige week opgericht. Ooit was dit deel van Nederland het decor van boerenopstanden en arbeidersstakingen. Anno 2014 gaat het over gaswinning.


Het volksverzet in Groningen, dat sinds een paar weken sluimert, verhardt zich. Nog deze maand neemt minister Kamp (Economische Zaken, VVD) een besluit over de toekomst van gaswinning in Groningen. Door de activiteiten van de NAM zijn er in dit gebied steeds meer en zwaardere aardbevingen, vorig jaar meer dan ooit.


Kamp komt vrijdag al naar Groningen, denken de elf demonstranten in het akkerland bij buurtschap Scheemderzwaag - horizon zo ver als je kunt kijken. Twee particuliere beveiligers kijken toe. Nu verloopt alles rustig, maar dit weekend vernielden actievoerders hekken rond boorlocaties. De NAM heeft de veiligheidsmaatregelen sindsdien aangescherpt.


Vrijdag begon het met een bezetting van de toegangsweg naar de NAM-locatie bij Meedhuizen. Zondag knipte John Lanting, oprichter van actiegroep Schokkend Groningen, het hek door van de NAM-locatie bij 't Zandt, verboden toegang voor onbevoegden. Hij fietste rondjes over het terrein. Een politieagent op een fiets arresteerde hem. Zijn aanhangers hergroepeerden zich voor een demonstratie bij de NAM in Leermens. Nu dreigt Lanting met een nieuwe, grote actie.


'Lanting heeft een voorbeeld gesteld: als minister Kamp de kraan niet dichtdraait, dan doen de Groningers het zelf wel', schrijft het anders keurige Dagblad van het Noorden in een hoofdredactioneel commentaar. De krant eindigt met een oproep aan de lezers. 'Het is zover. Verzamelen!'


'De behoefte om actie te voeren, is explosief gestegen', zegt Daniëlla Blanken, secretaris van de Groninger Bodembeweging (GBB). In 2013, toen duidelijk werd dat aardbevingen in Groningen veel zwaarder kunnen worden dan altijd is gedacht, manifesteerde de GBB zich als degelijke overlegclub. Demonstreren was er nooit bij.


Maar afgelopen zaterdag veranderde dat. De achterban van de GBB heeft besloten om voortaan de straat op te gaan. Morgen is de eerste actie: een demonstratie in Doodstil, bij een huis dat door bevingsschade op instorten staat. De GBB zal geen NAM-locaties bezetten. 'Onze achterban komt daar niet massaal op af', zegt Blanken.


Het gaat niet alleen over aardbevingen. 'Die zijn de lont in het kruitvat geweest', zegt Jan Veen van Groningers in Opstand. In de regio zijn zoveel meer problemen. Kijk naar hem: hij is een hoogopgeleide ict'er, maar al jaren werkloos. Banen zijn hier nauwelijks. De demonstratie bij de NAM is dus ook tegen werkloosheid, bevolkingskrimp en sociale bezuinigingen. Kortom tegen alles waar deze regering dit gebied mee treft. 'Oost-Groningen heeft echt veel last van het beleid van Den Haag.'


'Groningen is het demonstreren weer aan het uitvinden', zegt Fred Heithuis, tot vorige week actief in actiegroep Loeske. Zijn huis vol scheuren staat vlakbij de Eemshaven. Zijn kinderen slapen met de deur op een kier, want anders raakt die mogelijk klem. In Groningse dorpen worden zulke maatregelen steeds gewoner. Inwoners slapen niet meer boven, of niet meer vlak bij de schoorsteen.


Maar Heithuis heeft zich voorlopig even teruggetrokken uit het verzet. Eerst afwachten wat Kamp gaat doen. Zomaar demonstreren bij NAM-locaties gaat hem te ver. 'Je loopt kans dat dit verkeerde mensen aantrekt. Er hoeft maar één landbouwer te zijn met een kwaaie kop en zware grondmachines en het is gebeurd.'


De NAM bekijkt de acties van geval tot geval. 'Het is begrijpelijk dat mensen opkomen voor hun belang', zegt een woordvoerder. 'We laten ze heel ver toe, maar als ze op ons terrein komen, grijpen we in. Daar stroomt gas onder hoge druk door de leidingen, dat is niet veilig.' Het is te hopen dat Kamp snel zijn besluit presenteert, verzucht hij.


Op de Facebookpagina van Groningers in Opstand wordt gerefereerd aan de boerenopstand van 1990, toen landbouwers met tractoren het Haagse Binnenhof wisten te bezetten. Komende zaterdag is snelweg A7 aan de beurt. Het verkeer wordt gedwongen tot filevorming. Langs Slochteren.


Maar naar Den Haag gaat het voorlopig niet. 'Onze leden vragen zich af: wat moet je in Den Haag?', zegt Blanken. Ze hoopt dat beelden uit Doodstil toch de regering bereiken. 'Bij grote belangstelling kunnen we altijd nog uitwijken naar de Grote Markt in Groningen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden