Reportage Studentenhuisvesting Groningen

Groningen pakt huisjesmelkers aan: verhuurdersvergunning nu verplicht

Om op te kunnen treden tegen malafide pandjesbazen heeft Groningen, waar de kamers schaars zijn, dit jaar vergunningen verplicht gesteld voor verhuurders. Als minister Ollongren woensdag naar de stad komt, neemt ze geld mee voor het stelsel. 

De Parkweg in Groningen, die veel studentenwoningen kent. Beeld Foto Harry Cock / de Volkskrant

‘Te hoge huur, ondeugdelijke contracten, verboden bemiddelingskosten, schimmel, gaten in de muur, kapotte ramen, loshangende elektriciteitsdraden, echt allerlei gebreken.’ Voorzitter Jolien Bruinewoud geeft een bloemlezing van klachten waarvan er gemiddeld zo’n vijf per week binnenkomen bij de Groninger Studentenbond (GSB).

Maar van klagers houden foute pandjesbazen niet, zegt de 21-jarige rechtenstudent. Dan dreigt intimidatie. ‘Als je pech hebt, sturen ze een paar mannetjes op je af om op je deur te bonken. Of ze komen boven je wonen om je met overlast het huis uit te pesten.’

Groningen is een stad met veel ­studenten en grote schaarste op de ­kamermarkt, die ook nog eens voor driekwart in particuliere handen is. Dat geeft zeker de grote verhuurders veel macht. Wil je geen verboden ­bemiddelingskosten betalen? Dan krijg je de kamer niet, zegt GSB-voorzitter Bruinewoud. ‘Als je geen drie andere opties hebt, ben je sneller geneigd toch te betalen. De huisbaas denkt: voor jou tien anderen.’

Het Groningse weblog Sikkom ­beschreef afgelopen jaar uitgebreid hoe de politie een 21-jarig meisje en haar vriend uit haar studentenkamer moest bevrijden, nadat vermoedelijk de klusjesman van haar huisbaas de deur van buiten had dichtgeschroefd. Eerder vond ze twee omgekieperde vuilniszakken in haar bed. Een aangifte bij de politie haalde niks uit.

‘Slecht verhuurgedrag’

‘We hebben al jarenlang te kampen met slecht verhuurgedrag’, stelt wethouder Roeland van der Schaaf over de excessen. ‘Of zeg maar gerust: huisjesmelkerij.’ Met het merendeel van de verhuurders is niks mis, benadrukt hij. ‘Maar er is een kleine groep, die bovendien vaak heel veel panden heeft, die het op allerlei manieren verstiert.’

Toen het gemeentebestuur naging wat ertegen gedaan kon worden, was de pijnlijke conclusie: bar weinig. ‘We stonden machteloos.’ Ondanks een meldpunt en de aansporing van de burgemeester aan het adres van de politie om aangiften serieuzer te nemen.

Daarop ontstond het plan voor een nieuw systeem. Naast een vergunning om een pand te onttrekken aan de ­woningmarkt, voert Groningen in 2019 een pandgebonden verhuurdersvergunning in. Van der Schaaf: ‘Om iets af te kunnen pakken, moet je eerst iets weggeven.’

Zie het als een blijk van goed gedrag. Of juist als een stok achter de deur. ‘Naar voorbeeld van vergunningen in de horeca’, zegt Van der Schaaf. ‘De bestuursrechtelijke weg is veel effectiever en sneller dan het strafrecht.’

Intrekking

Pandjesbazen, studioverhuurders en bemiddelingsbureaus moeten sinds 1 januari een verhuurdersvergunning hebben. Huiseigenaren die al een onttrekkingsvergunning hebben, krijgen ze automatisch. Wangedrag kan leiden tot aanmaningen, boetes, dwangsommen en, uiteindelijk, intrekking van de vergunning. ‘Een sanctie moet wel passend zijn’, vindt Van der Schaaf. ‘De waarde voorzie ik meer in de preventieve werking.’

Nog voor invoering kreeg het nieuwe Groningse systeem al bijval. In de Tweede Kamer werd in november een motie van PvdA en CDA aangenomen om ook andere studentensteden te stimuleren een vergunningenstelsel in te voeren. Vandaag komt minister Ollongren (Binnenlandse Zaken) naar Groningen om een ‘woondeal’ te ondertekenen, een afspraak om snel extra huizen te bouwen. Ze neemt 500 duizend euro mee voor de invoering en handhaving van het nieuwe vergunningsysteem. 

De Groninger Studentenbond is blij met de aanpak. ‘We hopen dat de gemeente straks eindelijk kan ingrijpen als een verhuurder over de schreef gaat’, zegt voorzitter Jolien Bruinewoud. Wim Bulten, als eigenaar van honderden panden een van de grootste studentenkamerverhuurders in de stad, noemde het nieuwe systeem ­‘onnodig en overbodig’. 

‘De gemeente heeft met de wet-­Bibob al voldoende macht in handen om eventuele misstanden aan te pakken’, zei hij tegen RTV Noord. Al meent hij zelf niks te vrezen te hebben. ‘Ik hou me netjes aan de regels.’

Taboe

Volgens wethouder Van der Schaaf, die niks kwaads over Bulten zegt, is de wet-Bibob niet geschikt voor het gezonder maken van de kamermarkt. ‘Het kost te veel energie en heeft geen preventieve werking.’ Er is een lange tijd geweest dat je in Groningen niks onaardigs mocht zeggen over studentenhuisvesting, erkent Van der Schaaf. ‘Er heerste een taboe, dat heeft te lang de politieke discussie verlamd. Dat is voorbij.’

Robert Brouwer, verhuurder van 74 kamers in twaalf studentenhuizen, durft op zijn beurt op een feestje nauwelijks nog te zeggen dat hij studentenkamers verhuurt. ‘Het wantrouwen is groot en de grondhouding negatief. Terwijl ik lage huurprijzen hanteer, voor studenten Ikea-meubels in elkaar zet en we samen in de tuinen werken.’

Op de kamerverhuurmarkt, wil hij maar zeggen, lijden de goeden onder de kwaden. Dat misstanden moeten worden bestreden, daar is hij helemaal voor. Maar of het nieuwe stelsel daartoe gaat leiden? ‘Ik vrees dat het een symboolregeling blijkt. Als een huisbaas zich misdraagt, gaan ze dan honderden studenten op straat zetten?’

Schaarste

Het fundamentele probleem, zegt Brouwer, is de schaarste. De gemeente laat weliswaar grote studentencomplexen bouwen, wat hij toejuicht, maar geeft ondertussen geen onttrekkingsvergunningen meer af. Daardoor blijft de schaarste en dus de macht van de pandeigenaren in stand. ‘Ik heb een ambtenaar weleens horen zeggen: we kunnen niet te strikt handhaven, want we hebben de verhuurders nodig.’

Afgelopen zomer, toen Groningen overspoeld werd met nieuwe internationale studenten die geen kamer konden vinden, kreeg Brouwer zelfs een smeekbede van een meisje dat noodgedwongen in een stoel moest slapen. Hij stelde de gemeente voor met tijdelijke vergunningen te werken, bijvoorbeeld voor panden in de buitenwijken. ‘Ik heb nooit antwoord gekregen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.