Groningen had stille hoop dat bodem tot rust was gekomen - tot maandagmiddag

Zwaarste Groningse beving in vijf jaar

Groningen had de stille hoop dat het dichter draaien van de gaskraan de bodem tot rust had gebracht. Tot maandagmiddag drie uur: de zwaarste aardbeving in ruim vijf jaar. 'We staan weer met beide benen op de grond.'

In 2016 werden huizen in Zeerijp tijdelijk verstevigd met balken als gevolg van aardbevingsschade die ontstond door gaswinning in het gebied. Beeld anp

Nieuwe schade? Koos Cleveringa heeft het nog niet eens rustig kunnen bekijken. 'Ik ben gekomen om mijn ongerustheid te tonen. Ik dacht dat door het verminderen van de gaswinning zo'n zware beving zou uitblijven. Dit zag ik totaal niet aankomen.'

Groningen werd maandagmiddag opgeschrikt door de hevigste aardbeving in ruim vijf jaar. De schok had volgens het KNMI een kracht van 3.4 op de schaal van Richter. Hoewel het epicentrum bij Zeerijp (gemeente Loppersum) lag, werd de beving tot 20 kilometer zuidelijker in de stad Groningen gevoeld. Het was de zwaarste aardbeving sinds die bij Huizinge in 2012, die met 3.6 op de schaal van Richter de Groningse gaswinningsproblematiek op de kaart zette. Maandagavond om 20.00 uur waren er 316 schademeldingen binnen.

'Tot vanmiddag drie uur'

Kort geleden, tijdens een informatieavond over de versterkingsplannen voor zijn huurhuis, raakte Cleveringa pas doordrongen van de situatie. 'Het dak is te zwaar, het plafond kan naar beneden komen. Vandaag voel ik me voor het eerst onveilig. Mijn vrouw zag lijkbleek.'

Sinds 2014 is de gaswinning in Groningen flink teruggeschroefd om het risico op aardbevingen te verkleinen. De productie rond Loppersum werd door de Raad van State zelfs helemaal stilgelegd. Dat had aanvankelijk een positief effect, concludeerde het Staatstoezicht op de Mijnen. Het aantal zware aardbevingen verminderde, het gasveld leek 'regelbaar'.

Leek - want het fundament van het Hogeland blijft onberekenbaar. 'Ik had ook de stille hoop dat de bodem tot rust was gekomen', zegt burgemeester Albert Roodenboog van Loppersum. 'Tot vanmiddag drie uur. Dit is een zware klap.'

De installatie op het gasveld Loppersum. De productie rond Loppersum werd door de Raad van State helemaal stilgelegd. Beeld anp

Ruim een halve eeuw pompen heeft de druk in het voor driekwart lege gasveld aanzienlijk verlaagd. Opeens kunnen poreuze lagen inklinken. 'Het Groningerveld is een communicerend vat', zegt Roodenboog. 'Met Loppersum als zwakste plek.' De laatste twee maanden van 2017 toonde de bodem onder Zeerijp zich alweer onrustig. De burgemeester waarschuwde toen al: 'Ze zijn weer terug.'

Het gemeentehuis blijft vanavond open. Gedupeerden kunnen achter gesloten deuren scheuren melden bij een loketje van het Centrum Veilig Wonen, dat namens de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) de schades opneemt. Bij het kantoor van het CVW in Appingedam staat de telefoon de hele avond roodgloeiend.

Schademelden - voor veel inwoners van Loppersum is het routine geworden. Voor Arjo de Vries en en Natascha Kruys is het de derde keer, scheuren in het toilet en bij de trap ditmaal. Terwijl hun rijtjeshuis al op de slooplijst staat. 'Waanzin.'

Gedupeerden kunnen achter gesloten deuren scheuren melden bij een loketje van het Centrum Veilig Wonen, dat namens de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) de schades opneemt. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Ze hebben hun woning gelukkig kunnen verkopen aan iemand die anders dan zij wel een bevingsbestendig nieuwbouwhuis uit een catalogus wil. Zelf hopen ze een vrijstaand huis verderop in Wirdum te betrekken. Dan hebben ze tenminste zelf wat te zeggen over de ingrijpende versterkingsmaatregelen die wellicht ook daar nodig zijn. 'Wat anders, Drenthe? We willen hier helemaal niet weg.'

Het enige dat helpt, denkt Roodenboog, is de gaswinning uit het hele veld verder te verminderen. 'Ik doe een dringend beroep op de aandeelhouders van NAM, Shell en ExxonMobil, om garant te staan voor de veiligheid van de Groningers.'

'We staan weer met beide benen op de grond', zei de Groningse commissaris van de koning René Paas maandag een paar uur na de klap in zijn nieuwjaarstoespraak. 'Het maakt in één klap duidelijk dat het een misverstand is dat de bodem in Groningen rustiger wordt.' Volgens hoogleraar geodynamica Manuel Sintubin kwam met de aardbeving van maandagmiddag driemaal zoveel seismische energie vrij als bij alle 125 aardbevingen in 2017 bij elkaar.

Wiebes naar Groningen

Minister Wiebes zei in een eerste reactie dat het kabinet de gaswinning maximaal wil verminderen, al zijn daar in het regeerakkoord weinig concrete beloftes over te vinden. 'Nederland moet van het gas af.' Wiebes komt woensdag naar Groningen voor een reeds gepland overleg. 'Een goed moment om ons eens haarfijn uit te leggen hoe hij de gaswinning rap naar beneden gaat brengen', aldus provinciebestuurder Eelco Eikenaar (SP). Volgende week wacht de minister een spoeddebat met de Tweede Kamer.

Hij zal dan ook moeten uitleggen waarom de schadeafhandeling in Groningen al bijna een jaar stil ligt. Schadeveroorzaker NAM beloofde daar vorig jaar maart als schadeveroorzaker uit terug te treden. Maar een nieuw schadeprotocol is er nog steeds niet. Inmiddels liggen er 4500 onbehandelde claims op de plank. Na de klap bij Zeerijp komen daar naar verwachting honderden bij. Roodenboog: 'Het is een drama.'

Om over de uiterst moeizaam op gang komende versterkingsoperatie nog maar te zwijgen. De hoop groeide dat die ingreep, die volgens critici funest is voor het aangezicht van de provincie, afgewend kon worden als de bodem zich koest zou houden. Roodenboog: 'Vandaag maakt duidelijk dat we ons absoluut geen vertraging meer kunnen veroorloven.'

Op deze plekken in Nederland waren er zware bevingen als gevolg van gaswinning


Na de schok bij Huizinge (vijf jaar terug) kwam de Groningse kwestie op de kaart. Hoeveel verder zijn we nu?

16 augustus 2017 was het vijf jaar geleden dat de aardbeving bij Huizinge Groningen opschrikte. De zwaarste klap tot op heden maakte van een lot uit de loterij een veiligheidsprobleem. De balans na vijf jaar naschokken.

Hoe de NAM boog voor een prachtig staaltje burgerlijke ongehoorzaamheid
Het is ontzettend moeilijk Groningers te mobiliseren in de strijd tegen de NAM. Ze zijn kapot gebeukt. 'Niet de schade zelf is de echte ramp voor Groningers, maar hun verwoeste vertrouwen in een overheid die ze had moeten beschermen.' Margriet Oostveen ging langs in Middelstum. (+)

Uitbetaling aardbevingsgeld Groningen ligt al een half jaar stil. Hoe kan dat?
In Groningen heerst de impasse. De afhandeling van nieuwe schadeclaims ligt al een half jaar stil en het versterken van huizen gaat moeizaam. De hoogste aardbevingsrechter slaat alarm bij minister Wiebes.

Raad van State vernietigt gasbesluit: vier vragen over de toekomst van de Nederlandse gaswinning.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.