Grondwetswijziging van Halsema alsnog ten onder

 

Femke Halsema in 2010.Beeld anp

Elf jaar is eraan gewerkt, vandaag volgt de aftocht. Een wijziging van de Grondwet die oud-GroenLinksleider Femke Halsema voorbereidde, krijgt een roemloos einde in de prullenmand van de Tweede Kamer. Zo blijft Nederland voorlopig een van de weinige westerse democratieën waar burgers geen direct beroep kunnen doen op hun Grondwet.

Vanavond begint de Tweede Kamer, na een pauze van jaren, weer met de behandeling van de grondwetswijziging die Halsema in 2004 voor het eerst voorstelde. Toen ging het om 'de eerste lezing'. Een grondwetswijziging gaat in twee rondes. In de eerste ronde moeten Tweede en Eerste Kamer het voorstel met een gewone meerderheid goedkeuren. In de tweede lezing moeten de Kamers na verkiezingen, dus in een nieuwe samenstelling, het voorstel met tweederde meerderheid goedkeuren.

De grondwetswijziging zou de rechter de bevoegdheid geven wetten te toetsen aan een aantal grondrechten. Wettelijke bepalingen die de rechter strijdig acht met een van de in het wetsvoorstel genoemde grondrechten, zoals de vrijheid van onderwijs of het gelijkheidsbeginsel, zouden dan buiten werking worden gesteld.

Femke Halsema vertrok enkele jaren geleden uit de Kamer, maar vandaag neemt het GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren de handschoen op. Haar missie is echter kansloos. De vereiste tweederde meerderheid komt er niet. In 2004 was er in de Tweede Kamer nog een massieve meerderheid voor het voorstel. Alleen het CDA was toen tegen. In de senaat was de meerderheid krap, omdat de VVD tussentijds van mening was veranderd en tegen stemde.

Inmiddels is de VVD wel consistent: nog steeds tegen. Ook in de Tweede Kamer. Daarmee is een tweederde meerderheid ver uit het zicht. 'De Tweede Kamer toetst wetgeving aan de Grondwet', vindt VVD-woordvoerder Joost Taverne. 'Dat is voldoende.'

Dat betekent na ruim tien jaar het einde van het wetsvoorstel van Halsema, dat zij zelf als de kroon op haar werk beschouwde. Informele pogingen van GroenLinks-fractievoorzitter Bram Van Ojik en diens collega Alexander Pechtold van D66 om de VVD via fractievoorzitter Halbe Zijlstra te vermurwen, waren tevergeefs. 'No way', schijnt het bondige antwoord te zijn geweest.

Zou het niet handiger zijn het voorstel nog even te laten liggen totdat de verhoudingen gunstiger zijn? Van Tongeren wil er niets van weten. 'Wij van GroenLinks lopen vaak voorop. Ik weet dat we geen tweederde meerderheid halen. Al hoop ik de collega's in het debat te overtuigen. Maar dan gaan we strijdend ten onder.'

Het is niet uitgesloten dat de discussie via een andere route binnenkort toch weer wordt heropend. De rol van de Eerste Kamer staat immers ter discussie. Als afschaffing van de Eerste Kamer een serieuze optie wordt, zou een constitutioneel hof of toetsing van wetten aan de Grondwet door gewone rechters uitkomst kunnen bieden - lees: het voorstel Halsema.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden