'Grondwet is Zwitsers zakmes'

Het heeft even geduurd, maar de campagne voor de Europese Grondwet is begonnen. Folderen met Verhagen (CDA), Van Aartsen (VVD) en Dittrich (D66)....

LPF'er Mat Herben – 'principieel tegenstander van de Europese Grondwet' – stelt het debat direct op scherp. 'Ik ben het voor 95 procent eens met de Grondwet. Maar chimpansees en mensen lijken genetisch ook voor 95 procent op elkaar. Het gaat juist om die laatste paar procent.' GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema – 'enthousiast voorstander' – reageert ad rem. 'Die paar procent moet je dan wel hebben Mat.'

De campagne is begonnen. Eindelijk. Na een bijna net zo trage als slaapverwekkende start, gaan krap twee weken voor het referendum (1 juni) de remmen los. Twintig, dertig bijeenkomsten per dag zijn er en de taal wordt scherper.

'Volksverlakkerij' werpt europarlementariër Joost Lagendijk (GroenLinks) zijn opponent Harry van Bommel (SP) voor de voeten als die het einde van Nederland voorspelt bij aanname van de Grondwet. De SP'er op zijn beurt is niet onder de indruk van alle 'regeringspropaganda op kosten van de belastingbetaler'.

Het is vooral de ja-campagne die nu in de benen komt. Opgejaagd door voor hen steeds somberder peilingen (de nee-stemmers zijn aan de winnende hand) wordt er ouderwets gefolderd. De fractievoorzitters Verhagen (CDA), Van Aartsen (VVD) en Dittrich (D66) laten donderdag zelfs alle bewindslieden aan hun lot over tijdens het Kamerdebat over de prestaties van het kabinet.

Gebroederlijk schuimt het supertrio van de coalitie het Utrechtse winkelcentrum Hoog Catharijne af, op zoek naar de kiezer. Verhagen is er op gekleed: een kek mintgroen jack met daarop de slogan 'Europa verdient ja'. Met Limburgse charme legt hij in minder dan dertig seconden een bejaard echtpaar de 'dubbele sleutel' uit, de beslissingsmethodiek die de Europese Unie met de Grondwet krijgt. En passant meldt hij ook dat Turkije met die Grondwet makkelijker buiten de deur kan worden gehouden. Het echtpaar belooft alles nog eens na te zullen lezen.

Van Aartsen, in jeans met omgeslagen broekspijpen, ontdekt als eerste de roltrap als de campagneplek bij uitstek. Je wacht de mensen op, ze kunnen geen kant uit en duwt ze dan een folder in hun hand. 'Europa is goed voor werk, veiligheid én onze identiteit', houdt de VVD'er het publiek voor. 'Ik snap er geen mallemoer van. Wie is die meneer?', vraagt een dame.

Dittrich pakt het iets formeler aan. Als enige in kostuum deelt hij met genoegen handtekeningen uit aan een groepje tieners. 'Met de hartelijke groeten van Boris', en of de ouders maar wel voor de Grondwet willen stemmen.

Het debat in Den Haag tussen Herben en Halsema heeft iets meer diepgang, mede dankzij de aanwezigheid van minister Donner van Justitie. De CDA'er maakt gehakt van zijn tegenstanders die beweren dat Nederland met de Grondwet zijn veto's en daardoor invloed verliest. 'Welke invloed?', houdt hij het publiek retorisch voor. 'Door het wegvallen van de grenzen is veel van onze invloed allang verdampt. We kunnen in Den Haag geen dam opwerpen tegen kinderporno, dat kan alleen met Europese samenwerking. Het veto weggeven is invloed herwinnen via Brussel.'

Als uitsmijter vergelijkt Donner de Grondwet met een Zwitsers zakmes: het is praktisch, heeft vele mogelijkheden maar zal nooit uit eigener beweging snijden. Laat het land van herkomst van dit elegante kleinood nu net geen lid van de EU zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden