Grondlegger van de virologie in Nederland

Het eeuwige leven van Marian Horzinek (1936-2016)

Hij voldeed aan het 16de-eeuwse ideaal van een mens: viroloog Horzinek was één vat vol wetenschappelijke geleerdheid.

Marian Horzinek.

'Hij was een van de grondleggers van de virologie in Nederland', zegt Ab Osterhaus, de bekendste Nederlandse viroloog. 'Veel virologen zijn door hem opgeleid.'

Voordat Marian Horzinek vanuit Duitsland naar Nederland kwam, was er eigenlijk in Nederland geen virologie, zeker geen veterinaire virologie. Het land heeft veel aan Horzinek te danken, omdat juist nu zoveel bedreigende virusziektes opduiken, die afkomstig zijn van dieren - denk aan de vogelgriep en gekkekoeienziekte.

Horzinek overleed op 28 juli op 79-jarige leeftijd in zijn woonplaats Bilthoven, vier jaar na zijn tweede echtgenote. Met zijn eerste echtgenote had hij twee kinderen.

Marion Koopmans, hoofd van de afdeling virologie van de Erasmus Universiteit en door hem opgeleid, zegt dat Horzinek een echte pleitbezorger was van wetenschappelijke onderbouwing van elk onderzoeksconclusie voor medisch handelen - 'of dat nu om reguliere geneeskunde of diergeneeskunde ging'. Een van zijn vrienden zei dat hij voldeed als het 16de-eeuwse ideaalbeeld van een mens: une abîme de science; vrij vertaald: een vat vol wetenschappelijke geleerdheid, een zeer geleerd iemand.

Hij was een kind van de oorlog: hij vluchtte in die jaren vanuit zijn geboorteland Polen naar Duitsland en later naar West-Duitsland. Hier studeerde hij veterinaire geneeskunde aan de universiteiten van Giessen en Hannover.

In 1962 promoveerde hij op een onderzoek naar behandelingen van ziektes bij vee op grond van middeleeuwse Oostenrijkse documenten. Hij werkte eerst acht jaar als researcher in Duitsland en Venezuela voordat hij in 1971 naar Nederland kwam. Op 35-jarige leeftijd werd hij benoemd als hoogleraar virologie en hoofd van de afdeling virologie bij de faculteit diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht.

Coronavirus

Osterhaus, die dankzij zijn televisieoptredens wel de David Beckham van de virologie werd genoemd, was een van zijn studenten. Het grootste deel van zijn onderzoekscarrière wijdde Horzinek aan coronavirussen. Hij verrichte vooral fundamenteel onderzoek naar het gedrag van coronavirussen bij kippen, muizen en katten. Deze virussen kwamen in de afgelopen jaren veel meer in de belangstelling te staan door de ontdekking van de nieuwe ziektes sars en mers.

Horzinek zou driehonderd wetenschappelijke artikelen schrijven, naast meer dan dertig boeken. Hij ontving liefst vijf eredoctoraten en was een veelgevraagd spreker. Hij richtte in 1996 nog een nieuwe school voor dierenonderzoek op en begon zijn meest ambitieuze project: een website met alle belangrijke artikelen over virologie.

Horzinek had een enorm internationaal netwerk van wetenschappers en onderzoekers die na zijn pensionering ook zijn vrienden bleven. Hij heeft zich de laatste twaalf jaar nog erg ingespannen voor de totstandkoming van internationale richtlijnen voor het inenten van huisdieren. Die werden voor het eerst in 2004 vastgelegd en verder uitgewerkt in 2010. In 2014 werd opnieuw een commissie ingesteld die ze zou herzien, waarbij Horzinek nauw was betrokken.

Naast zijn werk had hij grote interesse in poëzie. Hij was een groot bewonderaar van Duitse dichters als Johann Wolfgang von Goethe, Heinrich Heine, Rainer Maria Rilke, Kurt Tucholsky en Eugen Roth. Maar hij onderhield ook nauwe relaties met devoormalige Utrechtse stadsdichter Ingmar Heytze.

Koopmans: 'Daarnaast reisde hij enorm veel. Nog dit jaar vloog hij een keer met vrienden in een Cessna van Zwitserland naar Zuid-Afrika.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.