Grondiger, maar niet waterdicht

Voor de derde keer in vijf jaar worden Europese banken getest. Eerder deden banken na een positieve beoordeling toch beroep op staatssteun. Is de test dit keer wel geloofwaardig?

JA


Deze test ziet er op papier degelijker uit dan de vorige twee. Die tests, uitgevoerd door de Europese Bankenautoriteit (EBA), kregen veel kritiek. Ten eerste omdat de EBA de eigen rapportages van de banken als uitgangspunt nam en niet controleerde of ze hun bezittingen juist hadden gewaardeerd. Later bleek bijvoorbeeld dat de Spaanse banken hun vastgoedkredieten te hoog hadden gewaardeerd. Een stresstest op basis van opgepoetste bankbalansen levert natuurlijk een positiever resultaat op dan eentje op basis van de juiste, lagere boekwaarden.


Critici meenden ook dat de gebruikte stress-scenario's veel te positief waren. Zo ging de EBA ervan uit dat banken geen verliezen konden lijden op staatsobligaties. Dat dit wel kan, bleek begin 2012. Banken werden toen gedwongen Griekenland een deel van zijn schuld kwijt te schelden.


De ECB wil voorkomen dat de nieuwe test weer tot farce wordt bestempeld. Voor de stresstest vlooit de ECB de bankbalansen door op verborgen risico's. Als die er zijn, moet de bank eerst de balans corrigeren door zijn bezittingen tot op de juiste boekwaarde af te schrijven. De ECB kijkt daarbij niet alleen naar kredieten, maar ook naar staatsobligaties, derivaten en andere bezittingen.


De ECB ziet er bovendien op toe dat banken uit verschillende landen volgens dezelfde normen worden beoordeeld. Zo is een 'probleemlening' in de hele eurozone gedefinieerd als een lening met een betalingsachterstand van minstens negentig dagen. Deze standaardisatie moet voorkomen dat banken in het ene land soepeler worden behandeld dan banken in een ander land.


De details van de stresstests die op het balansonderzoek volgen, zijn nog niet bekend. De ECB laat naar verwachting meer rampscenario's op de banken los dan de EBA in 2009 en 2011 deed. Ook dit maakt de resultaten geloofwaardiger.


De ECB zal de ontdekte vermogenstekorten bij de geteste banken eind 2014 openbaren. Deze openheid moet meer vertrouwen wekken bij investeerders.


NEE


De ECB voert de balansonderzoeken voorafgaande aan de stresstests niet zelf uit, maar laat deze taak grotendeels over aan de nationale centrale banken. De toezichthouder in Frankfurt kan wegens gebrek aan mankracht onmogelijk controleren of alle nationale centrale banken de opgelegde ECB-criteria strikt toepassen. Hier zit dus enige nationale manoeuvreerruimte.


In theorie opereren de nationale centrale banken onafhankelijk van hun nationale overheden en binnenlandse banken. In het verleden is al een paar keer gebleken dat centrale banken toch gevoelig zijn voor de belangen van hun nationale bankwezen.


De centrale banken in de eurozone hanteren bijvoorbeeld niet allemaal even strenge onderpandeisen. Banken in Spanje mogen onderpand van slechtere kwaliteit bij de ECB indienen dan banken in Nederland. Dit gebeurt onder de voorwaarde dat de Spaanse centrale bank zelf het risico draagt (en niet de ECB), maar dat is een zinloze waarborg als de Banco de España en de Spaanse overheid daartoe niet in staat zijn. Dan moeten de andere eurolanden toch weer bijspringen als het misgaat.


Zwakke landen met veel probleembanken hebben een sterke prikkel om de financiële problemen van hun banken te verbergen totdat de bankenunie een feit is. Daarna kunnen ze de reparatiekosten deels op het bordje van andere landen schuiven. De vicepresident van de ECB, de Portugees Vitor Constancio, noemde het vorige maand 'onwaarschijnlijk' dat de stresstests grote problemen aan het licht brengen. Critici opperden dat Constancio daarmee te kennen gaf dat dit wat hem betreft de gewenste uitkomst is van de test.


De nationale centrale banken hebben ook enige manoeuvreerruimte omdat ze het onderzoek van de bankbalansen steekproefsgewijs uitvoeren. Ze controleren niet alle bezittingen. Hoewel de ECB criteria opstelt voor de samenstelling van de steekproeven, kunnen de nationale centrale banken binnen de voorgeschreven grenzen de beste kredieten kiezen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden