Grondbelasting is rechtvaardig

Het is heel redelijk dat de overheid de grond onder uw huis belast. Zo krijgt ze een deel van het geld terug dat zij daar zelf in heeft gestopt. Belastingen op grond zijn bovendien beter voor de economie dan belastingen op inkomen.

'Je eigen huis is geen spaarpot voor de gemeente' koppen de VVD-posters voor de gemeenteraadsverkiezingen. Maar waarom eigenlijk niet? Overheden stoppen immers al eeuwen lang geld in uw huis.

Dat zal u verbazen, maar laat ik eens beginnen met de volgende vraag: heeft u zich weleens afgevraagd waarom het bedrag waarop uw opstalverzekering is gebaseerd zo veel lager is dan de verkoopwaarde van uw huis?

Dat komt doordat de waarde van uw huis bestaat uit twee delen: de waarde van de grond onder het huis en de waarde van de 'bakstenen' daarboven. Er moet u wel een zeer ernstige ramp treffen, wil zelfs de grond verloren gaan. Vandaar dat u alleen het 'van de grond af' herbouwen van uw huis hoeft te verzekeren. Bij een leuk huis in een goede buurt kan de waarde van de grond gemakkelijk meer dan de helft bedragen van de verkoopwaarde.

Waar komt die hoge waarde van de grond dan vandaan? Ten eerste door schaarste. De overheid laat niet overal bouwen en bestemt maar een deel van het Nederlandse grondgebied voor bewoning. Zou de samenleving morgen beslissen dat overal mag worden gebouwd, dan daalt de waarde van uw huis.

Ten tweede door de voorzieningen die de samenleving in de buurt realiseert. Zo komen overheidsuitgaven aan wegen, scholen, parken, veiligheid en culturele voorzieningen uiteindelijk terecht in de waarde van de grond onder de omliggende huizen. Als u uw huis naar het midden van de Sahara verplaatst, zult u er daarom weinig meer voor krijgen.

Oftewel, de grond onder uw huis ontleent zijn waarde aan de voorwaarden die de samenleving schept en de miljardeninvesteringen die zij doet. Extra overheidssubsidie aan het Stedelijk Museum? De waarde van huizen in het Amsterdamse museumkwartier stijgt. Gesubsidieerde renovatie van het huis tegenover u? De waarde van uw huis stijgt mee. De overheid is dus al eeuwen geld aan het pompen in de spaarpot die grond heet.

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek bedroeg de waarde van grond onder woningen in 2011 ongeveer 900 miljard euro. Bij een rente van 3 procent gaat het om baten van bijna 30 miljard euro per jaar. Tegen dat bedrag steken de 10 miljard euro aan aardgasbaten - inkomsten uit onze andere grote natuurlijke hulpbron - nog flets af.

Het is verbazend dat juist de VVD in opstand komt tegen de onroerende zaakbelasting en erfpacht, belastingen die een fractie van het rendement op dit door de overheid gespaarde geld proberen terug te krijgen.

Dat de VVD problemen heeft met belastingen op inkomen uit arbeid en onderneming valt nog te begrijpen vanuit haar libertaire beginselen. Dat inkomen is immers de eigen verdienste. Maar de waarde van grond is nu juist zo goed als géén verdienste van diegene die nu toevallig van die grond gebruikmaakt. Het is juist alleszins redelijk dat de samenleving grond belast en een deel van het geld terugvordert dat zij zelf daar in heeft gestopt.

In principe zouden gemeenten en provincies zelfs gerechtvaardigd zijn de volledige grondwaarde af te romen. De Rijksoverheid zou dan de belastingen op inkomen uit arbeid en onderneming met 20 miljard kunnen verlagen in plaats van dat bedrag in het Gemeente- en Provinciefonds te stoppen. Goed voor economie en werkgelegenheid, omdat belastingen op grond de economie veel minder verstoren dan belastingen op inkomen. Grond kan immers niet worden verplaatst en de prijselasticiteit is laag.

Zo radicaal en op stel en sprong moet het uiteraard niet gebeuren. Ten eerste hebben de huidige huiseigenaren bij de aankoop van hun huis betaald voor de waarde van de grond aan vorige eigenaren. Zij gingen bij die koopbeslissing uit van het huidige systeem waarin de overheid nauwelijks iets terugvraagt voor haar financiële bijdrage aan de waarde van de grond.

Daarom moet een nieuw systeem niet alleen jaren van tevoren worden aangekondigd, maar dan nog gefaseerd over een periode van vele tientallen jaren worden ingevoerd. Exact hetzelfde speelt bij wijziging van de hypotheekrenteaftrek.

Ten tweede hebben huidige huiseigenaren het al moeilijk genoeg in de financiële crisis, bijvoorbeeld door de waardedaling van hun woning. Er zal daarom voor een nieuw grondbeleid moeten worden gewacht totdat de economie en de huizenmarkt in rustiger vaarwater zijn beland.

Maar het kan geen kwaad om als politiek nu al het vergezicht te schetsen. Het belasten van de waarde van de grond onder uw huis is zowel rechtvaardiger als beter voor de economie dan het belasten van inkomen uit arbeid en onderneming. Dat zou de VVD moeten toejuichen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden