Grond komt vrij voor natuur en ander leuks

Onder invloed van veranderingen in de landbouw zal het Nederlandse cultuurlandschap de komende 35 jaar drastisch veranderen. Vooral in veenweidepolders, en zeker die in de directe omgeving van stedelijke agglomeraties, bepaalt de landbouw straks niet meer het landschap....

Die verwachting spreken onderzoekers van het Ruimtelijk Planbureau (RPB) uit in de dinsdag gepresenteerde studie Waar de landbouw verdwijnt. Het Nederlandse cultuurland in beweging. In die studie is onderzocht wat de toekomstige veranderingen in de landbouw voor gevolgen hebben voor het landschap en voor de aanblik van het platteland.

Hoe ingrijpend die aanblik zal veranderen, hangt af van de aard van het landschap. Zo zal de landbouw dominant blijven in zeekleigebieden maar in het veenlandschap (Noord- en Zuid-Holland en de drie noordelijke provincies) zal het op termijn ‘mogelijk volledig verdwijnen’. De openheid van het veenlandschap komt onder zware druk te staan, zo voorspellen de onderzoekers.

Het aantal agrarische bedrijven neemt in rap tempo af (van 145 duizend in 1980 naar 84 duizend vorig jaar) maar nog altijd is 54 procent van het Nederlandse oppervlak in gebruik als agrarische cultuurgrond. In zeekleipolders is 80 procent van de gronden in handen van boeren. Volgens het RPB is het te verwachten dat veel bollentelers in de duingebieden op termijn naar zeekleipolders verhuizen.

Voor de zandgronden (vooral in Oost-Nederland en Noord-Brabant) vrezen de onderzoekers een ‘verrommeling’ van het landschap. Vooral omdat boeren hun traditionele werk gaan combineren met nieuwe functies (horeca, recreatie, zorg, transport) dan wel helemaal overgaan naar nieuwe vormen van bedrijvigheid. Bovendien is in die gebieden de vraag naar ‘buiten wonen’ het sterkst en leidt recreatie tot druk op de ruimte.

De onderzoekers stellen dat alle veranderingen in de landbouw niet per se leiden tot een kwaliteitsverlies. Het grondgebruik zal gevarieerder worden en daarmee kan ook het landelijk gebied aan aantrekkelijkheid winnen. Dan moet wel allerlei regelgeving worden aangepast die alleen gericht is op agrarisch gebruik van grond en gebouwen. Bijvoorbeeld de regelgeving die bepaalt dat (neven) activiteiten alleen mogen worden uitgevoerd als ze gekoppeld zijn aan een agrarische bedrijfsvoering.

In de studie wordt de voorspelling gedaan dat er in de toekomst (meer) betaald zal moeten worden voor behoud en ontwikkeling van het cultuurlandschap. De onderzoekers suggereren een inkomenstoeslag voor het beheer van natuur en landschap of het betalen van entree of lidmaatschapsgelden voor het betreden van afgesloten terreinen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden