'Grof einde aan pensioenakkoord'

'Grof.' 'Symboolpolitiek.' 'Onbetrouwbaar.' En: 'Dit vergroot alleen maar de tegenstellingen.' In deze bewoordingen reageren de vakbonden op de pensioenplannen van de Kunduz-coalitie waarmee het in 2011 moeizaam bereikte pensioenakkoord tussen de werkgevers, de werknemers en het kabinet-Rutte naar de prullenbak is verwezen.

AMSTERDAM - Alleen het Alternatief Voor Vakbond (AVV) is blij dat 'het verschrikkelijke akkoord waarvan vooral jongeren de rekening betalen' van tafel is.

VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie willen nog voor het zomerreces regelen dat de AOW-leeftijd met ingang van 2013 - in stapjes - omhoog gaat en niet pas in 2020. Ook komt er geen compensatie voor zware beroepen en mensen die lang gewerkt hebben, zoals vorig jaar in de Tweede Kamer werd afgesproken.

'Ik vind dit heel grof', zegt Peter Gortzak, eerste pensioenonderhandelaar en vicevoorzitter van de vakcentrale FNV. 'Wij waren niet voor niets uitgekomen op 2020. Mensen, en ook de arbeidsmarkt moeten zich kunnen voorbereiden op langer doorwerken.'

De Kunduz-coalitie bedrijft symboolpolitiek, stelt Gortzak. 'Dat ene jaar later met pensioen levert niks op, terwijl de onderkant van de arbeidsmarkt sociale bescherming wordt afgenomen. Hoe moet dat met mensen die al met prepensioen zijn? Ja, die kunnen gebruikmaken van een overgangsregeling. Tot 2019 kan je dan met je 65ste met pensioen, maar het voorschot dat je daarmee op je AOW neemt moet je in anderhalf jaar terugbetalen. En dan noemt GroenLinks zich links en het CDA zich sociaal. En dan heb ik het maar niet over D66. Ik vind dit meer dan wreed. Gelukkig komen er nog verkiezingen.'

Gortzak neemt het de politiek kwalijk dat het met het Lenteakkoord zegt beter op te komen voor de belangen van jongeren. Dat is grote onzin, zegt Gortzak. 'Bovenop alle maatregelen gaat ook de opbouw van het pensioen omlaag, met 0,1 procent. Ik heb al dertig jaar pensioen opgebouwd, die laatste tien jaar scheelt mij dan 1 procent. Jongeren, die in veertig jaar hun pensioen nog moeten opbouwen, krijgen ook nog eens 4 procent minder.'

Jongeren leveren in het oude pensioenakkoord echter tientallen procenten in, zegt Martin Pikaart van het AVV en auteur van De Pensioenmythe. Pikaart stelt dat pensioenfondsen in het pensioenakkoord op basis van te hoge rekenrentes te veel gaan uitkeren aan de ouderen van nu, waardoor er voor de jongeren straks niks overblijft. 'Ik ben heel blij dat de politiek het beroerde pensioenakkoord niet overneemt van een vakbeweging die jongeren niet eens vertegenwoordigt'.

De MHP, de vakcentrale voor midden- en hoger personeel, verbaast zich over de wisselvalligheid van de politiek. 'Het pensioenakkoord is gesloten met hetzelfde kabinet en dezelfde politici die een jaar later met de Kunduz-coalitie op een andere toer gaan', zegt Eddy Haket, specialist arbeidsverhoudingen. 'De politiek legt op deze manier een bom onder het overlegmodel. Vakbeweging en werkgevers doen nog wel zaken met elkaar, maar de politiek toont zich een uiterst onbetrouwbare partner. Wat ze vergeten is dat ze het overlegmodel hard nodig hebben.'

'Buitengewoon onverstandig', zegt ook Jaap Smit, voorzitter van de vakcentrale CNV. 'Als ik kijk naar met hoeveel moeite en zorg het pensioenakkoord tot stand is gekomen. En als we weten welke belangrijke dossiers - de arbeidsmarkt - er nog aan komen, dan maak ik me grote zorgen. De politiek kan stoer doen, er is draagvlak nodig, en daar zorgt de polder voor. Ik wil niet dreigen met stakingen, maar dit bevordert de rust niet.'

Is het optreden van Den Haag juist niet een reactie op de in zichzelf gekeerde, machteloze vakbeweging? 'Wij hebben onze nek uitgestoken en dat is inderdaad met veel geweld gepaard gegaan', verwijst Gortzak, naar de onoplosbaar lijkende verdeeldheid die het pensioenakkoord binnen de FNV heeft veroorzaakt. 'Maar er lag een afgewogen pensioenstelsel, goed voor jong en oud, waarvoor draagvlak is bij werkgevers en werknemers. Nederland is altijd gebaat geweest bij goed overleg. Het radicale deel van de bonden bedenkt zich nu wel twee keer om een akkoord met de overheid te sluiten.'

VNO-NCW wil niet reageren maar verwijst naar een officiële verklaring. Daarin noemt de ondernemersorganisatie de plannen van de Kunduz-coalitie 'ingrijpend'. VNO-NCW vindt het wel van groot belang dat de financiële stabiliteit van Nederland veilig wordt gesteld en het internationale imago wordt hersteld. 'Dat is voor een open economie als de Nederlandse van groot belang.'

De werkgeversorganisatie vindt het positief dat er hervormingen worden doorgevoerd op het gebied van de pensioenen, maar betreurt het dat het pensioenakkoord dat zij met de vakbonden hebben afgesloten niet in zijn geheel wordt overgenomen.

BELANGRIJKSTE VERSCHILLEN TUSSEN DE TWEE AKKOORDEN

PENSIOENAKOORD 2011

- Pensioenleeftijd naar 66 jaar in 2020, naar 67 in 2025 en daarna gekoppeld aan de levens- verwachting.

- Lagere inkomens (zware beroepen) krijgen tien jaar 0,6 procent extra AOW waardoor stoppen met 65 mogelijk blijft.

- Doorwerkbonus voor 55-jarigen

LENTEAKKOORD

- Pensioenleeftijd vanaf 2013 in stapjes (1, 2, 3 maanden) omhoog, zodat de pensioenleeftijd van 66 in 2019 wordt bereikt, pensioen- leeftijd 67 in 2023, daarna gekoppeld aan de levensverwachting

- Doorwerkbonus geschrapt, beperkte mobiliteitsbonus voor werkgevers om werkloze 50-plus- sers in dienst te nemen (inclusief het schrappen van de AOW-verho-ging van 6 procent in tien jaar levert dit 810 miljoen euro aan bezuinigingen op).

- Premieopbouw voor het aanvul- lend pensioen wordt met ingang van 2014 verlaagd. Daar- door wordt minder pensioen opgebouwd.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden