Groepsinstinct maakt mensen tot fatsoenlijke wezens

Ik behoor tot de oudere generatie. Als ik bedenk waarom ik mij aan de bestaande normen en waarden hield dan kom ik terecht bij hetzelfde groepsinstinct dat nu bijvoorbeeld in een islamitische cultuur heerst: klassebevestigend gedrag....

Amsterdam Michael Rogge (67)

Voor en na de Tweede Wereldoorlog waren er drie hoofdklassen: arbeiders, burgers en de bovenklasse.

Arbeiders vonden aansluiting bij soortgenoten door hun spraak, kleding (pet, Manchester broek), en favoriete sport en politieke instelling.

De burgers waren degenen die in de tram opstonden voor oude dametjes. Deed je dat niet dan liep je de kans dat je niet tot je geliefde klasse zou worden gerekend.

Tenslotte was er de bovenklasse die zich onderscheidde door bepaalde gebruiken die door soortgenoten werden herkend. Dat waren tafelmanieren: je wachtte tot de gastvrouw begon met eten, je schepte soep met de lepel van je af, nam niet het laatste van de schaal: 'honneur du plat'.

Je droeg geen bruine kostuums want dat deed aan livreien denken, je droeg zwarte schoenen bij blauwe kostuums.

Je zei nooit 'aangenaam' als je werd voorgesteld aan iemand, je liep met een dame aan de buitenkant en stond op als een dame binnenkwam, of het gezelschap verliet.

De burgerlijke waarden werden je ook op school ingeprent, de 'hogere' etiquette pikte je op, of werd je in vertrouwen meegedeeld. Behoren tot een klasse was dus een belangrijke drijfveer voor het fatsoen van de burger. Het groepsinstinct is de mens aangeboren.

In de jaren zeventig zijn nieuwe klassen ontstaan die zich niet onderscheiden door de oude fatsoensnormen maar door anti-autoritair gedrag, slonzige kleding, en een politiek linkse instelling.

In wezen ook een groepscultuur als die van vorige generaties, zij het met andere karakteristieken. Zie dat maar eens te veranderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden