GroenLinks ten onder aan ruzies en amateurisme

Ruzies, wijdverbreid amateurisme en een rammelende organisatie legden de basis voor het verkiezingsdebacle van GroenLinks. De fractie in de Tweede Kamer hing als 'los zand aan elkaar' en Kamerleden keken met 'dedain' naar de partij. Femke Halsema noch Jolande Sap wist de eenheid te bewaren.

UTRECHT - Dit concludeert Nel van Dijk, die met een commissie de verkiezingsnederlaag evalueerde. Bij de Tweede Kamerverkiezingen op 12 september 2012 kromp GroenLinks van tien tot vier zetels. De dag erop sprak de partijtop nog het vertrouwen uit in partijleider Sap, maar intern werd dat twee dagen later opgezegd. Pas drie weken later, op 5 oktober, stapte Sap alsnog op, gevolgd door het partijbestuur.


Van Dijk fileert GroenLinks. Iedereen en elk gremium in de partij krijgt ervan langs. Jolande Sap had volgens Van Dijk de dag na de verkiezingen moeten opstappen 'vanwege het gebrek aan vertrouwen bij mensen die het nauwst met haar in contact stonden'. Dat betekent niet dat Sap alle schuld draagt voor de nederlaag, wel dat zij verantwoordelijkheid had moeten nemen.


Het bericht waarin op 13 september vertrouwen in Sap werd uitgesproken, was 'een belangrijke misstap'. Toen daarna duidelijk werd dat niemand nog vertrouwen had in Sap, is haar vertrek niet afgedwongen. 'Betrokkenen hebben nagelaten een beslissing te forceren terwijl de fractievoorzitter ook niet meer bereid was de eer aan zichzelf te houden.' Het is voor Van Dijk een voorbeeld van de partijcultuur die zij kwalificeert als 'zachte heelmeesters maken stinkende wonden'.


Als directe oorzaak voor de verkiezingsnederlaag noemt Van Dijk de aanhoudende ruzies in de Tweede Kamerfractie. Die 'hing als los zand aan elkaar'. Van Dijk verwijt dat 'de ervaren leden' Mariko Peters , Ineke van Gent, Tofik Dibi en Jolande Sap. Laatstgenoemd drietal vormde het fractiebestuur, dat al snel niet meer functioneerde. 'In november 2011 is de facto de leiding in de fractie weggevallen. Dat leidde tot een totaal onwerkbare situatie. Intern is over de positie van Sap gesproken zonder dat daarover met haar is gesproken', aldus Van Dijk in een toelichting. Therapeutische gesprekken onder leiding van een mediator mochten niet baten.


In de fractie was ook sprake van 'dedain' voor de partij. Dat begon volgens Van Dijk al onder Femke Halsema, de partijleider tot 2010. Als voorbeeld noemt zij het referendum. Het partijcongres besloot daar tegen te zijn. Maar Halsema was voor en droeg dat ook uit naar buiten toe. Het dedain kwam volgens Van Dijk vooral voor bij Kamerleden die geen lange mars door de instituties van de partij achter de rug hadden. Halsema, maar ook Bruno Braakhuis, Tofik Dibi en Mariko Peters kwamen van buiten de fractie in.


Van Dijk hekelt bovendien de machtswissel Halsema-Sap. 'Dat mag nooit meer in persoonlijk overleg geregeld. Daarover moet voortaan altijd een referendum onder de leden worden gehouden, ook als een politiek leider tussentijds opstapt', aldus Van Dijk.


De commissie raadt de nieuwe fractievoorzitter Bram van Ojik en het nieuwe partijbestuur aan de sfeer en de onderlinge verhoudingen in de partij snel te verbeteren. Bovendien moet de partij op zoek naar een 'onderscheidende' politieke koers. Het evaluatierapport wordt de komende maanden op vele bijeenkomsten besproken met de leden. Overigens bracht Van Ojik als voorzitter van een vergelijkbare commissie in 2007 ook al een reeks van deze aanbevelingen uit.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden