GroenLinks rekent op de zachte krachten

Een voor een presenteren de politieke partijen hun verkiezingsprogramma's. De Volkskrant legt ze langs de meetlat van verbeeldingskracht, originaliteit en politieke haalbaarheid. Vandaag Groenlinks.

Lijsttrekker van GroenLinks, Jesse Klaver, tijdens de meetup in de Melkweg in Amsterdam waar hij het verkiezingsprogramma bekend maakte. Beeld Freek van den Bergh

Jesse Klaver (30) is veruit de jongste lijsttrekker. Dat steekt hij niet onder stoelen of banken. Hij wil de komende maanden modern, eigentijds campagne voeren. Groots en meeslepend, zonder enige bescheidenheid: hij leidt geen partij maar 'een beweging'. En die gaat niet alleen over geld - 'economisme'- maar ook over gevoel. Hij spreekt de zachte krachten in de samenleving aan. 'Empathie gaat over zorgen voor elkaar. Over weer durven dromen van de toekomst. Samen, ongeacht je leeftijd of je afkomst.' Zo zei Klaver het dinsdagavond bij de aftrap van de campagne in de Amsterdamse Melkweg.

Ter inspiratie is hij deze zomer in de VS en Canada geweest. De VS, waar Obama furore maakte met zijn 'Change-campagne' en waar Bernie Sanders de Democraten opschudde met zijn linkse agenda. Sanders boorde dezelfde bron aan als Syriza in Griekenland en Podemos in Spanje. En dan Canada natuurlijk met Justin Trudeau als jonge premier en diens hartelijke welkomstpolitiek jegens vluchtelingen.

GroenLinks aan het roer

Het Nederland van GroenLinks is groener, gelijker en minder welvarend.

Nederland stopt resoluut met fossiele brandstoffen. De gaskraan gaat dicht, de kerncentrale in Borssele sluit de deuren evenals de kolencentrales. Schaliegas en steenkoolgas gaan in de ban, evenals de bio-industrie. Een speciale minister voor Klimaat en Duurzame Economie gaat deze operatie leiden.

De politieke fixatie op economische groei verdwijnt uit het beleid. De economie mag desnoods krimpen. 'Het bruto binnenlands product is niet heilig.' Intussen worden de inkomensverschillen kleiner en de vermogenskloof smaller. 'We laten arbeid weer van kapitaal winnen.'

De lonen gaan omhoog en de belasting omlaag. Althans voor de lage en de middeninkomens. De hoge inkomens betalen juist meer belasting. Mensen met weinig spaargeld zijn minder kwijt aan de fiscus, mensen met vermogens meer. Die spaarbelasting wordt geheven over het behaalde rendement en niet meer zoals nu over een fictieve 4 procent. Problematische schulden worden kwijtgescholden. De AOW-uitkering gaat omhoog.

(Tekst gaat verder onder illustratie).

Hoofdpunten

* Alle kolencentrales en de kerncentrale in Borssele dicht.
* Sluiten bio-industrie.
* Hypotheekrenteaftrek verdwijnt.
* SNS blijft in staatshanden.
* Nederland wordt een republiek, de Eerste Kamer verdwijnt.
* Het eigen risico in zorgverzekering afgeschaft.
* Belasting op vermogen op basis van behaald rendement.
* Tweejarige brugklassen.
* Doorstroomrecht in het onderwijs: mbo-diploma geeft bijvoorbeeld recht op toegang hbo, vmbo-t op havo.
* Lonen omhoog, belasting omlaag voor lage en middeninkomens.
* Specialisten in loondienst.
* Jonge ouders opgeteld een halfjaar verlof.
* Bedrijven moeten quotum gehandicapten aannemen.
* Legalisering softdrugs.

Beeld Bas van der Schot.

Originaliteit

In de 64 pagina's klinken flink wat echo's uit het verleden, maar dan met eigentijdse etiketten. De schrijvers kennen de wetten van de marketing. 'Moderne solidariteit' is een motto, net als 'nieuwe nivellering'. Vooral waar het om zorg en sociale zekerheid gaat, benadrukt GroenLinks de empathie en de droom over een cultuuromslag. 'We leven niet om te werken' en 'we zorgen voor elkaar'.

In de zorg geen brisante nieuwe visies of stelselhervormingen maar schaven aan bijvoorbeeld de verzekering tegen ziektekosten - iedere verzekeraar mag nog maar twee polissen aanbieden en geen reeks meer.

Eigenzinnig is het programma over immigratie en integratie. 'We snakken allemaal naar een zelfbewust, ontspannen Nederland'. De partij wil 'verbinden en verenigen' in plaats van 'splijten'. Tradities zoals Zwarte Piet worden aangepast, vluchtelingen hebben recht op een toekomstperspectief en hier gewortelde kinderen worden niet uitgezet.

(Tekst gaat verder onder foto).

Originaliteit

+ GroenLinks profileert zich als emancipatiepartij.

- Fikse concurrentie met D66 op de onderwijsagenda.

Belangstellenden gaan op de foto met een bord in de vorm van fractievoorzitter Jesse Klaver voorafgaand aan de bekendmaking van het verkiezingsprogramma van GroenLinks. Beeld anp

Het onderwijs dient als emancipatiemotor: gratis kinderopvang, brede brugklassen, gemengde schooladviezen en minder fixatie op de Cito-scores moeten de niveauselectie uitstellen en kinderen meer kans geven zich maximaal te ontwikkelen. Doorstroming naar een hoger niveau wordt makkelijker.

Het medisch-ethisch deel lijkt zo uit D66-hoek te komen: abortus en euthanasie gaan uit het wetboek van strafrecht, iedereen is orgaandonor tenzij men echt niet wil, softdrugs worden legaal.

Politieke haalbaarheid
GroenLinks is bijna net zo oud als lijsttrekker Klaver. Geen van beide hebben ze ervaring met macht. GroenLinks was er dichtbij in 2006 maar deinsde terug. De CU hapte wel gretig toe.

Politieke haalbaarheid

+ In de Eerste Kamer heeft GroenLinks al vier zetels. Dat speelt een rol in de zoektocht.

- Tot nu toe liep de partij om regeringsverantwoordelijkheid heen. Kan Klaver compromissen sluiten?

Klaver gaat nu op pad met een program dat financieel-economisch weliswaar stevig links klinkt maar waar hij veel kanten mee op kan. Belastingen worden in de formatie sowieso een thema, ook op vermogens en erfenissen. Het is vooral de vraag wat Klavers kernpunten zijn. Hoe hard durft hij het dan te spelen tegenover collega's en zijn eigen achterban? Daar gaat de vraag aan vooraf wat zijn positie dan is. Die hangt af van zijn presteren de komende maanden.

Als één partij Rutte dankbaar mag zijn voor het uitzitten van de rit, is het wel GroenLinks. De tijd is gebruikt voor hergroeperen en een generatiewissel. Dat is te zien in de peilingen, dat is te merken aan Klavers elan. 'Kapsones', fluisteren zijn politieke concurrenten. Want Klaver durft zelfs hardop te dromen van het Torentje, waar voorganger Femke Halsema al eens op een poster tegenaan leunde. Maar in sommige peilingen is hij inmiddels wel degelijk al de grootste partij 'op links'. Waar Klavers grens ligt, nu de PvdA vooralsnog zo weinig aantrekkingskracht uitoefent op de kiezers? Nog geen opiniepeiler durft het te zeggen.

GroenLinks

Motto:
Tijd voor verandering.

Boodschap:
Het moet eerlijker.

Opvallendste zin:
'Het is tijd voor een loongolf.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden